Jańa ortalyq – jasampaz joba
Taıaýda óńir basshysy Erlan Qoshanov Prezıdent tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha atqarylatyn jumystar barysyna taldaý jasady. Oblys ákimi ár baǵyt boıynsha sharalardyń júzege asyrylýyn tikeleı baqylaýyna alatynyn aıtty.
– Memleket basshysyna Qaraǵandynyń jańa ortalyǵyn damytý josparyn tanystyrdyq. Prezıdent bul bastamany qoldady jáne aldymyzǵa Qaraǵandyny mıllıon turǵyny bar qalaǵa aınaldyrý boıynsha mindetteme qoıdy, – dedi E.Qoshanov.
Qazirgi tańda Qaraǵandy qalasynyń jarty mıllıonnan astam turǵyny bar. Segiz jyl buryn turǵyndar sany 470 myń bolatyn. Álbette, Elbasynyń kenshiler astanasyn mıllıondyq qalaǵa aınaldyrý usynysy jarqyn bolashaqqa ıek artqan jasampaz ıdeıa ekeni túsinikti. Dese de, bul qoldan kelmes is, oryndalmas arman emes. «Jas óspeı me, jarly baıymaı ma» demekshi, zaman tynysh, el aman bolsa, Qaraǵandynyń da mıllıon turǵyny bar qalalardyń qataryna qosylýy ábden múmkin. Degenmen, mundaı iri jobany ázirliksiz iske asyrý múmkin emes.
Búginde Qaraǵandydaǵy jańa ortalyqty damytý jumystary bastalyp ketti. Josparǵa sáıkes, oblys ortalyǵyndaǵy Ońtústik-Shyǵys shaǵyn aýdany men Maıqudyq eldi mekeniniń arasy qosylmaq. Iаǵnı bul aralyqta bos jatqan 1200 gektar jer zor qurylys alańyna aınalmaq. Jalpy, aldaǵy 3-4 jyl muǵdarynda bastapqy qurylys nysandaryna 250 mlrd teńge qarjy salynady. Munyń 80 prosenti jeke ınvestorlarǵa tıesili.
Qurylys qarqyndy júrgizilgen soń, jaıaý júrginshiler men avtomobıl trafıgine suranystyń kúrt ósetini belgili. Osyǵan baılanysty, aldaǵy ýaqytta 3 joldyń qurylysy qolǵa alynady. №3 jylý elektr ortalyǵynan uzyndyǵy 20,5 shaqyrym bolatyn jylý magıstrali tartylady. Búginde quny 23,5 mlrd teńge bolatyn jobanyń jobalyq-smetalyq qujattary ázirlenip jatyr. Jalpy, jańa ortalyqty damytý jobasy 1500 adamdy jumyspen qamtyp, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna tyń serpin beredi degen senim bar.
Jobanyń kúshi – josparda
Jańa ortalyqty damytý jobasy birneshe kezeńge bólingen. Birinshi kezeńde, aldaǵy 3-4 jylda 150 gektar jerge turǵyn úı keshenderin salý josparlanǵan. «Nurly jol» baǵdarlamasy boıynsha qajetti ınjenerlik kommýnıkasııalar daıyndalý ústinde. Qazirdiń ózinde «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha turǵyn úı tapsyrylǵan. Jyl sońyna deıin osy keshenniń úshinshi blogy – myńǵa jýyq páter paıdalanýǵa beriledi. Budan bólek, jańa jylǵa deıin oblystyq sottyń ǵımaraty salynyp bitedi. Al kelesi jyly 1500 adam sııatyn konserttik zal boı kótermekshi. Atalǵan alańda 24 qabatty 7 záýlim úı salynady, onyń ekeýi jyl sońynda tapsyrylsa, qalǵan beseýi 2019 jyly paıdalanýǵa berilmek. Zamanaýı turǵyn úı keshenderin salý negizinen jeke ınvestısııalar esebinen qarastyrylǵan. Jospar boıynsha 12,5 myń páter «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha berilmek. Bul – joba boıynsha 1 mln sharshy metrden astam turǵyn úı qurylysy degen sóz jáne 21 myńǵa jýyq otbasyn baspanamen qamtýǵa múmkindik beredi.
Jańa ortalyqtyń damý josparynda áleýmettik nysandardy salý da qarastyrylǵan. 2018 jyldyń qarasha aıynda 1200 oryndyq mektep paıdalanýǵa beriledi. Memleket-jekemenshik áriptestik mehanızmi boıynsha turǵyn úılerdiń birinshi qabatynda balabaqshalar men shaǵyn ortalyqtar salý josparlanýda. Balalar men jetkinshekterdiń jańa saraıy, 50 metrlik júzý basseıni salynady.
О́ńir basshysy apparat jıynynda oblys ákiminiń birinshi orynbasary Asylbek Dúısebaev pen Qaraǵandy qalasynyń ákimi Nurlan Áýbákirovke kenshiler astanasyn damytý strategııasy men ony júzege asyrý boıynsha jol kartasyn eki aptada ázirlep, talqylaýǵa shyǵarýdy tapsyrdy.
Jańa áleýmettik nysandardy josparlaý barysynda qala turǵyndary sanynyń artatynyn mindetti túrde eskerý qajet, dep atap ótti Erlan Qoshanov. Basym jobalardyń biri – Qaraǵandydaǵy jylý beretin úshinshi nysannyń qurylysy. Bul jobany júzege asyrmaıynsha, qalany damytý múmkin emes: bizge energııa qýaty qajet bolady. Eki-úsh jyldan soń jylý shyǵarý nysany jumys istep turýy tıis. Oblys ákimi osy mańyzdy nysanǵa qajetti qarjy máselesin tezdetip sheshýdi tapsyrdy.
Sonymen qatar, óńir basshysy turǵyn úı qurylysyn damytý úshin jeke qurylys kompanııalarmen jumysty belsendi júrgizýdi talap etti. «Aqyldy qala» jobalary men sıfrly júıege aýysý jobalary basty nazarda bolady.
Temirtaýǵa kelgende talap qatań
Memleket basshysy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Úndeýinde «Biz Qaraózek (Qyzylorda oblysy) – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵytynda magıstraldi gaz qubyryn salý jobasyn júzege asyrýymyz kerek», dep naqty tapsyrma bergen bolatyn. Bul jobanyń óńir úshin mańyzy zor. О́ıtkeni qurylystyń birinshi kezeńiniń 77 prosenti oblys terrıtorııasynda júzege asyrylady. Bul degenińiz, 840 shaqyrym qubyr jelisi, 185 mıllıard teńge ınvestısııa jáne kógildir otynmen qamtamasyz etiletin 1 mıllıonǵa jýyq turǵyn.
Qazirgi tańda Qaraǵandy oblysynda osy mańyzdy jobany júzege asyrý boıynsha aýqymdy jumys qolǵa alynǵan. Temirtaý jáne Jezqazǵan qalalaryndaǵy gaz taratqysh jelilerdiń qurylysy basty nazarda tur.
Elbasy Qaraǵandyda bolǵanynda kásiporyndardyń áleýmettik jaýapkershiligine erekshe nazar aýdaryp, «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasynyń bas dırektory Paramjıt Kalonmen áńgime barysynda korporasııa basshysy Lakshmı Mıttalǵa Temirtaýdaǵy ekinshi jylý elektr ortalyǵyn jańǵyrtý qajet ekenin jetkizýdi buıyrǵan bolatyn. Nursultan Nazarbaev qala úshin bul kásiporynnyń mańyzdylyǵyn qadap turyp aıtqan. Búginde atalǵan nysandy jańǵyrtý boıynsha josparlardyń oryndalýy erekshe baqylaýǵa alyndy. E.Qoshanov jumystyń qaı baǵyttar boıynsha údetiletinin naqtylap berdi. Eń birinshi kezekte ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý men halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý sharýalary tur. О́ıtkeni Elbasy Qaraǵandy oblysynyń aktıvimen bolǵan kezdesý barysynda Temirtaýdaǵy ekologııalyq máseleni jáne óńirdegi eldi mekenderdi sapaly aýyz sýmen qamtýdaǵy kemshilikterdi synǵa alyp, birqatar naqty tapsyrma bergen edi. Mysaly, Prezıdent «Ákimdikke Úkimetpen birige otyryp, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý boıynsha keshendik jospar qabyldaýdy tapsyramyn», degen bolatyn. Budan bólek, ınvestısııa tartý, týrızm, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý, jastardy jumyspen qamtý máseleleri de basty nazarda.
Qoshanovtyń qolynda – kart-blansh
Jalpy, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qaraǵandy oblysyna jasaǵan jumys sapary, áńgimege arqaý bolǵan aýqymdy máseleler, aıtylǵan syn-eskertpeler, alǵa qoıylǵan mindet-tapsyrmalar óńirdiń tynys-tirshiligine tyń serpin bergeni belgili bolyp otyr. Ásirese, kenshiler astanasy úshin mol múmkindikterge bastar keń jol ashyldy. О́zin ósirip, er muratyna jetkizgen eńbek Otanyna degen Elbasynyń erekshe qurmetine Arqa jurty taǵy bir márte tánti boldy. Qazaqstan Prezıdentiniń Temirtaýdyń eski bóligindegi mádenıet jáne demalys saıabaǵynda bolyp, jastarmen birge «Devchata» jáne «Vesna na Zarechnoı ýlıse» atty súıikti fılmderindegi ánderdi oryndap, sonaý jalyndaǵan jastyq shaǵyna oısha saıahat jasaýy – Prezıdenttiń ótkenge qurmetpen qaraıtyn ónegeli qasıetin taǵy bir márte pash etti. Sondaı-aq seriktesteri jáne metallýgııalyq kombınattaǵy burynǵy áriptesterimen kezdesip áńgimelesken sátter de Elbasynyń júregin eljiretip, áserli sezimge bólegeni ras. Mundaı sezimdi adam balasyna tek qana ystyq uıa, ysyldyrǵan orta ǵana syılaı alsa kerek-ti.
Álbette, Prezıdent oblysta iske asyrylyp jatqan kóp-kórim sharýalardy kórmedi emes, kórdi. Degenmen, qol jetkizgenge toqmeıilsimeı, qashanda jańa belesterdi baǵyndyryp, uly isterge umtylýǵa yntalandyryp otyratyn daǵdysyna salyp, oblys basshylyǵyna damýdyń bıik deńgeıine jetkizer sony mindetter júktedi.
Búgingi áńgimeni túıinder bolsaq, osy sapar barysynda Tuńǵysh Prezıdenttiń ózin sharbolattaı shyńdap, saıasattyń maıdanyna qaırap salǵan Qaraǵandy topyraǵyna arman-maqsattarǵa alqynbaı jetkizetin kúsh-qaırat quıyp ketkeni sózsiz edi. Elbasynyń kózimen qaraǵanda, Qaraǵandynyń da mol múmkindikter qalasy ekenine esh kúmán qalmady!
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY
