Palata Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqqa múshe bir memlekettiń azamattary Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqqa múshe ekinshi memlekettiń aýmaǵynda eńbek qyzmetin júzege asyrý kezinde ushyraǵan óndiristegi jazataıym oqıǵalardy tergep-tekserý tártibi týraly kelisimdi ratıfıkasııalady.
Bul qujatta EýrAzEQ-qa múshe bir memlekettiń azamattary EýrAzEQ-qa múshe ekinshi memlekettiń aýmaǵynda ýaqytsha eńbek etý kezinde ushyraǵan óndiristegi jazataıym oqıǵalardy jumysqa ornalastyrǵan memlekettiń zańnamasyna sáıkes tergep-tekserý tártibi belgilengen.
Kelisimdi iske asyrý jazataıym oqıǵalardy tergep-tekserý kezinde óndiristegi jazataıym oqıǵa týraly biryńǵaı sıpattaǵy aktini paıdalanýǵa múmkindik beredi, onda jumysker, jumys berýshi jáne jazataıym oqıǵa týraly barlyq qajetti aqparat qamtylady.
Jazataıym oqıǵanyń tergep-tekserilýine baılanysty berilgen, EýrAzEQ-qa múshe eldiń biriniń aýmaǵynda resimdelgen qujattardy nemese olardyń rastalǵan kóshirmelerin EýrAzEQ-qa múshe basqa elder zańdastyrmaı qabyldaıdy.
О́ndiristegi jazataıym oqıǵadan zardap shekken jumyskerdiń densaýlyǵyna keltirilgen zııandy óteý eńbekke ornalastyrǵan memlekettiń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi.
Senatorlar Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Iordan Hashımıt Koroldiginiń Úkimeti arasyndaǵy Azamattyq qorǵanys, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardy joıý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi de ratıfıkasııalady.
Qujatta tótenshe jaǵdaılardy joıý kezindegi ózara kómek kórsetý, yntymaqtastyqtyń sıpattary, kómektiń túrleri, memlekettik shekaradan ótý sharttary men barǵan memlekettiń aýmaǵynda bolý tártibi, quraldar men qutqarý jabdyqtaryn ákelý men alyp shyǵý, sondaı-aq shyǵyndy óteý tártibi aıqyndalǵan.
Yntymaqtastyq, atap aıtqanda, qorshaǵan ortany boljaý, eskertý jáne baǵalaý týraly aqparat almasý, alǵashqy dárigerlik kómek kórsetý jóninde tájirıbe almasý, birlesken konferensııalar, semınarlar men jumys babyndaǵy keńester ótkizý, sondaı-aq azamattyq qorǵanys salasynda mamandar daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne biliktiligin artyrý arqyly júzege asady.
Senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine dinı qyzmet jáne dinı birlestikter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn egjeı-tegjeıli qarady.
Zań jobasymen elimizdiń birqatar zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelip otyr. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske bet-álpetti tanýǵa kedergi keltiretin kıim-keshekti qoǵamdyq oryndarda kıip júrgeni; dinı birlestik basshysynyń, músheleriniń nemese dinı birlestiktiń osy dinı birlestiktiń jarǵysynda aıqyndalǵan maqsattar men mindetterdiń sheginen shyǵyp ketetin áreketter jasaǵany; azamattardyń shet memleketterde rýhanı (dinı) bilim alýy boıynsha elimiz zańnamasynyń talaptaryn buzǵany; dinı radıkalızm kórinisterin tanytqany; destrýktıvti dinı aǵymdarǵa jatatyndyǵyn kórsetetin syrtqy atrıbýttardy, kıim-keshekti qoǵamdyq oryndarda paıdalanǵany, kıip júrgeni jáne taratqany úshin ákimshilik jaýaptylyq kózdeıtin túzetýler engiziledi.
Osy zań jobasymen engiziletin jekelegen túzetýler dinı qyzmet týraly zańnamany buzǵany úshin taǵaıyndalatyn ákimshilik aıyppuldar mólsherin azaıtýǵa baǵyttalǵan.
Qylmystyq-atqarý kodeksine túzetýler Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetine qylmystyq-atqarý júıesiniń mekemelerindegi sottalǵandarmen teologııalyq ońaltý jumysyn uıymdastyrý jónindegi qaǵıdalardy bekitý jóninde quzyret berýdi kózdeıdi.
«Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» zańǵa «destrýktıvti dinı aǵym», «dinı radıkalızm», «dinı birlestiktiń qatysýshysy (múshesi)» degen jańa uǵymdar engiziledi.
Zań jobasynda sonymen qatar memleket pen din arasyndaǵy ózara qatynastardy retteıtin, óńirlik dinı birlestikterdiń qyzmetine memlekettik baqylaýdy júzege asyratyn jergilikti atqarýshy organdardyń dinı qyzmet jáne dinı birlestiktermen ózara is-qımyl máseleleri jónindegi quzyretin aıqyndaıtyn túzetýler kózdelip otyr.
Talqylaý barysynda Májiliste maquldanǵan zań jobasyna birqatar negizgi baǵyttar boıynsha ózgerister engizý qajettigi týyndady.
Zań jobasymen «Jarnama týraly» zańǵa túzetý engizý kózdelip otyr, oǵan sáıkes jarnama destrýktıvti dinı aǵymdardy, onyń ishinde destrýktıvti dinı aǵymdarǵa jatatynyn kórsetetin syrtqy atrıbýttardy, kıim-keshekti nasıhattaý úshin paıdalanylmaýy tıis. Sonymen qatar, elimizdiń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine osy tyıym salýdy buzǵany úshin jaýaptylyq kózdelmegenin eskere otyryp, quqyq qoldaný tájirıbesinde iske asyrý qıyndyǵyna baılanysty ony alyp tastaý usynylyp otyr. Azamattardyń shet elderde joǵary rýhanı bilim alý quqyǵyn shekteýdi boldyrmaý maqsatynda jáne elimiz Konstıtýsııasynyń 21-babyndaǵy árkimniń respýblıkadan tys jerlerge ketýine quqyǵy bar ekenin, al respýblıka azamattarynyń elimizge kedergisiz oralýyna quqyǵy bar ekenin kózdeıtin 2-tarmaǵyna sáıkes, zań jobasynyń Qazaqstan azamattarynyń shet memleketterde rýhanı (dinı) joǵary bilim alýyna Qazaqstanda joǵary rýhanı (dinı) bilim alǵannan keıin ǵana jol beriletinin kózdeıtin erejesin alyp tastaý usynylady.
Zań jobasy senatorlar engizgen túzetýlerimen Májiliske jiberildi.
Otyrysta «Standarttaý týraly» zań jobasy qaraldy. Zań jobasynyń maqsaty ónimniń sapasyn arttyrýdy, onyń básekege qabilettiligin jáne ımportty almastyrýdy qamtamasyz etetin ulttyq standarttaý júıesin reformalaý aıasynda standarttaý salasyndaǵy zańnamany jetildirý bolyp tabylady.
Qujat tehnıkalyq reglamentterdi oryndaýdyń mindetti salasy retinde tehnıkalyq retteý júıesi men ulttyq standarttaý júıesiniń standarttardy tańdaý salalary retinde arajigin ajyratýǵa baǵyttalǵan.
Zań jobasymen memleket, tutynýshy jáne bıznes múddeleriniń konsensýsy negizinde jarııa talqylaý arqyly ulttyq standarttardy qabyldaý, sondaı-aq paıdalanýshylar men múddeli adamdar úshin standarttaý jónindegi qujattardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý kózdeledi.
Úkimettiń, standarttaý salasyndaǵy memlekettik organdardyń, tehnıkalyq komıtetter men tehnıkalyq sarapshylardyń quzyreti bekitiledi. Standarttaý jónindegi tehnıkalyq komıtetterdiń rólin olarǵa ulttyq standarttardy talqylaý fýnksııalaryn berý arqyly kúsheıtý usynylyp otyr.
Sondaı-aq Ulttyq organdy qamtıtyn ulttyq standarttaý júıesi retteledi, onyń fýnksııalarymen standarttaý prosesterin úılestirý, salalar boıynsha standarttaý qujattaryn taldaý jáne júıelendirý júzege asatyn bolady.
Odan basqa, zań jobasymen standarttaý jónindegi qujattardy ázirleý, bekitý jáne qoldaný tártibi, sondaı-aq salalardyń qajettilikterin aıqyndaý jáne qaıtalanatyn nemese eskirgen standarttardy alyp tastaý úshin standarttarǵa monıtorıng júrgizý tetigi belgilenedi.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ólshem birligin qamtamasyz etý jáne standarttaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qaraldy.
Zań jobasymen birqatar zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi. Jobamen ólshem birligin qamtamasyz etýdiń memlekettik júıesi qalyptastyrylady, oǵan Úkimeti, ýákiletti organ, memlekettik organdar jáne Memlekettik ǵylymı metrologııalyq ortalyq, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalar kiredi.
Sondaı-aq ólshem birligin qamtamasyz etý salasyndaǵy Úkimettiń, ólshemderge qoıylatyn metrologııalyq talaptardy bekitý bóligindegi ýákiletti organnyń, ólshemder tizbesin bekitý bóligindegi memlekettik organdardyń, sondaı-aq normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń metrologııalyq saraptamasyn ótkizý bóligindegi Memlekettik ǵylymı metrologııalyq ortalyqtyń quzyreti belgilenedi.
Odan basqa, zań jobasymen memlekettik metrologııalyq baqylaý jáne tirkeý sýbektileriniń etalondary men ólshem quraldaryna baqylaý rettelgen jáne zańnamalyq turǵydan ólshem birligin qamtamasyz etý salasyndaǵy jeke jáne zańdy tulǵalardyń quqyqtary bekitilgen. Salalardyń mańyzdy standarttardy ázirleýdegi qajettilikterin anyqtaý úshin memlekettik organdar, tehnıkalyq komıtetter jáne Standarttaý jónindegi ulttyq organ júrgizetin ulttyq standarttardy qoldanýdyń monıtorıngin engizý de usynylyp otyr. Sonymen qatar, tehnıkalyq retteý salasyndaǵy zańnamanyń, tirkeý jáne ólshem birligin qamtamasyz etý týraly zańnamanyń talaptaryn buzǵany úshin jaýapkershilik kúsheıtiledi.
Zań jobasymen jumys isteý barysynda tehnıkalyq retteý salasyndaǵy ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraý, sondaı-aq kapıtaldy sheteldik naryqtarǵa shyǵarýdy júzege asyratyn emıtentterge baǵaly qaǵazdardy ornalastyrý úshin alańdy tańdaý quqyǵyn berý bóliginde zań jobasyna ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý qajettiligi týyndady.
Zań jobalary senatorlar engizgen túzetýlerimen Májiliske jiberildi.
Otyrys barysynda Senattyń Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıteti depýtattarynyń jolda júrý qaýipsizdigi máseleleri boıynsha 6 qyrkúıekte jarııa etilgen depýtattyq saýalyna jaýap tyńdaldy. Depýtattar ol kezde oqys oqıǵalar týraly derekterge nazar aýdarǵan bolatyn. 2017 jyly joldaǵy kólik oqıǵalarynyń saldarynan 24 myń adam zardap shegip, olardyń 2 myńǵa jýyǵy qaza tapqany, 100 myń adamǵa shaqqanda joldaǵy 11,5 oqıǵada adam qaza bolǵany aıtyldy.
Bul másele senatorlardyń erekshe nazaryna alyndy. Tek sońǵy 3 jylda Senat komıteti 3 iri shara ótkizip, 6 depýtattyq saýal joldandy. «Depýtattar ár kezde de naqty sheshim qabyldaýdy talap etetin ótkir máseleni kóterip keledi. Degenmen, saýaldardyń basym kópshiligi ýákiletti organdar tarapynyń nazarynan tys qalyp keledi dep aıtýǵa bolady. Qalaı bolǵanda da, biz áli nátıjesin kóreip otyrǵan joqpyz», - dedi Dýlat Qusdáýletov.
Joldaǵy oqıǵalardan adamdardyń aýyr jaraqat alatyny, tipti qaza bolatyny búgingi kúngi ózekti máselelerdiń biri. Taıaýda júzege asqan konstıtýsııalyq reformanyń erejeleri men joǵary ókildi organnyń mártebesin negizge ala otyryp, Senattyń búgingi otyrysyna osynaý ózekti máselege baılanysty Bas prokýratýranyń, ishki ister, densaýlyq saqtaý mınıstrlikteri men basqa da memlekettik organdardyń basshylary shaqyryldy. Olardyń atqarǵan jumystary men qabyldanǵan sharalar týraly esebi tyńdaldy.
Otyrysta ishki ister mınıstriniń orynbasary Erlan Turǵymbaev baıandama jasady. Ýákiletti organdardyń ókilderi jolda júrý qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin jolda júrý erejesin saqtaýǵa, zardap shekkenderge jedel dárigerlik kómek kórsetýge, elimizdegi joldardyń jaǵdaıyna, tehnıkalyq baıqaýdan ótýge, qyzmetkerlerdiń quqyqqa jatpaıtyn áreketterine, qasaqana tártip buzýshylarmen jumys júrgizý jáne aıyp salýǵa qatysty senatorlardyń saýaldaryna jaýap berdi.
«Bul másele Senattyń nazarynda bola beredi», - dedi Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev.
Otyrys barysynda senatorlar depýtattyq saýldaryn jarııa etti. Senator Muhtar Jumaǵazıev Aqtóbedegi kópirdiń qurylysyn qarjylandyrý týraly; Rysqalı Ábdikerov Qaraǵandy oblysyndaǵy Qarajal qalasy men Jáırem kentindegi káriz júıesin jańǵyrtý týraly; Álı Bektaev Túrkistan oblysyndaǵy avtomobıl joldaryn kúrdeli jóndeýden ótkizý jáne jańartý týraly; Ǵumar Dúısembaev Atyraý oblysyndaǵy avtomobıl joldaryn jańǵyrtý týraly; Dáýren Ádilbekov bilim berý sapasyn baǵalaý júıesi máseleleri týraly; Nurlan Qylyshbaev orman sharýashylyǵyndaǵy memlekettik mekemelerdi bir zańdy tulǵa retinde biriktirý arqyly qaıta qurý týraly; Narıman Tóreǵalıev Batys Qazaqstan oblysynyń Kaztalov aýdanyndaǵy «Fomın», Bókeı orda aýdanyndaǵy «Molodost» shekaradan baqylaý-ótkizý beketteriniń qyzmeti týraly; Sergeı Plotnıkov Semeı qalasyndaǵy Ertis ózeniniń túbimen ótetin káriz qubyryn jańǵyrtý týraly saýaldaryn jarııa etti.
