QAZAQSTANDA ÁLEÝMETTIK SALAǴA QAMQORLYQ TANYTÝ AIаSY KEŃEIE TÚSÝDE
Buryn da birneshe ret aıtqanymdaı, ádil áleýmettik qorǵaý, bilim berý men densaýlyq saqtaýdyń ádil júıesi, ádil jastar jáne turǵyn úı saıasaty – qazaqstandyq damýdyń jańa kún tártibiniń máseleleri, mine, osylar.
Sondyqtan Qoǵamdy áleýmettik jańǵyrtýdyń naqty strategııasyn ázirleý qajet.
Nursultan NAZARBAEV.
_____________________
«AINALAIYNNYŃ» BALALARY AIаLY ALAQANDA
Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Aınalaıyn» atty úlken shańyraqtyń irgesi qalanǵanyna 15 jyl bolypty. Bul «otbasynda» áýeli senim men sezim, súıispenshilik pen syılastyq jarasym taýyp, qazirgi kezde 230 túlek qanattary qataıyp, elimizdiń túkpir-túkpirinde eńbek etip, bilim alsa, 119 bala balalar úıindegi tárbıeshilerdiń aıaly alaqanyn sezinýde. «Aınalaıyn» degen qudiretti sózdiń tek jyly júrekten, ystyq kóńilden shyǵatyny belgili. «Adam qandaı sózdi pıǵylymen aıtsa, sonshama qýat úıiriledi» deıdi halyq danalyǵynda. Jylylyq, qaıyrymdylyq pen meıirimdilik shańyraǵynyń astyna biriktirýdi murat etken, kóńili jetim, taǵdyr tálkegine buǵanasy qatpaı jatyp ushyraǵan balalarǵa arnalǵan úıdiń «Aınalaıyn» dep atalýynyń máni osynda ekenin túsinesiz. Bala kóńili – shynydaı móldir. Abaılamasań shytynatyp alasyń. Al, ata-anasyz balany tárbıeleý úlken sheberlikti, tózimdilikti qajet etedi. «Aınalaıyn» balalar úıiniń dırektory Jamal Qasymbekqyzy Baımadıevamen pikirleskende onyń óz isine degen erekshe yqylasy baıqaldy. Balany baqytty etý úshin analyq mahabbatyńdy arnap, ómirge beıimdeý men daıyndaý, ýaqyt talabyna ıkemdeý kóp izdenisterdi talap etedi, dedi ol aǵynan jarylyp. Osy mindet turǵysynda pedagogıkalyq ujym «Júrekten-júrekke» atty tárbıe jumysyn júıeli basshylyqqa alǵan. Maqsat densaýlyqqa qamqorlyq, tárbıeleý-úıirmeler, klýbtar, lager, balalardyń ózin-ózi basqarý, oqytý, olımpıada, qosymsha oqytý, oqý-óndiristik kombınaty men pán úıirmeleri, pedagogıkalyq keńes, ádistemelik birlestik, «Jas tárbıeshi» mektebi, psıhologııalyq-pedagogıkalyq dıagnostıka, dırektor janyndaǵy otyrystar, basqa túıindi máseleleri qamtylady eken. Osy jumystardy oryndaı otyryp, balanyń jaǵymsyz qasıetterden ózin-ózi aýlaq ustaýyna qol jetkizilgenin de J.Qasymbekqyzy áńgimesiniń túıinine aınaldyrdy. Sondaı-aq, naryqtyq qatynas jaǵdaıyna áleýmettik beıimdeý, oqýǵa qyzyǵýshylyǵyn, bilim sapasyn arttyrý, eńbekke tartý jáne kásibı baǵdarlaý men ulttyq salt-dástúr, izgilikti tárbıe, balalardyń bos ýaqytyn tıimdi paıdalanýdy uıymdastyrýǵa nazar aýdaryp, ár jetkinshektiń óz pikirin qalyptastyrýyna erekshe qamqorlyq jasalatynyn uǵyndyq. Jumystyń bir baǵyty – bala densaýlyǵy. Jyl saıyn balalarǵa tereńdetilgen dárigerlik kómek kórsetiledi. Tájirıbeden baıqalǵany otbasynan tys tárbıelenetin balalardyń kópshiliginde ártúrli júıke aýrýlary kezdesedi eken. Bala jany tez jaraqattanyp, tez aıyǵatynyn eskersek, durys uıymdastyrylǵan kún tártibi, úlkenderdiń qamqorlyǵy, eki aradaǵy jyly qarym-qatynas, tamaqtaný balanyń tez saýyǵýyna yqpal jasaıtyn qajettilikter bolyp tabylady. Qazaq halqynyń án-kúıi, óneri balalar turmysynan berik oryn alyp, senimdi serigine aınalǵan. Balalardy mýzyka terapııa arqyly tárbıeleýdiń mańyzdylyǵy basym. Osy baǵytta jetken jetistikter aıtarlyqtaı. Balalar úıiniń dombyrashylar, hor, bı ansamblderi qalalyq, oblystyq, respýblıkalyq baıqaýlardyń birneshe dúrkin jeńimpazdary. Búldirshinderdiń ónerge degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý maqsatyndaǵy jumystar júıelene túsýde. Oblystyq balalar assambleıasynyń «Dostyq áýenderi» festıvali árdaıym jarys jeńimpazy bolsa, oblystyq «Taldyqorǵan shuǵylasy» jas talanttar baıqaýynda oryndaýshylyq sheberligi úshin Álibek Aqylbekov dıplommen marapattalǵan. Respýblıkalyq «О́mirimdi ónerge arnaımyn» atty balalardyń shyǵarmashylyq baıqaýynda da olar jeńiske jetipti. «Beıneleý óneri» nomınasııasy boıynsha Marııa Shelchkova, Ulan Qojahmetov birinshi jáne ekinshi oryndardy ózara bólisipti. О́tken jyly oblystyq «Tańsholpan» án baıqaýynda bas júldege ıe bolǵan balalar, respýblıkalyq «Tańsholpan» án baıqaýynda arnaıy dıplomǵa taǵy da ıe bolǵany balǵyndardyń ónerge degen asqaq seziminiń dálelindeı. Aǵymdaǵy jyly ótken oblystyq «Jetisý órnegi» bı baıqaýynda «Aınalaıyn» úlgili halyqtyq bı ansambli I oryn, Stanıslav Chernov «Eń úzdik bıshi» ataǵyna ıe bolyp, tárbıeshilerdiń san qyrly jumysynyń nátıjesin kórsetti. Almaty oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy ótkizgen «О́nerim-ómirim» atty vokaldy-horeografııalyq baıqaýda taǵy da bas júlde alǵan ónerpazdardyń eńbegin án men bıdi, tátti kúıdi súıýi, jany sulý, júregi názik, ásemdikke qushtar, ómirdi qulaı súıetin adam bolyp shyǵýynyń alǵashqy baspaldaǵy, jemisi degen jón. Balalar úıi janynda ashylǵan «Pana» jáne «Sezam» qýyrshaq teatrlarynyń ónerpazdary kóptegen kórermenderdiń alǵysyna bólenip júr. Sondaı-aq, otbasynan tys ǵumyr keshken balalardy eńbekke baýlý, tárbıeleýdiń bir tarmaǵy úı turmysynyń sharýashylyǵyna «Altyn qasyq», «Altyn ıne» úıirmelerindegi ulttyq tamaq túrlerin jasaý men is tigý, qolónerdiń aıshyqty ádis-tásilderin úıretýge baýlıdy. Qoǵamda eńbek etý arqyly adamnyń ómirge daǵdylanýy qalyptasady. Al, eńbektiń qarapaıym túrinen kúrdeli túrine kóshý jolynda onyń oılaý qabiletteri odan ári damyp, jetile túsetinin aınalaıyndyqtar sezingendeı. Al óz boıyndaǵy tabıǵı qabiletin damytý, sol jolda tynymsyz eńbektený ár adamnyń ózine baılanysty. Tárbıelenýshilerdiń basty eńbegi jaqsy oqý, sapaly bilim alý ekenin sezinýine munda barlyq jaǵdaı jasalǵan. Qazirgi tańda kóńilimizdi kún shýaǵyndaı jylytatyn oqıǵalar, ózgerister, jaǵdaılar barshylyq. Halqymyzda «Jyrtyq úıdiń qudaıy bar» degen naqyl sóz bar. «Aınalaıyn» úıi qaltalylardyń qaıyrymy túsetin shańyraq. Birin-biri tolyqtyryp, barymen bólisýge balalardyń joǵyn toltyrýǵa asyǵatyndar munda jıi atbasyn burady. Jabyrqaǵan janarlarǵa kúlki úıirilip, olar bazarlyqqa keneledi. Buǵan deıin oblys ákimi bolǵan Serik Úmbetov tárbıelenýshilerge páter bólip, jan-jaqty kómek kórsetkenin aıtý paryz. Oblys ákimi Anzar Musahanov jumysyn «Aınalaıyn» balalar úıinen bastady. Tárbıelenýshilerge kıim-keshek, sporttyq qural-jabdyq, bólmelerge kilem, taǵy basqa qajettilikter bólgen, balalarmen áńgimelesip, olardyń arman-maqsatyn bilgen ákimniń bul bastamasy jalǵasyn taýyp jatsa, nur ústine nur. Jańajyldyq Prezıdent shyrshasynda taǵy da búldirshinder ákimdik tarapynan syılyqqa keneldi. Jeke kásipkerler de baldyrǵandardy qýantty. Jyly, jaryq bólmelerde balaǵa qajetti zattar ornalastyrylyp, kompıýter, salamatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa baılanysty sporttyq qural-jabdyq pen barlyq jaǵdaı jasalǵan. Jyl saıyn «Úzdik ınternattyq mekeme» baıqaýynyń bas júldesin jeńip alatyn ujym múshelerine tek tabys tileımiz. «Úlkenniń myńyna bergenshe, balanyń birine ber» degen eken babalar ósıeti. Durys ári taýyp aıtylǵan támsil. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy.
