Zań jobasy jóninde birinshi kezekte baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov «2017 jylǵa arnalǵan nomınaldy ishki jalpy ónim is júzinde 53,1 trln teńge kóleminde qalyptasty», dedi. Mınıstr sondaı-aq 2017 jylǵy naqtylanǵan bazany eskere otyryp, 2018 jyly nomınaldy ishki jalpy ónim 58,2 trln teńge kóleminde boljanyp otyrǵanyn atap ótti. Bul sáýir aıyndaǵy naqtylanǵan kórsetkishten 1,0 trln teńgege joǵary.
Budan bólek, T.Súleımenov naqty ishki jalpy ónim ósimi 3,8% deńgeıinde, negizgi salalardyń ósý qarqyny burynǵy deńgeıde saqtalatynyn, ınflıasııa bekitilgen 5,0-7,0% deńgeıinde kútiletinin, 2018 jylǵa arnalǵan kirister (transfertterdi eseptemegende) 5 718,2 trln teńge bekitilgen jospar deńgeıinde saqtalatynyn, Shymkent qalasyna respýblıkalyq mańyzy bar qala mártebesi berilýine baılanysty 2018 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetke Túrkistan oblysynyń bıýdjetinen odan ári Shymkent qalasynyń bıýdjetine aýdarý úshin 15,1 mlrd teńge kóleminde transfertterdiń túsýi kózdelip otyrǵanyn, respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary buryn bekitilgen kólemge qaraǵanda 12,6 mlrd teńgege ulǵaıýmen, 9 655,6 trln teńge kóleminde boljanatynyn, bıýdjet tapshylyǵy buryn bekitilgen 883,3 mlrd teńge mólsherinde saqtalatynyn baıandady. Sondaı-aq ol Ulttyq qorǵa munaı sektorynan túsetin túsimder 3 121,4 trln teńgeni quraıtynyn málimdedi.
Zań jobasy boıynsha kezekti baıandamany Qarjy mınıstri Á.Smaıylov jasady. Ol birinshi kezekte bul qaralyp otyrǵan zań jobasy Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń ákimshilik mártebelerin ózgertý týraly Memleket basshysynyń Jarlyǵyn iske asyrý maqsatynda ázirlengenin aıtty.
Osyǵan baılanysty zań jobasynda oblystan respýblıkalyq bıýdjetke keri transfert aýdarý jáne olardy transferttermen Shymkent qalasyna qaıta jiberý jolymen oblystyń sýbvensııalar kólemin bólý kózdeledi. Osy oraıda mınıstr: «Tıisinshe, respýblıkalyq bıýdjet parametrleri atalǵan bólýdi eskere otyryp qana ózgeredi. Túsimder 8 772,3 mlrd teńgeni quraıdy, ol buryn naqtylanǵan jospardan 12,6 mlrd teńgege joǵary. Shyǵystar da 12,6 mlrd teńgege ulǵaıa otyryp, 9 655,6 mlrd teńgeni qurady», dedi.
Baıandamada aıtylyp ótkendeı, bıýdjettiń shyǵys bóliginiń ishki ózgeristeri úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylǵan. Atap aıtar bolsaq, birinshiden, Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń ákimshilik mártebelerin ózgertý týraly Elbasy tapsyrmalaryn iske asyrý, oǵan qosymsha 29,7 mlrd teńge baǵyttaý usynylady.
Ekinshiden, 83,9 mlrd teńge somasynda qosymsha qarjylandyrýy bar Memleket basshysynyń jyl saıynǵy joldaýlarynda berilgen tapsyrmalardy iske asyrý kózdeledi. Atalǵan qarajat sheńberinde agroónerkásiptik keshen áleýetin iske asyrý maqsatynda 18,8 mlrd teńge, onyń ishinde keıinnen aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men jabdyqtaryn satyp alýdy kredıtteý úshin «QazAgro» ulttyq basqarý holdıngi» aksıonerlik qoǵamynyń jarǵylyq kapıtalyn ulǵaıtýǵa 15 mlrd teńge baǵyttaý, sapaly jáne qoljetimdi turǵyn úı usyný sheńberinde salymshylarǵa aldyn ala jáne aralyq turǵyn úı qaryzdaryn berý úshin «Qazaqstan turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-ty bıýdjettik kredıtteýge 15,0 mlrd teńge jumsaý usynylady.
Úshinshiden, naqtylanǵan bıýdjet jobasynda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý úshin beriletin ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıtteri boıynsha syıaqy mólsherlemesi bóliginde sýbsıdııalaý túrinde memlekettik qoldaý kórsetýge 5,6 mlrd teńge kózdelip otyr.
Atalǵan qujat jónindegi úshinshi baıandamany jasaǵan Ulttyq bank tóraǵasy D.Aqyshev 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettegi ózgeristerdiń parametrleri Ulttyq banktiń kelisimi boıynsha osy jylǵy jeke makroekonomıkalyq kórsetkishterdi qaıta qaraýǵa negizdelgenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bolashaqta ınflıasııanyń ósýine jol bermeý úshin Ulttyq bank 15 qazanda bazalyq stavkany 9%-dan 9,25%-ǵa deıin kóterý týraly sheshim qabyldaǵan. Bazalyq stavkanyń jańa deńgeıi teńge aktıvterine suranysty arttyrady jáne qolaıly aqsha-kredıt jaǵdaılaryn saqtaýǵa múmkindik beredi.
Baıandamada aıtylyp ótkendeı, jyldyń basynan bastap 16 qazanǵa deıin valıýta naryǵynda teńge baǵamy 10,4%-ǵa álsiregen. Teńgeniń álsireýi syrtqy faktorlarǵa baılanysty bolǵan.
Sonymen atalǵan zań jobasy depýtattar tarapynan biraýyzdan maquldandy.
Otyrys barysynda Májilis Tóraǵasy 2018 jylǵy respýblıkalyq bıýdjetke túzetýler boıynsha zań jobasynyń mańyzdylyǵyn aıta kelip: «Osy túzetýler – Elbasymyzdyń tórtinshi sessııanyń ashylýynda jáne bıylǵy Joldaýda bergen tapsyrmalardy qarjylandyrýǵa alǵashqy naqty qadam jasaýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan endi jyl sońyna deıin, Úkimettiń, jergilikti organdardyń osy qarjylardy tıimdi paıdalanýy óte mańyzdy bolyp tabylady», dedi. Sonymen qatar N.Nyǵmatýlın tek osy jylǵa «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha kásipkerlikti qoldaý úshin 5,6 mlrd, agroónerkásipti damytýǵa 19 mlrd jáne halyqty qoljetimdi ári sapaly turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin 15 mlrd teńge qarjy bólingenine toqtaldy. Sondaı-aq jalpy Elbasy tapsyrmalaryn júzege asyrý jáne Joldaýda aıtylǵan maqsattar úshin tek osy jyl boıynsha 84 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵanyn jáne jańa Túrkistan oblysy men memlekettik mańyzdy Shymkent qalasyn nyǵaıtýǵa 30 mlrd teńge bólingenin aıtty.
Otyrys sońynda Májilis Tóraǵasy 2018 jyldyń 18-27 qazan aralyǵynda depýtattardyń halyqpen kezdesý úshin aımaqtarǵa baratynyn aıtty.
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
