Bir jylda, táýliktiń aınalasynda týǵan túıdeı qurdas qos talantty bir ózine syıdyrǵan bul sýrettiń de túsirilgenine bıyl jarty ǵasyrdan asyp jyǵylady. Talanttardy toǵystyrǵan ǵalamat sáttiń túsirilý tarıhy qandaı edi? Aı dıdarly arýlar qaı kezde shyǵarmashylyq tandem qurǵan?
Bir sýretti sóıletý úshin ánshi Bıbigúl Tólegenovany biraz ýaqyt torýyldaýǵa týra kelgeni. Osydan 51 jyl buryn túsirilgen fotony ózine kórsetip, ótken-ketkendi eske alýdyń sáti ońaıǵa túsken joq. Kózi tiri ánshilerdiń ishinde áıgilisi – birese jol júrdi, birneshe ret syrqattanyp, aýrýhanada jatty... Biz bul sýret týraly áńgimeleskenimizde týra tún ortasy aýǵan edi. Esesine keıipkerimniń qonaqtarynyń qaıtýyn yjdahatpen kútken eńbegim zaıa ketpedi. Bıbigúl Ahmetqyzy bir emes, birneshe sýrettiń tarıhyn tiriltti.
– Men úshin ultymyzdyń sýretshi qyzdarynyń arasynan shyqqan eń myqtysy – Gúlfaırýz Ysmaılova. Beıneleý óneriniń bir tarlany jalǵyz meniń ǵana sýretimdi salǵan joq. Halyq sýretshisi Shara, Kúlásh syndy talaı tanymal tulǵalardyń beınesin kenep betinde qaldyrdy. Gúlfaırýz salǵan bir beınem qazir Abaı atyndaǵy memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda ilýli tur. Ol biraz jyl bizdiń teatrdyń sýretshi-dekoratory boldy. Talaı operalyq qoıylymdardyń sahnasyn bezendirdi, kostıýmderiniń eskızderin jasady.
Bizder kórshi boldyq, ol birinshi qabatta, men tórtinshi qabatta turdym. Bir birimizge ara-tura qonaqqa baryp júrsek te, keremet aralasyp, dos bolýǵa ýaqytymyz bolǵan joq. Men gastrolderimmen shapqylap, ol óz shyǵarmashylyǵymen aınalysyp, ómir zyrǵyp ótip jatty. Gúlfaırýz asa kórikti, bilimdi, minezdi adam boldy.
Gúlfaırýzben sırek de bolsa kezdesip, shúıirkelesetin edik. Bul sýrette 1967 jyly Monrealda ótken EKSPO-1967 kórmesine kıip baratyn ulttyq kostıýmimniń úlgisin oılasyp otyrǵan sátimiz. Sýretti elimizdiń tanymal fotografy Iosıf Býdnevıch túsirdi, – deıdi Bıbigúl Ahmetqyzy.
Taǵdyrly talanttardyń sýretine qarap otyryp, ekeýiniń de almaǵaıyp, aýmaly-tókpeli kezeńde «halyq jaýynyń» qyzy retinde biraz teperishti kórgeni eske túsedi.
Halyq sýretshisi Gúlfaırýz Ysmaılova týǵan ákesi Tańsyq Qońyrbaev degen kisi bolǵanyn tirisinde aıtyp ótti. Ákesi 1932 jyly «halyq jaýy» degen jalamen ustalyp, sol ketkennen oralmaıdy. Sheshesi Qaıyrnısa keıin jetim qalǵan qyzyn jetelep, Mansur Ysmaılov degen dúngen jigitke turmysqa shyǵady. Qudaıdyń qarasqany dersiz, soǵysqa bir aıaǵyn berip kelgen Mansur ákeı óziniń bes balasynan kem qylmaı ósirgen Gúlfaırýz qyz Sankt-Peterbýrg sııaqty úlken qalaǵa aparyp oqytqan eńbegin aqtady.
Al KSRO Halyq ártisi dárejesine deıin jetken ánshiniń ákesi Ahmet Tólegenov О́skemen oblysy (qazirgi Shyǵys Qazaqstan oblysy) Katonqaraǵaı aýdanynyń aýdandyq komıtetinde hatshy bolyp júrgen jerinen jala jabylyp, 1937 jyly ustalǵannan keıin oralmaǵan.
Sol sııaqty myna bir sáıkestikke qarańyzshy, Gúlfaırýz Ysmaılova 1929 jyly 15 jeltoqsanda dúnıe esigin ashsa, Bıbigúl Tólegenova 1929 jyly 16 jeltoqsanda týǵan.
Al sýretti túsirgen elimizdiń ataqty fotograftarynyń biri, marqum Iosıf Býdnevıchtiń tylsym da qaıtalanbas qoltańbasyna biz áli talaı oralamyz.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
