Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory Zııabek Qabyldınov is-sharany uıymdastyrýǵa qoldaý kórsetken Memleket tarıhy ınstıtýty men Dúnıejúzi qazaqtar qaýymdastyǵyna alǵys bildire otyryp, sharanyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Ult qaharmany, el-jurtyn zulymdyqtan qutqarý jolyndaǵy kúresker tulǵa Elishan Álipuly qazaq halqynyń basyna túsken qaharly jyldardyń qurbany. Gımalaıdy alǵash asqan uly kóshtiń bastaýshysy. Altaı-Barkóldi meken etken qazaqtar Qytaı bıliginiń qysymyna shydamaı údere kóshken jyldarda qol bastaǵan Elishan batyrdyń erligine tarıhı derekter kýá. Derekter dara tulǵanyń jaýǵa tize búkpeıtin qaısar, qatal, erjúrek ári túrkilerge tán ór rýhty bolǵandyǵyn aıǵaqtaıdy. Esimi, erligi ádebı-tarıhı kitaptarǵa arqaý bolǵan batyr jaıynda jazýshy Jádı Shákenuly jazǵan «Qaraly kósh» romany elimizde úsh márte basylyp, odan keıin túrik tiline aýdarylyp, Túrkııada basylyp shyqty. Búginde Elishannyń týǵanyna 110 jyl tolýy elimizde ǵana emes Stambýlda da atap mańyzdy tarıhı oqıǵa retinde atalyp ótti.
Qazaq kóshine qatysty derekterge toqtalǵan Memleket tarıhy ınstıtýty dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Búrkitbaı Aıaǵan Elishandy eske alý sharasy batyr rýhyna taǵzym ǵana emes, qazaq tarıhynyń tyń betterin paraqtaý ekendigin atap ótti. «Qazaq emmıgrasııasy» týraly eńbegine qazaq kóshiniń taǵdyryn arqaý etken ǵalym «Qolyma túspegen materıaldar ishinde Elishan jaıly derekter de bar edi. Batyrdyń erligin ulyqtaýǵa arnalǵan búgingi sharaǵa shynaıy qýanyp otyrmyn» deı kele, qazaq kóshine qatysty birqatar derekterdi ortaǵa saldy.
Shetelderden shaqyrylǵan ǵalymdar qatarynda Halyqaralyq saıasat ǵylymynyń doktory, dosent Qalıbek Hakimniń nemeresi, Hasen Oraltaı aǵamyzdyń qaryndasy Merıem Hakimniń esimi ataldy. Ǵalymnyń aıtýynsha, qazaq kóshiniń ashylmaǵan aqıqaty jetkilikti. Búginde Qytaı ǵana emes, Úndistan, Pákistan, tipten Ulybrıtanııa arhıvterine túsip ketken kóptegen derekter bar. Batysta týyp-ósken ǵalym qazaqtyń boıyndaǵy el bolý, jurt bolý, el men jerdi qorǵaý sııaqty ulttyq erekshelikterdi saqtap qalý sııaqty ata-babalarymyzdan qalǵan ónege tarıhy áli de zertteýdi qajet etedi deıdi.
Konferensııa barysynda fılologııa ǵylymdarynyń doktory Serik Negımov, tarıh ǵylymdarynyń doktory Ahmet Toqtabaı, tarıh ǵylymdarynyń doktory Aıjamal Qudaıbergenova, jazýshy Jádı Shákenuly, Almaty qalasy Ishki saıasat basqarmasy Medeý aýdandyq aýmaqtyq bóliminiń basshysy Rıta Ermanova, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Áýeshan Shashaev, Túrkııadan kelgen Ibrahım Mutuly, Qazaq-túrik bilim jáne zertteý qaýymdastyǵy tóraǵasy Shaban Serkan Dınchtúrk, jazýshy Janat Ahmadı, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Fakııa Shamshıdenova, t.b. qatysty.
Shara aıasynda Elishannyń esimin ǵylymı aınalymǵa engizý maqsatynda qarar qabyldandy. Onda kásibı tarıhshylardyń nazaryn Qazaqstan tarıhy zertteýlerinen tys qalǵan máselelerge, osy oraıda Elishan batyr týraly, Altaı-Barkólden Andolyǵa sozylǵan uly kósh tarıhyna qatysty málimetterge zertteýler júrgizýmen qatar, batyr esimin oqý baǵdarlamasyna engizý, stıpendııalar taǵaıyndap, báıgeler uıymdastyrý,t.b. batyr esmin ulyqtaýǵa baılanysty máseleler qamtyldy.
Konferensııada «El bastaǵan Elishan» kitabynyń tanystyrylymy ótti. Sondaı-aq kitap kórmesi uıymdastyrylyp, batyr rýhyna taǵzym retinde quran oqylyp, arnaıy as berildi.
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
