Osy salanyń áleýetin baıqaǵan Elbasy «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn iske qosqany málim. Baǵdarlama aıasynda memlekettik organdar men kvazımemlekettik kompanııalar avtomattandyrý jumystaryna erekshe kóńil aýdara bastady.
«Aqyldy» júıeniń óndiris pen memlekettik qyzmette keńinen qoldanylýy úshin bul salanyń bilikti mamandarynan bólek, daıyn ónimderdiń de kerektigi túsinikti. Osy oraıda Astanada ashylǵan «Astana Hub» tehnoparki qazaqstandyqtar men sheteldikterdiń ıdeıalaryn júzege asyrýǵa múmkindik beretin alańǵa aınalyp otyr.
Álem boıynsha jyl saıyn ashylǵan ár saladaǵy startap kompanııalardyń 90 paıyzy sol jyly-aq qaıta jabylyp qalady eken. Onyń sebepteri árqıly. Birine ınvestısııa jetispese, endi biriniń ıdeıasy ómirsheń bolmaýy múmkin. Endi birinde jol kórsetip, naryqqa sińisip ketýine kómek beretin mentorlar men jetekshiler joq. Osy oraıda Astanadaǵy tehnopark bul derekterdi eskere otyryp, aqparattyq tehnologııalar salasynda Qazaqstanda júzege asyrylǵan kez kelgen startap jobanyń álemdik naryqta óz ornyn tabýyna múmkindik usynbaq. Bul úshin «Astana Hub» ákimshiligi segiz baǵytta jumys isteıdi.
«Habtyń janynan qurylǵan akademııada aqparattyq tehnologııalar salasynda aıtarlyqtaı jetistikke jetken tanymal kásipkerler men mamandar, habtaǵy startapshylarǵa jáne qyzyǵýshylyq tanytqan kez kelgen azamattar úshin sheberlik synyptaryn ótkizedi. Akademııadaǵy trekerler mektebi bolsa, startaptardyń jumys istep jatqan kezeńinde de kompanııanyń ári qaraı órleı berýi úshin trekerler, ıaǵnı jetekshiler usynady. Bul mamandar árbir startapty shıki ıdeıa kezeńinen daıyn ónim bolyp, odan ári naryqtyń iri oıynshysyna aınalǵansha keńes berip, jol kórsetpek», deıdi «Astana Hub» ókili Aıgúl Shernııaz.
Budan bólek tehnoparktyń ózindik akseleratory men ǵylymı-zertteý ortalyqtary jumys isteýde. Máselen, qazirgi kezde Nokia, CISCO, Huawei kompanııalary osy habta ózderiniń ǵylymı-zertteý zerthanalaryn ashyp qoıǵan eken. Bul zerthanalar aqparattyq tehnologııalar salasynda jańalyqtar ashatyn ortalyqqa aınalyp, erteńgi kúni daıyn ónim men qyzmet túrlerin iri brendti kompanııalarǵa satyp jatsa, elimiz Ońtústik Koreıa, Germanııa sekildi aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy iri eksporttaýshylar qatarynan kórinbek.
Kúni keshe Memleket basshysy baryp, resmı ashylý saltanatyna qatysqan «Astana Hub» IT startaptar tehnoparkiniń tek qana Qazaqstannyń emes, sonymen qatar Ortalyq Azııanyń «sılıkon alqabyna» aınalýǵa múmkindigi bar. Jyl basynan beri is júzinde jumys istep jatqan tehnoparkte búginde uzyn sany 146 startap tirkelgen. Onyń 90 paıyzy qazaqstandyq startapshylardyń jumystary bolsa, qalǵany Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Reseı men Ýkraınadan kelgen startaptar kórinedi. Bulardyń barlyǵyna Astana tehnoparki belgili bir kezeńge deıin tegin keńse jáne ınternet sekildi qajetti quraldar usynady.
Astana tehnoparki qyzmetkerleriniń málimetinshe, 2022 jylǵa deıin tehnoparktegi startapshylarǵa 67 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. Qazirdiń ózinde birinshi kezeń boıynsha 28 mln teńge, ekinshi kezeńde 60 mln teńge qarjy quıylǵan. Munyń barlyǵy bıznesmenderdiń jeke ınvestısııasy.
Búginge deıin aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy startaptardy bylaı qoıǵanda, shaǵyn jáne orta bıznesti qarjylandyrýdyń ózinde aıtarlyqtaı qıyndyqtardyń bolǵany ras. Sonyń biri qarajattyń qaıtarymsyzdyǵy bolsa, ekinshiden, atalǵan qarajattyń Úkimetten bólinýi. Basqasha aıtqanda, bızneske berilgen qoldaý ádette grant bolyp beriledi. Iаǵnı, belgili bir talaptardy oryndaǵan nemese jarysta úzdik dep tanylǵan bıznes syıaqy, marapat retinde belgili bir soma ıelenedi. Bul degenińiz – álgi bıznesmenniń búginge deıin jasaǵan eńbeginiń marapaty. Al naryqtyq ekonomıka ábden ornyqqan elderde ondaı marapat bolmaıdy. Bıznes ádil básekelestik arasynda ósip, qatarynan qara úzip shyǵyp, óziniń naryqtyq kapıtalızasııasyn arttyra alsa – naǵyz marapat sol. Ol úshin startapshylar ózderiniń ıdeıalaryn aqshasy bar áleýetti ınvestorlarǵa tanystyryp, olardyń qyzyǵýshylyqtaryn týdyrýy kerek. Búgingi «Astana Hub»-tyń da maqsaty osy. Bıznes – bıznesti qarjylandyrýy kerek. Jáne bul marapat retinde emes, ınvestısııa retinde, ıaǵnı ony erteń sol qaryzdy bergen adam eselep qaıtarymyn suraıtyndaı júıe bolýy kerek.
Ekinshiden, buǵan deıingi jobalardy qarjylandyrý kózi memleket bolyp keldi. Árıne, Úkimet bıznesti qoldaýy kerek. Ol úshin Qazaqstanda jyldar boıy bir emes, birneshe baǵdarlama jumys istep keledi. Nátıjesi de bar shyǵar. Degenmen, memlekettiń bıznes aldyndaǵy basty mindeti aqsha taýyp berý emes, bıznestiń kedergisiz órleýine jaǵdaı jasaıtyn zańnama men júıe qalyptastyrý. Osy oraıda «Astana Hub» Úkimettiń aqshasynan emes, startaptardyń úlken kompanııa bolyp ketýi úshin jeke ınvestorlardyń qarajatynan úmitti.
Qoryta aıtar bolsaq, «Astana Hub» aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy startaptar alańy jańa ıdeıasy bar ónertapqyshtar men kásipkerlerge eshqandaı da aqshalaı kómek kórsetpeıdi. Esesine, tegin keńse, qural-jabdyqtar berip, kerek adamdarmen tanystyryp, kásibı mamandardy shaqyrtý arqyly tegin sheberlik sabaqtaryn ótkizip, kerek bolsa, ınvestorlardy da taýyp berýge jumys isteıdi. Osy habtan bastaý alǵan elimizdegi aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy bıznes ózin ózi asyrap, ýaqyty kelgende memlekettiń bıýdjetine de salyq tóleıtin iri kompanııalarǵa aınalýǵa tıis. «Astana Hub» ákimshiliginiń oıy – osy.
Baýyrjan MUQAN,
«Egemen Qazaqstan»
