Kógildir otynnyń qyzyǵyn 1970- jyldardan bastap kóre bastaǵan Jańaqalada kópten sheshilmeı kele jatqan túıtkil taza sý edi. О́ıtkeni aýdan aýmaǵynan qory mol sý kózi tabylmaǵan. Sý tazartqysh arqyly ashyq kólden tartylǵan sýdyń sapasy syn kótermedi. Sóıtip 2017 jyly tamyz aıynda «Qulshyq» jerasty sý kózinen Jańaqala toptyq sý qubyrynyń qurylysy bastaldy. Oǵan tapsyrys berýshi – Aýyl sharýashylyq mınıstrliginiń Sý resýrstary komıteti bolsa, bas merdiger – «Oral saýda-ónerkásip kompanııasy» JShS. Jobalyq quny 2 mlrd 522 mln teńge bolatyn qurylystyń kelisimshart boıynsha aıaqtalý merzimi 2018 jyldyń jeltoqsan aıy edi. Mine, bir jyldan sál asatyn ýaqyt ishinde aýqymdy jumys atqarylyp, aýdan turǵyndarynyń kópten kútken armany oryndaldy.
Bul toptyq sý qubyrynan Jańaqala aýdanynyń Jańaqazan, Jýalyoı, Másteksaı, Muqyr, Jańajol, Sarykól, Jańaqala, Kópjasar aýyldary turǵyndary taza aýyz sý alatyn bolady. Bul degenińiz – 16 myńnan asa turǵyn! Qubyrdyń jalpy uzyndyǵy 150 shaqyrym, sý jınaıtyn rezervýar syıymdylyǵy 2000 tekshe metr. Elektr jelileriniń uzyndyǵy 32 shaqyrym.
Qazirgi tańda Qulshyq qumdaǵy sý kózi basynda ornalasqan alty sý uńǵymasy, turǵyn úı, elektr jelileriniń qurylysy, sondaı-aq Jýalyoı eldi mekeninde ornalasqan ekinshi sorǵy stansasynyń qurylysy tolyq aıaqtaldy. Jýalyoı eldi mekenindegi 86 úıge sý qubyry tartyldy.
− Bul kópten kútken qýanyshty jaǵdaı. Elbasy Joldaýynda aýyl halqynyń turmys-tirshiligin, ómir súrý sapasyn kóterýdi júktep, mindettegen bolatyn. Sebebi óńir halqynyń teń jartysy aýyldarda turady. Aýylda adam ómiriniń sapasyna áser etetin birden-bir nárse – aýyz sý, jol, gaz. Jańaqalada da taza aýyz sý talaı jyldan beri «jyr» bolyp kele jatqan másele edi. Bul máseleni Elbasy qoldady. Sonyń nátıjesinde 110 eldi meken nemese 2000 shaqyrym sý qubyry tartyldy. Eń bastysy – taza aýyz sý bolsa, adamnyń densaýlyǵyna da paıdaly bolady, ómir súrý sapasy da artady. Sondyqtan sapaly aýyz sýdyń ıgiligin, paıdasyn kórińizder, dedi Jańaqala toptyq sý qubyry qurylysynyń ashylý saltanatyna arnaıy kelgen oblys ákimi Altaı Kólginov.
О́ńir basshysy osynaý úlken qurylysty sapaly atqaryp shyqqany úshin «Oral saýda-ónerkásip kompanııasy» JShS dırektory V.Krylovqa alǵys aıtty.
Jańaqala aýdany turǵyndarynyń taza aýyz sýmen qamtylýy 54,8%-dan 82%-ǵa ósti.
Aıta ketý kerek, Batys Qazaqstan oblysy – elimiz boıynsha taza sýmen eń nashar qamtylǵan óńir sanalatyn. Eki jyl buryn batysqazaqstandyqtardyń 64%-y sapaly sý tutyna almaıtyny anyqtalǵan. Osy kezeńde atqarylǵan jumys nátıjesinde bul kórsetkish 55%-ǵa tústi. Júrgizilgen sý qubyrlarynyń uzyndyǵy 2 myń shaqyrymǵa jetti.
Jańaqalalyqtarmen qatar taza sýǵa qol jetkizip, kóńili kóterilip otyrǵan aýyldyń biri – Qaztalov aýdanyna qarasty Taldyapan eldi mekeni. Bul aýyl elimizde qolǵa alynǵan óńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasynyń «Aqbulaq» baǵyty aıasynda taza sý júıesine qol jetkizdi.
Taldyapan aýyldyq okrýgindegi taza aýyzsý qurylysynyń jumysy 778,674 mln teńge qarajatty qurady. Taldyapan, Saryqudyq, Qaıshaqudyq, Qosoba aýyldaryna sý qubyryn júrgizý jumystaryn (qubyr uzyndyǵy – 106,8 km) «BatysGazStroı» JShS sapaly atqaryp shyqqan. Nátıjesinde 1300-den astam aýyl turǵyny taza aýyz sýmen qamtylyp otyr.
Osy oraıda atap aıtatyn bir jaıt – qubyr qurylysyna jergilikti zaýyt ónimderi paıdalanylǵan.
– Qurylys barysynda jergilikti úsh zaýyt – «Oral saýda-ónerkásip kompanııasy» shyǵarǵan polıetılen qubyrlar, «Stroıkombınat» shyǵarǵan temirbeton buıymdar, Oral quıý-mehanıkalyq zaýytynda jasalǵan sý jınaǵysh munaralar paıdalanyldy. Jergilikti kólik kompanııalary tartyldy, sondaı-aq aýdan turǵyndary da jumys tapty. Halyqty taza aýyzsýmen qamtý isi keler jyly da toqtamaıdy. 2019 jyly Batys Qazaqstan oblysynda taǵy 50 eldi mekenge taza sý qubyryn júrgizemiz, dedi óńir basshysy Altaı Kólginov.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
