Teatr sahnasy zal toly kórermenniń qoshemetimen ashyldy. Birden jyrdyń atyrabyna qaraı jetelep ketetin dombyra úni qoıylym taqyrybynan habar bergendeı júz jasaǵan jyr-Jambyldyń balalyq shaǵyna qaraı bastady. Sahnadaǵy san-salaly kórinister qundaqtaýly sábıdiń ómiri tek jyrmen, dala jyrymen baılanysty ekendigin naqyshtap turǵandaı edi. Shaǵyn aýyldyń qýanyshty ári muńdy sátterin bımen órnektegen ár túrli qımyldar, sondaı-aq dala tósin dúbirletken jylqy obrazy erekshe bir úılesimde Jambyl ómirimen astasyp jatty.
Tebirenisti kóńil-kúıde otyrǵan kórermen qoıylymnyń aıaqtalyp qalǵanyn da ańǵarmaı qaldy. Sál únsizdiktiń arty zaldan dý qol soǵa kóterilgen kórmenniń ystyq yqylasyna ulasty. Bul kórermendi erekshe bir tolǵanysqa, áserge bólegen teatr ujymynyń bir jyl daıyndyqtaǵy jumysynyń nátıjesi edi. Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Esmuhan Obaev jańasha bir izdeniske qurylǵan spektalge joǵary baǵasyn berdi. «Alataý eteginde jańa ún shyǵyp jatyr. Jańa tulǵa sahnalandy.
Uly Jákeń týǵan jerdiń irgesinde eshkimge uqsamaıtyn, ishki akademııasymen ǵana jumys jasaı biletin, ulttyq sıpattaǵy jańa bir ujym qalyptasty» degen teatr tarlany erekshe obrazdarmen qatar dala jylqysyn sahnaǵa alyp shyqqan sýretshi Erlan Tuıaqovqa, tarıhı tulǵanyń obrazyn kórermenge jetkize bilgen dramatýrg Ánnes Baǵdatqa, spektakldiń keńesshisi Jambyldyń kózin kórgen Shashtaı aqsaqaldyń uly, jazýshy Jumabaı Shashtaıulyna, osy kórkem dúnıeniń bar qıynshylyǵyn arqalyp kelgen rejısser Eslám Nurtazınge, oqıǵa men kórermen arasyndaǵy baılanysty kórkemdegen «Alataý» dástúrli óner teatrynyń bıshilerine, rejısser-horeograf Ásel Abaqaevaǵa, kostıýmderdi joǵary talǵampazdyqpen, úlgimen usynǵan Gúljan Nıetqabylǵa rııasyz alǵysyn bildirdi.
Jańa qoıylymynda Jambyldyń rólin Áset Esjan somdasa, Súıinbaıdy Tımýr Pııazov, Jyrshyny Shattyq Ýatqan, Japa rólinde Násipjan Basshybaı, Uldandy Quralaı Myrzalınova, Burymdy Janerke Dúısenbıeva, Sarybaıdy Jeńis Qanyrbekov, Qısybaıdy Ertýǵan Qurmashev, Syzdyq sultannyń rólinde Nurlan Saǵynaev, Qulmambet aqyndy Sáýlejan Taqzııa, Saryny Qýanysh Altybaev, Balyqtyń rólinde Jasulan Musaǵalıev oınap, spektakl júgin birlese kóterdi.
Dramatýrg Ánnes Baǵdattyń aıtýynsha, Jambyldaı tarıhı tulǵany sahnaǵa ákelý árıne ońaı bolǵan joq. Kez kelgen dáýirdi, tarıhı oqıǵalardy búgingi kúnmen úılestirý ujymdyq jumystyń jemisi. Jambyl tulǵasyn ashý, tarıhı tulǵanyń ómirin kórkem týyndyǵa aınaldyrý kóp izdenisti, jankeshti eńbekti talap etedi.
Qoıylymnyń kórermenge mýzykalyq drama retinde jol tartýy spektakldiń basty ereksheligi. Pesa beıneleý quraldarynyń sahnalyq qoıylymdaryn eskere otyryp jazylǵandyqtan, mátinder qysqa ári astarly, beıneli teńeýlerge negizdelip, qazirgi dramatýrgııa men mýzykalyq dramanyń sharttary erekshe úılesim tapqan.
Teatr dırektory Berik Júsiptiń aıtýynsha, «Alataý» teatry az-kem ýaqyt ishinde shyǵarmashylyq turǵydan tolysty. Kórermenge kóne tarıhymyzdy zamanýı kórinister arqyly jetkizýdi baǵyt-baǵdary etip ustanǵan teatrda jyrshy babamyzdyń ómirine arnalǵan qoıylymnyń tusaýy kesilgendigi kezdeısoq jaıt emes. Berik Júsiptiń aıtýynsha, teatr ózgelerge uqsamaıtyn baǵyt ustanady. Jańanyń aınalasyndaǵy jańashyldyq arqyly folklorlyq muralarymyzdy zamanaýı negizde qaıta týyndatýdy maqsat etedi.
Teatr ujymyna Jambyl babamyzdyń jasyn, ónerdegi baǵy men dáýletin tileımin degen teatr dırektorynyń aıtýynsha, Jambyl tulǵasy kóp jaǵdaıda saıasılanyp, shyǵarmashylyǵy nazardan tys qalyp jatady. Aqyndyǵyn sóz etkenniń ózinde qısynsyz qaǵıdattar jasalady. Jambyl – epık jyrshy. Aıtqan jyrlarynda, epıkalyq murasynda shek bolmaǵan. Qalaı degende de epıkalyq jyrshynyń aqynnan deńgeıi joǵary emes pe?.. Jambyl HIH ǵasyrdaǵy aýyz ádebıetiniń jarqyn úlgilerin, mol murasyn jadyna túıgen jyrshy. Sondyqtan da búgingi qoıylymnyń ózindik júgi aýyr.
Jambyldyń tulǵa retinde qalyptasýyn jáne azamattyq turǵyda ósip-jetilýin sahnada zamanaýı tásilder arqyly kórsetý, júz jasaǵan epık jyrshynyń ózi ómir súrgen qoǵamǵa qaımyqpaı oı aıtqan kezeńderin jurtshylyqtyń nazaryna jetkize bilýde úlken izdenisti ańǵaramyz.
– Spektaklge daıyndyq barysynda kóp jaǵdaıda ǵylymı negizder basshylyqqa alyndy. Sondyqtan da bul qoıylym mýzykalyq-fılosofııalyq dramanyń júgin arqalap otyr, - deıdi Berik Myrzalyuly. – Rejısser men pesa avtorynyń, sahna dekoratory men bı rejısseriniń, qala berdi ujymnyń úılesimdi eńbeginiń nátıjesin kórermenniń ystyq yqylasynan ańǵaramyz. Mundaı erekshe dekorasııa berip oınatý buryn-sońdy qoldanylmaǵan tásil. Dınamıkalyq ssenografııa qoldanýdyń nátıjesinde dramatýrgııa zańdylyqtary saqtalyp, horeografııa, dástúrli mýzyka men dramalyq sahnalar ózara jymdasa túsken. Jylqy – qazaqtyń jany desek, sahnadaǵy jylqynyń, jalpy pesa kórinisteriniń kontemporarı, folkdens bı baǵyttarymen úılesim taýyp otyrýynyń ózi kórermenge erekshe áser berdi. Dekorasııa da, bı de kórinistiń qýanyshy men muńyn erekshe áýezben úılestirdi.
Kásibı mamandar men kórermenniń pikirine súıensek, qoıylym óz údesinen shyǵyp, ózi kótergen júkti aqtady.
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
