Tórt myń basqa arnalǵan qorajaı saldy
Ejelden mal sharýashylyǵy órken jaıǵan Barqytbel baýraıyndaǵy Tarbaǵataı aýdanynda mal bordaqylaýdy kásip etken turǵyndar men sharýa qojalyqtarynyń sany jyldan jylǵa kóbeıip keledi. Sátpaev aýylyndaǵy «Yqybaı» sharýa qojalyǵy jaqynda 4 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańyn ashýdy josparlap otyr. Alańnyń qurylysy bıyl mamyr aıynyń aıaǵynda bastalypty. Buǵan deıin osy jerde 500 bas iri qarany semirtken sharýaqojalyq qystamaǵa 8 myń oram shóp ázirlep, 160 gektarǵa júgeri egipti. Súrlemdi saqtaý úshin jan-jaǵy qorshalǵan, uzyndyǵy 120, bıiktigi 3, eni 6 metrlik eki shuńqyr qazypty. Biz barǵanda jigitter shuńqyrǵa tastalǵan júgerige kúrekpen tuz laqtyryp jatty. «Salat daıyndap jatyrmyz» dep qaljyńdady olardyń biri.
«Yqybaı» sharýa qojalyǵy bordaqylaý alańyn salý úshin byltyr memleketten 300 mıllıon teńge kóleminde nesıe alypty. Qojalyqtyń is basqarýshysy Merǵalı Rahymbaev jańadan salynyp jatqan bordaqylaý alańynyń jalpy kólemi 6 gektar ekendigin, 360 basqa arnalǵan eki qorajaı men 6 ashyq bordaqylaý alańy turǵyzylǵanyn aıtty. Ashyq bordaqylaý alańdarynda iri qarany qaqaǵan qysta da semirtýge bolady eken. Muny «kanadalyq sýyq ádis» dep ataıdy. Bordaqydaǵy mal alańnyń ishinde bos júredi. Olarǵa jem-shóp traktorlardyń kómegimen salynady.
«Bordaqylaý alańy qarashanyń sońyna qaraı jumysyn bastaıdy. Munda tek buqalardy ǵana jemdeımiz. 700 buzaý ózimizde bar. Qalǵanyn osy aýyldan, aýdannyń basqa eldi mekenderinen satyp alamyz. Iri qarany bes aı bordaqylaımyz. Bes aıda ájeptáýir salmaq qosady. 100 myńǵa alsań, 160-170 myń teńge bolady. Qazir munda 22 adam jumys istep júr, bordaqylaý alańy iske qosylǵannan keıin jumysshylar sany 40-qa jetedi dep otyrmyz», deıdi Merǵalı Rahymbaev.
Sátbaev aýyldyq okrýgy ákiminiń mindetin atqarýshy Almas Erzatovtyń aıtýynsha, 1100 turǵyny bar eldi mekende 5 myń iri qara, 2790 jylqy, 7980 qoı-eshki bar. Al aýylda 484 basqa arnalǵan (20 oryndyqtan 50-ge deıin) 28 bordaqylaý alańy jumys isteıdi eken. «Buryn aýylymyzda mal bordaqylaıtyn turǵyndar sany az bolatyn. Sońǵy 5 jylda iri qarany jemdeýshiler qatary kóbeıdi. «Yqybaı» sharýa qojalyǵy salyp jatqan 4 myń oryndyq alań Tarbaǵataı aýdanyndaǵy eń alǵashqy úlken bordaqylaý alańy bolýy kerek. Mundaı bordaqylaý alańdary oblysymyzda da kóp emes. Endi olar aýdandaǵy shaǵyn sharýa qojalyqtarymen kelisimshartqa otyryp, semirtilgen maldaryn qabyldaıdy. Turǵyndar maldaryn ótkizgeni úshin memleketten sýbsıdııa alady», deıdi A.Erzatov.
Otbasylyq bordaqylaý alańdary aýdan ortalyǵy Aqsýat aýylynda da kóbeıip keledi. Aqsýattyń turǵyny Qýat Arınov 2016 jyly 60 basqa arnalǵanyn ashypty. Byltyr ony 80 orynǵa keńeıtse, bıyl 100 bas iri-qarany jemdeýdi josparlap otyr. «О́zim qazan aıynan sáýirge deıin bordaqyǵa qoıamyn. Eki jumysshy ustaımyn. Bordaqyǵa jurttan satyp alyp ta, ózimizdiń maldyń buzaý, taıynshasyn da qoıamyz. Qys boıy jemdelgen maldy kóktemde satamyz. Kóktemde jemdep satsań malyń etti, salmaqty, baǵasy da jaqsy bolady. Jemdelgen mal kúnine 1 keliden salmaq qosady. Qazir aýylymyzda otbasylyq bordaqylaý alańdary kóbeıdi. Qarapaıym halyq jemdep satýdyń paıdasyn túsingen sekildi», degen Qýat Arınov osydan eki jyl buryn «Qulan» baǵdarlamasy arqyly jylqy alǵanyn, endi lızıngke tehnıka alýdy josparlap otyrǵanyn, soǵan qujattaryn jınap qoıǵanyn jetkizdi.
Balany da eńbekke baýlyńyz
Mal sharýashylyǵyna mashyqtanǵan Tarbaǵataı aýdanynyń sharýalary bıyl ártúrli memlekettik baǵdarlamalar arqyly 1 mıllıard 500 mıllıon teńge nesıe alypty. Endi osy qarjyǵa Reseıden 6 myń bas mal satyp alýdy josparlap otyr. Qazir aýdanda Sátpaev aýylynan bólek Qumkól eldi mekeninde 2 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańy salynyp jatyr eken. Jaqynda Ekpin aýylynda 3 myń oryndyq taǵy bireýi salynbaq. «Osydan birneshe jyl buryn Elbasymyz Úkimetke otbasylyq bordaqylaý alańdaryn kóbeıtýdi tapsyrǵan bolatyn. Bes jyl buryn osynda ákim bolyp kelgenimde aýdanda birde-bireýi joqtyǵyna tańǵalǵan edim. Tek úlken kásipkerler men sharýa qojalyqtarynda ǵana bolatyn. Qarapaıym turǵyndar jaılaýdan túsken soń malyn 80 myńnan sata beretin. Men osyny túsinbeı: «Naǵyz paıda tabatyn kezde nege aq adal maldaryńyzdy arzanǵa beresizder? Qoraǵa jemge qoıyńyz. Qazan, qarasha, jeltoqsan, úsh aı úıde ne isteısiz? Bordaqylańyz. 100 myńdyq malyńyz 200 myń bolady. Jaraıdy, 20 myńdy jemi men shóbi dep shyǵaryp tastańyz, 80 myń teńge paıda kóresiz. Kerek bolsa, qańtar, aqpan, naýryz aılarynda qaıta qoıyńyz» degen edim aýdan turǵyndaryna. Bul meniń ashqan jańalyǵym emes. Ońtústiktegi tájirıbeni aıttym. Qazir Qudaıǵa shúkir, aýdanda myńǵa jýyq úıde otbasylyq bordaqylaý alańdary bar. Onyń taǵy bir paıdasy, balany eńbekke baýlýǵa bolady. Máselen, siz úıińizde 10 mal jemdeseńiz, balańyzǵa «bireýi seniki» deńiz. Jemin, shóbin salady, qaraıdy. Ári ketse 10 mınýt. 8 saǵat júrmeıdi ǵoı 10 maldyń basynda. Bir jaǵy sergıdi, bir jaǵy eńbek etedi. Uıaly telefonǵa shuqshıyp, telefonǵa telmirgennen góri qolyna asha ustaǵany jaqsy emes pe?!», – deıdi aýdan ákimi Dildábek Orazbaev.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Tarbaǵataı aýdany
