– Bizdiń barlyq damý josparlarymyzda ǵylym salasyna zor mán beriledi. Ǵylymnyń jaǵdaıy bilim deńgeıine tikeleı baılanysty. Eger bilim berý júıesin onyń alǵashqy satysynan bastap damytpasaq, eleýli nátıjege qol jetkize almaımyz. Bul úderiste Bilim jáne ǵylym mınıstrligi basty ról atqarady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy elimizdiń bilim berý júıesin jetildirý jónindegi jumys nátıjelerine toqtaldy.
– Sońǵy 2 jylda bilim men ǵylym júıesine bıýdjetten bólingen qarjy kólemi 22 paıyzǵa ósip, 2 trıllıon teńgeden asty. Mektepke deıingi bilim berý salasynda 3–6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń balabaqshamen qamtylý deńgeıi 95 paıyzǵa jetti. Orta bilim berý isinde oqýshylardyń 70 paıyzy bilim berýdiń jańartylǵan mazmuny boıynsha oqytylýda. 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap 205 myńnan astam muǵalimniń eńbekaqysy 30 paıyzǵa ósti. 2019 jylǵy 1 qyrkúıekten bastap 90 myń muǵalimniń jalaqysy artady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar, Elbasy tehnıkalyq jáne kásiptik beıindegi 583 kolledjde «Barshaǵa tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý» jobasy iske asyrylyp kele jatqanyn aıtyp, joǵary bilim berý salasynda ýnıversıtetterdiń akademııalyq jáne basqarýshylyq derbestigin keńeıtý úshin zań qabyldanǵanyn atap ótti.
– Biz aldymyzǵa stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý jóninde maqsat qoıdyq. Jalpy, 2018 jyly ǵylymǵa bólingen qarajat kólemi 43,7 mıllıard teńgeni qurap otyr, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy josparlanǵan sharalar bilim berý júıesiniń barlyq deńgeıinde – bastapqy satydan joǵary oqý ornynda oqyǵanǵa deıin kórsetiletin qyzmetter sapasyn arttyrýǵa baǵyttalýy tıis ekenin aıtty.
Jıynda Bilim jáne ǵylym mınıstri E.Saǵadıev bilim salasyn bıylǵy Joldaý baǵyttaryna saı jetildirý jóninde baıandama jasady.
Nursultan Nazarbaev mınıstrdiń málimetin nazarǵa alyp, otandyq bilim berý júıesindegi birqatar problemalarǵa jáne sheshimin tabýǵa tıis mindetterge toqtaldy.
– Balalardy balabaqshamen 100 paıyz qamtý kerek. Bul máselemen Úkimet te, ákimdikter de aınalysýy qajet. Sondyqtan Úkimetke 3 jylda elimizdegi barlyq 55 myń tárbıeshiniń biliktiligin arttyrýdy tapsyramyn, – dedi Elbasy.
Budan bólek, Qazaqstan Prezıdenti orta bilim berý isin jańartylǵan mazmunǵa kóshirýdi 2021 jylǵa qaraı aıaqtaýdy tapsyrdy. Osyǵan baılanysty zııatkerlik mektepterdiń tájirıbesine súıenip, jańa baǵdarlamalar, sapaly oqýlyqtar, sondaı-aq, kadrlar daıarlaý júıesin engizý qajettigi atap ótildi.
– Oqýshylar men ata-analardy artyq oqý júktemesinen bosatý kerek. Jergilikti jerlerdegi orta bilim berýdiń problemalaryn sapaly túrde sheshý máselesine búkil óńirlerdegi ákimderdiń nazaryn erekshe aýdarǵym keledi. Ákimdikter oqýshylardyń damýy men bilim alýy úshin mektep ashanalaryndaǵy sapaly tamaqtan bastap balalardyń mektepke qatynaýyna deıin qolaıly ári qaýipsiz jaǵdaı jasaýy qajet. Árbir balanyń bilimine jumsaǵan kúsh-jigerimiz – elimizdiń jarqyn bolashaǵyna salǵan ınvestısııa, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev pedagog kásibiniń mártebesin arttyrýǵa baǵyttalǵan naqty yntalandyrý sharalaryn engize otyryp, «Pedagog mártebesi týraly» zań jobasyn tııanaqty daıyndaý qajettigin atap ótti.
Qazaqstan Prezıdenti muǵalim qaı kezeńde de Qazaqstan qoǵamynda erekshe oryn alǵanyn aıtty.
– Bilim berý isiniń barlyq deńgeıinde jeke sektormen seriktestikti damytqan jón. Mektepterde jan basyna qatysty qarjylandyrý júıesin engizýdi jalǵastyrý qajet. Mundaı tásil bilim berý salasyndaǵy jeke kapıtaldyń úlesin arttyrýǵa múmkindik beredi. Bul – álemdik úrdis. Sondaı-aq, baqylaýshy organdar tarapynan mektepterge júrgiziletin sansyz tekserýlerdi shekteý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti muǵalimder jumysynyń tıimdiligin arttyrý úshin jaǵdaı jasaýdyń mańyzdylyǵyn aıtty. Osyǵan oraı, pedagogterdiń quqyqtary men múddelerin qamtamasyz etip, oqýshylardyń ishki tártibine qatysty erejelerdiń buzylýyna jol bermeý qajettigine basa mán berildi.
– Oqýshylar muǵalimderdi tyńdaýǵa jáne qurmetteýge tıis. Ata-analar men oqytýshylar balaǵa eki jaqtan baqylaý jasaýy kerek, – dedi Elbasy.
Sonymen birge, Qazaqstan Prezıdenti úsh aýysymdy jáne apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń problemalaryna toqtalyp, óńir ákimderine osy máselelerdi sheshý úshin tıisti sharalar qabyldaý jóninde tapsyrma berdi. Atap aıtqanda, Elbasy osy maqsatpen 123 mektep salý jóninde tapsyrma bergenin eske saldy.
Nursultan Nazarbaev halyqqa tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi qamtamasyz etý jónindegi jobany júzege asyrý barysyna toqtaldy.
– Byltyrdan bastap barlyq azamattar úshin tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý jobasy júzege asyrylýda. Bizdiń mindetimiz – alǵashqy jumysshy mamandyǵyna baýlý. Sonymen qatar, bul mamandyqtar ekonomıkada suranysqa ıe bolýǵa tıis. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý isinde stýdentterdiń 12 paıyzy ǵana dýaldy bilimmen qamtylǵan. Kolledjderdi materıaldyq-tehnıkalyq jáne kadrlyq qamtamasyz etý problemasy tolyq sheshimin tappaı otyr, – dedi Memleket basshysy.
Osy saladaǵy máselelerdi sheshý úshin tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý isin jańǵyrtý jóninde júıeli sharalar qabyldaý, sondaı-aq, dýaldy bilim berýdiń úlesin arttyrý qajettigi aıtyldy.
– Joǵary bilim salasynda ýnıversıtetterge akademııalyq erkindik pen derbestik berilgen, tıisinshe jaýapkershilik te artty. Endi, joǵary oqý oryndary aldyna óz túlekterin jumyspen qamtamasyz etý jóninde másele qoıý kerek. Eger túlekteri jumys tappasa, onda oqý orny óziniń mindetin atqarmaı otyr degen sóz, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev 2022 jyldyń aıaǵyna deıin kem degende 75 myń orynǵa arnalǵan stýdenttik jataqhana salý jónindegi tapsyrmanyń ýaqtyly oryndalýy mańyzdy ekenin atap ótti.
– Bilim berýdiń sapasy men qol jetimdiligin arttyrý úshin memleket tarapynan qabyldanǵan sharalar jóninde halyqqa keńinen túsindirý jumystaryn júrgizý kerek. Qazaqstandyqtar qolǵa alynyp jatqan bastamalardyń mánin túsinip, oǵan atsalysý úshin halyqpen tıimdi tyǵyz baılanysty udaıy ustaný qajet. Memlekettiń barlyq bastamalary halqymyzdyń turmys deńgeıin jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Jurttyń sapaly bilim alyp, suranysqa ıe mamandyǵy men laıyqty jumysy bolǵanda ǵana ál-aýqatymyz artady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sońynda Memleket basshysy Prezıdent Ákimshiligine belgilengen mindetterdiń báriniń sapaly oryndalýyna baqylaý jasaýdy tapsyrdy.
