Dúbir

Olımpıadaǵa 134 kún qaldy

BALÝANDARǴA BAQ BERSIN!

Osy kúnderi grek-rım kúresinen ulttyq qurama komandamyz kún ótken saıyn jaqyndaı túsken London Olımpıadasyna daıyndalýda. Ázirshe bizdiń elden Tu­mandy Albıonǵa úsh balýan ǵana joldama alyp otyr. Olar – Almat Kebisbaev, Ashat Dilmuhamedov pen Nur­ma­han Tinálıev. Osy balýandardan basqa taǵy tórt salmaqtaǵy jigitterimiz London Olımpıadasyna joldama alýdy maqsat etýde.

Olımpıadaǵa 134 kún qaldy

BALÝANDARǴA BAQ BERSIN!

Osy kúnderi grek-rım kúresinen ulttyq qurama komandamyz kún ótken saıyn jaqyndaı túsken London Olımpıadasyna daıyndalýda. Ázirshe bizdiń elden Tu­mandy Albıonǵa úsh balýan ǵana joldama alyp otyr. Olar – Almat Kebisbaev, Ashat Dilmuhamedov pen Nur­ma­han Tinálıev. Osy balýandardan basqa taǵy tórt salmaqtaǵy jigitterimiz London Olımpıadasyna joldama alýdy maqsat etýde.

Osyǵan baılanysty jaqynda biz Almatyda ótken Sport keshinde jyldyń úzdik bapkeri atanǵan grek-rım kúresinen ulttyq quramanyń bas bapkeri Muratbek QA­SYMHANOVPEN áńgimelesip, balýandarymyzdyń al­da­ǵy baıraqty dodaǵa daıyndyǵyn jan-jaqty aıtyp berýin ótingen edik.

– Ýaqyt degen zymyrap ótip barady. Kózdi ashyp-jum­ǵansha Olımpıada da kelip je­tedi. Ulttyq quramanyń daıyndyǵy qalaı? Aldymen osy jóninde aıtyp berseńiz.

– Olımpıadaǵa daıyndyq jaq­sy. Bári aldyn ala jasalǵan jospar boıynsha júrip jatyr. Qazir bizde Olımpıadaǵa 3 ba­lý­annyń joldama alǵanyn bile­sizder. Endi bizge taǵy 4 sal­maqta lısenzııa alý kerek. Bul joldamanyń máselesi Astanada 30 naýryz ben 1 sáýir kúnderi Elbasy Nursultan Nazarbaev­­tyń júldesi úshin ótetin ha­lyqaralyq týrnırde sheshiledi.

– Qazir komanda qaı jerde daıyndalyp jatyr? Osy kezge deıin balýandar qandaı ja­rystarǵa qatysyp, daıyn­dyq­­­taryn pysyqtap kórdi?

– Balýandar birneshe úlken jarystarǵa qatysty. Onyń ish­in­de Túrkııada ótken álem birin­shi­ligi, Koreıanyń Gýmı qalasynda ótken Azııa chempıonaty, Iran­­nyń Kým qalasynda bolǵan dás­­túrli «Iаdıger ımam kýbogy» sııaqty jarystar boldy. Jatty­ǵý­­lardyń bári jospar boıynsha júrip jatyr. Balýandar 29 aq­pan men 14 naýryz aralyǵynda Taraz qalasynda jattyqty. Mu­­­nyń aldynda Almatyda oqý-jat­­­tyǵý jıynyn ótkizgen bolatynbyz. Qazir biz balýandardy ekige bólip jattyqtyryp jatyrmyz. Mysaly, London Olım­­pıada­sy­na lısenzııa alǵan Nurmahan Tinálıev, Almat Kebisbaev pen Ashat Dilmuhamedovke qoıylar talap joǵary ekeni belgili. Sondyqtan olardyń daıyn­dy­ǵyna úlken mán berip otyrmyz.

– Osy balýandardyń ishinen kimniń Olımpıadanyń júl­de­­­ge­ri atanýyna úmiti kóp deısiz?

– Endi men bárin bólip-ja­ryp aıta almaımyn. Balýandar­dyń bári babynda. Baby men baǵy kelisse, Olımpıadada eli­miz­di qýantýǵa shamalary jetedi. Qazir osy jattyǵýlar federa­sııa­nyń jospary boıynsha jasalýda. Jospardy dańqty balýan, federasııanyń jumysyna qamqorlyq jasap júrgen Dáýlet Turlyhanovtyń ózi jasap berdi. Ol kisiniń ózi Azııa chempıonatyna, álem birinshiligine kimniń baratynyn qadaǵalap otyrdy. Qa­zir Dáýlet Bolatuly oqý-jat­ty­ǵý jıyndaryna qatysyp, balý­andardyń deńgeıin baqylap ke­ledi. Aqyl-keńesterin aıtady. Iаǵnı, balýandardyń daıyndy­­ǵyna barlyq jaǵdaılar jasalyp jatyr. Bizge tek, jańa aıt­qanymdaı, baq kerek. Babymyz bar. Osy jerde men Dáýlet Tur­lyhanovqa, federasııa basshy­ly­ǵyna, «Samuryq-Qazyna-As­tana» korporatıvtik qoryna al­ǵys aıtqym keledi. Tek bárin ózi­miz ǵana jasap jatyrmyz de­meı­min, bizge qoldaý kórsetip jat­qandar osy kisiler.

– Qazir bizde aýyr sal­maq­­­ta­ǵy balýandar tapshy ǵoı. Olar qalaı daıyndalyp jatyr?

– Iá, ras. Bizde aýyr sal­maq­taǵy balýandar tapshy. Son­dyq­tan Nurmahan Tinálıev pen Áset Mámbetovti bólek jattyq­­tyrýǵa týra kelip otyr. Osy jerde taǵy demeýshilerge alǵys aıtsam, artyq bolmas. Mysaly, Marat Turlyhanov bizdiń aýyr salmaqtaǵy balýandarymyzdyń daıyndyǵyna kóp kómektesip jatyr. Nurmahan men Ásettiń Máskeýge baryp, reseılik balýandarmen daıyndalatyny son­dyqtan. Qazir elimizde olarǵa sparrıng-áriptes bola alatyn balýandar az. Olardy salmaǵy az balýandarmen jattyqtyrý qısynsyz. Sol sebepti Máskeýde Marat Turlyhanov óziniń qol astyna alyp jattyqtyryp júr.

Demeýshilerdiń kómegin, qol­daýshylardy jaqsy túsiný kerek. Ony gazet betinde, úlken minberlerde aıtpasaq, qaı jerde aıtamyz?! Qazir kez kelgen adam qaltasynan aqsha shyǵa­ryp, balýandardyń jolaqysyn, jatyn ornyn, tamaǵyn, qysqa­sy, táýliktiginiń bárin tóleı ber­meıdi ǵoı. Mundaı qamqor­lyq jasaı biletin adamdar kóp emes, ilýde bireý. Jarysqa ba­rý­dyń ózi úlken qarajatty talap etedi. Muny túsinetin de, túsin­beıtin de adamdar bar. Men mu­ny demeýshilerge jaǵamyn dep aıtyp otyrǵan joqpyn. Ondaı qasıetim joq. Shyndyǵy sol. Bizdi qoldap júrgenderdiń arasynda taǵy Mkhıtar Manýkııandy da aıta alamyn. Ol da Dá­keńniń shákirti ǵoı.

– О́zderiniń qolynan kelmese de osyndaı qoly ashyq ki­si­lerdi kóre almaıtyndar da bar. Mysaly, qazir qazaq kúre­siniń balýandary da federasııa men sondaı jany jomart aza­mattardyń kómegimen jarys­qa baryp, el namysyn qorǵap júrgeni belgili. Bizge, osy ja­ǵynan alǵanda basqa sport túr­lerine de Úkimet tarapynan ǵana emes, bıznes pen mem­lekettiń áriptestigi aıasynda «Samuryq-Qazyna» qorynyń da qarjylaı qoldaýy kerek ekeni anyq emes pe?

– Iá, qandaı sport túri bolsa da qoldaýdy qajet etedi. Biz­diń kúres, Qudaıǵa shúkir, osyndaı qoly ashyq azamattardyń qoldaýyna ıe bolyp otyr.

– Balýandardyń densaýlyǵy týraly aıtsańyz.

– Til-kózimiz tasqa, eshkim ja­raqat alǵan joq. Bári dá­ri­ger­lerdiń tekserýinen ótti. Olarǵa sporttyq-medısınalyq ortalyq bar jaǵdaıdy jasap, em-dom­daryn berdi.

– Bıyl Olımpıadadan keıin ekinshi ret qazaq kúresinen «Qa­­zaq­stan Barysy» týrnıri­niń fı­naldyq básekesi ótedi. Oǵan grek-rım balýandarynyń qatys­qanyna qalaı qaraısyz?

– Endi onyń bári Olımpıadadan keıin sheshiledi. Negizi qar­sy emespin. Bul týrnır balýandardyń dzıý-do, sambodaǵy áriptes­te­rimen birge shyńdalýyna jaqsy.

– Qazir balýandardyń arasynda ózderiniń týysqanda­ryn, inilerin kúreske tartyp jatqandar bar ma?

– Bar. Nurmahan Tinálıevtiń Qajymuqan degen inisi bar. Sol bala grek-rım kúresine qatysyp júr. Salmaǵy – 70 kılo. 1994-1995 jylǵy bala. Endi onyń bo­lashaǵy týraly eshteńeni boljap aıta almaımyn. Bári bap­ke­ri men óziniń qolynda. Buıyr­t­qa­ny bolady. Negizi jaqsy bala.

– Bapkerler týraly aıtyp qaldyńyz. Olardyń jumysy­na kóńilińiz tola ma?

– Bapker balýanǵa áke sııaqty bolý kerek. Balýanǵa jaqsy tár­bıe berip, jarysqa jaqsy daıyndap, baǵyn ashatyn da bapker. Qazir biz Mkhıtar Manýkııan men Baqtııar Baıseıitovpen tize qo­syp jumys istep jatyrmyz. Olar – kúrestiń ystyq-sýyǵyn kór­gen tájirıbeli bapkerler. Bap­ker balany jarym jolda tas­tamaıtyn, saǵyn syndyrmaıtyn, qabilet-qarymyn biletin adam bolýy kerek. Bul endi úl­ken psıhologııalyq jumysty talap etedi. Sondyqtan túsingen adam bapkerlerdiń jumysynyń qandaı qııamet-qaıym ekenin jaqsy bilýi kerek. Mkhıtar Manýkııan men Baqtııar Baıseıitov sondaı bapkerler.

– Jaqyn arada Astanada Elbasynyń júldesi úshin úl­ken lısenzııalyq týrnırdiń óte­tini belgili. Ony elimizde ótkizý qalaı sheshildi?

– Bul týrnırdi elimizde ótkizý úshin Dáýlet Turlyhanov kóp eńbek sińirdi. Ol – Halyq­aralyq kúres qaýymdastyǵynda bedeli, álemdik sportta aty bar adam. Sol kisiniń arqasynda má­sele sheshildi. Joǵaryda aıtqa­nymdaı, bizdiń elimizge osy týrnırde tórt lısenzııa alý júk­tel­gen. О́ziń kórip otyrǵandaı, soǵan daıyndalyp jatyrmyz.

– Bap bar, endi baq kerek deı­siz ǵoı. Jalpy, múmkindik bar ma?

– Bar.

– Máke, kezinde ekeýmiz Almatyda bir komandada dop tebýshi edik. Qazir qalaı, oınap júrsiz be?

– Qol tıgende ǵana.

Áńgimelesken Dastan KENJALIN.

–––––––––––

Sýrette: Sport jáne dene­shynyqtyrý isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Elsııar Qanaǵatovtyń sport ke­shinde «Jyldyń úzdik bap­ke­ri» ataǵyn ıelengen grek-rım kú­re­sinen ulttyq qurama ko­man­dasynyń bas bapkeri Murat­bek Qasymhanovty marapattaý ke­zi; grek-rım kúresinen Qa­zaq­stannyń ulttyq quramasy.