«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý men Elbasynyń «Uly Dalanyń jeti qyry» maqalasynda kórsetilgen «Arhıv-2025» týraly usynystaryn qoldaý maqsatynda uıymdastyrylǵan shara aıasynda ǵalymdar zertteýleriniń nátıjesinde jaryqqa shyqqan jınaqqa qatysty mańyzdy derekter ashyldy.
Jınaqtyń I tomynda qazaqtardyń Evropa elderindegi Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysý tarıhyna júrgizilgen keshendik ǵylymı zertteýlerdiń nátıjeleri jarııalanǵan. Jınaq Ulybrıtanııa, Fransııa, Norvegııa, Reseı, Fınlıandııa sekildi elderdiń 15 sheteldik arhıvteri men kitaphanalary jáne murajaılarynan alynǵan qujattyq materıaldardan quralǵan. Sondaı-aq I tomǵa sol soǵysqa kýá bolǵan adamdardyń jeke arhıvtik qujattary da engizildi. Olardyń qatarynda alǵash jarııalanǵan derekter de bar.
Qazaqstandyq ǵalymdar osy zertteýler barysynda málimetterdi júıeli jáne keshendi qamtýǵa, arhıvtik jáne estelik qujattarǵa súıene otyryp, qazaqtardyń II Dúnıejúzilik soǵysqa qatysý joldaryn naqty sýretteýge tyrysqan.
Jınaqty qurastyrýshylardyń biri, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Gúlnar Meńdiqulova jınaqtyń mańyzdylyǵyn atap ótti. «Áskerı adamdar arasynda «Sońǵy ásker soǵystan oralǵansha, soǵys aıaqtaldy dep aıtýǵa bolmaıdy» degen qaǵıdat bar. Tarıhı derekter boıynsha, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta habarsyz ketkender qatarynda 350-den 600 myńǵa deıin qazaqtar bar. Esimderi birinshi tomda jarııalanyp otyrǵan birneshe myń adamdar qazir tabylyp otyr. Endi olardy úılerine qaıtty dep sanaýǵa bolatynyn erekshe atap ótkim keledi» dep atap ótti ǵalym.
Tarıhı ǵylymdardy, ásker tarıhyn, áleýmettik ǵylymdar salasyn qamtıtyn zertteý nátıjeleri bilim berý júıesinde de qoldanylady.
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
