“JOL KARTASY”: NE ATQARDYQ? NE ATQARYLADY?

О́tken jyly “Jol kartasy” aıa­syn­da oblysta ınvestısııalyq ba­ǵyttar boıynsha 276 jobany iske asy­rýǵa respýblıkalyq bıýdjetten – 5617,2 mln. teńge, jergilikti bıýd­jetten – 1627,3 mln. teńge, bar­lyǵy 7244,5 mln. teńge bólindi. Osy bó­lingen qarajat ústimizdegi jyl­dyń 1 qań­taryna tolyǵymen ıgerildi. О́tken jyly oblysta 58424 adam jumyspen qamtyldy, onyń ishinde ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý boıynsha 12746 adam, áleý­met­tik jumys oryndaryna – 5223, jas­tar tájirıbesine – 3218, tu­raq­ty ju­mys or­yndaryna – 5034, bos ju­mys or­yndaryna – 9433, ýa­qytsha merzimdik jumystarǵa – 16377, aqyly qo­ǵam­dyq jumystarǵa –5794 adam tartyldy. Áleýmettik jumys oryndaryna 94 nysanaly toptaǵy jumyssyz ju­mysqa ornalastyryldy. Osy maq­sat­qa respýblıkalyq bıýdjetten qa­ras­tyrylǵan 288,0 mln. teńgeniń, 4,4 mln. teńgesi ýákiletti organdarǵa aý­da­ryldy, onyń 1,0 mln. teńgesi ıge­rildi. Kásiporyndar men me­ke­me­lermen 16 kelisim-shart jasalyndy. Al “Jastar tájirıbesi” baǵ­darla-masy boıynsha joǵary jáne ar­naýly oqý oryndaryn bitirgen 24 jas­qa deıingi eńbek tájirıbesi joq 3000 túlekti jumyspen qamtý maq­satynda 360,0 mln. teńge qaraldy. “Jastar tájirıbesi” baǵdar­la­ma­syna respýb­lı­kalyq bıýdjetten bó­lingen 360,0 mln. teńgeniń 17,5 mln. teńgesi ýá­kiletti organdarǵa aýda­ryldy, osy aý­darylǵan qarajattyń 3,0 mln. teń­gesi ıgerilip, 443 oqý oryn­daryn bi­tirgen túlekter ju­mys­pen qamtylyp otyr. “Jastar tá­jirıbesi” baǵ­dar­lamasy boıynsha 182 kásiporynmen kelisim-shart jasalyndy. Bıylǵy jylǵa arnalǵan aı­maqtyq jumyspen qamtý stra­te­gııa­sy – “Jol kartasyn” iske asyrýda ob­lys­ta birqatar sharalar qa­byl­danýda. “Jol kartasy” ın­ves­tı­sııalyq jo­balaryn iske asyrýǵa bar­lyǵy 8 mlrd. 598,1 mln. teńge qar­jy qaralyp, onyń ishinde res­pýb­lıkalyq bıýd­jet­ten – 5 mlrd. 223,9 mln. teńge, jer­gi­likti bıýd­jetten – 3 mlrd. 374,2 mln.­ teńge bólinip otyr. Sóıtip, “Jol kartasy” boıynsha barlyǵy 207 jo­ba iske asyrylatyn bolady. Aı­maqtyq jumyspen qamtý jáne kadrlardy qaıta daıarlaý stra­tegııasy ınvestısııalyq jobalaryn iske asyrý boıynsha 31600 jumys or­ny qurylady dep josparlanýda. Onyń ishinde “Jol kartasynyń” ınvestısııalyq jobalary bo­ıynsha – 8489, áleýmettik sa­lada – 2572, “Jastar baǵ­dar­lamasy” boıynsha – 3251, turaqty – 5193, ýaqytsha – merzimdik – 10000 ju­mys orny ashylyp, aqyly qo­ǵam­dyq jumysqa 2116 adam tar­ty­la­dy. “Jol kartasynyń” baǵyt­ta­ryna toqtalatyn bolsaq, bi­rin­shiden, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy júıelerin qaıta jańǵyrtý men damytý boıynsha 33 nysanǵa respýblıkalyq jáne ob­lys­tyq bıýdjetten barlyǵy 2 mlrd. 933,9 mln. teńge qarjy qa­ra­lyp, 2117 jumys orny qu­ry­la­dy. Ekinshiden, jergilikti mán­degi av­tomobıl joldaryn jóndeý bo­ıynsha 71 nysanǵa 2 mlrd. 519,4 mln. teńge qarjy qaralyp, onda 2294 jumys orny ashylmaq. Úsh­in­shiden, mektepterdi, aýrý­ha­na­lar­dy jáne basqa da áleýmettik ny­sandardy jóndeý men jy­lylaýǵa, 33 bilim berý nysanyn jón­deýge 1 mlrd. 240 mln. teńge qarjy qa­ral­ǵan. Bul jumys - 1696 jumys or­nyn quraıdy. 12 densaýlyq saqtaý ny­sanyn jóndeýge 600 mln. teńge qaralyp, onda 821 adam jumys isteıtin bolady. 4 sport nysanyn jón­deýge 100 mln. teńge bólinip, onda 138 jumys orny uıym­da­s­ty-rylady. 2 mádenıet nysanyn jón­deýge 116,8 mln. teńge bólinip, 162 adam jumyspen qamtylmaq. Tórtinshiden, aýyldyq jerlerdegi basymdy áleýmettik jobalardy qarjylandyrýǵa baılanysty 12 aýyldyq klýbty jóndeýge 437,2 mln. teńge qaralyp otyr. Bul ıgi­lik­ti iske 601 adam jumysqa tar­ty­lady. Aýyldyq jerdegi 40 sý sha­rýa­shylyǵy kanalyn jóndeýge 650,8 mln. teńge qaralǵan. Munda 660 adam jumys istemekshi. Bul ús­ti­mizdegi jyly atqarylatyn ju­mys­tardyń aýqymdy ekenin kórsetedi. Búgingi kúnge deıin barlyq jobalar boıynsha 171 nysannyń qujattamasy sarapatamadan ót­ki­zil­se, 25 nysannyń qujaty sa­rap­tamada jatyr. 11 nysan boıynsha qujattar daıyndalýda. Mine, osy qujat­tamalardy sa­raptamadan ótkizýde syl­byrlyqqa jol berýge bolmaıdy. “Jol kartasy” boıynsha 2010 jylǵa Jambyl oblysyna res­pýblıkalyq bıýdjetten 2400 áleý­mettik jumys oryndaryn ashýǵa 288,0 mln. teńge qarjy qaraldy. 4595 adamdy kásiptik daıarlaý jáne qaıta daıarlaýǵa 581,0 mln. teńge qarjy bólindi. Bul jumys tó­men­de­gideı 3 baǵyt boıynsha júr­giziledi. Bi­rinshi, “Jol kar­ta­sy” jobalaryn iske asyrý úshin 2195 adamdy qaıta daıar­laý; ekinshi, ekonomıka salalary su­ra­ny­syn eskere otyryp 11-shi sy­nypty bitirgen túlekter ara­sy­nan mem­lekettik bilim berý tap­syrysyn ul­ǵaıtý arqyly teh­nı­kalyq jáne qyz­met kórsetý kadr­laryn daıarlaý bo­ıynsha – 2300 adam; úshinshi, eń­bek na­ryǵynda suranysqa ıe ma­man­dardy qaıta daıarlaý (sheteldik m­a­man­dardy qazaqstandyqtarmen al­mas­tyrý) boıynsha – 100 adam da­ıyn­dalady. Elbasymyz bıylǵy Jol­daý­yn­da “Ústimizdegi jyly biz Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyl­dy­ǵyn atap ótemiz. Bul bizdiń ortaq tarıhymyzdaǵy mańyzdy data” deı kelip, ákelerimiz ben atalarymyzǵa olardyń janqııarlyq kúresi men jeńisi úshin, olardyń bizderge beı­bit ómirdi qamtamasyz etkeni úshin qurmet kórsetiletinin atap aıtty. Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyn merekeleýge daıyn­dyq­ty ótkizý týraly ja­sal­ǵan is-sha­ralar boıynsha res­pýb­lıkalyq bıýd­jet­ten Uly Otan soǵysynyń qa­ty­sý­shylary men ardagerlerine, olarǵa teńes­tirilgen tulǵalar men soǵysta qaıtys bolǵan jaýyngerlerdiń ekin­shi ret nekege turmaǵan je­sir­lerine, soǵys jyldary tylda eńbek etken aza­mattarǵa bir jolǵy materıaldyq kómekke – 12686 adamǵa 293,1 mln. teńge qarastyrylyp otyr. Onyń ishinde 838 UOS qatysýshylary men múgedekteriniń árqaısysyna 65 myń teńgeden, osy sanattaǵy tul­ǵalarǵa teńestirilgen 146 adamǵa 25 myń teń­ge­den, soǵysta qaıtys bol­ǵan ja­ýyn­gerlerdiń ekinshi ret ne­kege tur­maǵan 1130 jesirine 25 myń teń­ge­den, soǵys jyldary tyl­da eńbek etken 10572 adamǵa 10 myń teńgeden beriledi. Sonymen qatar, Jeńistiń 65 jyl­dyǵyna oblystyq bıýdjetten 50,0 mln. teńge qaraldy. Taratyp aıt­qanda, UOS-nyń múgedekteri men ar­dagerlerine – 14 myń teń­ge­den, olar­ǵa teńestirilgen tul­ǵalarǵa – 6 myń teńgeden, soǵysta qaıtys bol­ǵan jaýyngerlerdiń ekinshi nekege tur­ma­ǵan jesirlerine – 6 myń teń­geden, soǵys jyldary tylda eńbek etken aza­­mattarǵa 3 myń teńgeden beriledi. Taraz qalasy men aýdan bıýd­jet­terinen joǵarydaǵy kórsetilgen sa­nattaǵy 9114 adamǵa 40,9 mln. teńge qa­rastyrylyp otyr. Al respýb­lı­kalyq bıýdjetten TMD el­deri men Máskeý, Astana qa­lalary men Qa­zaq­stan aýmaǵyna temir jol jáne áýe jol­darymen júretin 1853 UOS mú­ge­dekteri men ardagerlerine 21,7 mln. teńge jol aqysyn tóleý qaras­ty­ryl­dy. Demek, atqarylǵan aýqymdy jumystarǵa toqmeıilsimeı, aldaǵy úlken jobalardy abyroımen júzege asyrýǵa kóppen birge biz de at salysamyz. Qarjaýbaı BEKBOLATOV, Jambyl oblystyq jumyspen qamtýdy ­úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar ­­­departamentiniń dırektory. Taraz.