Uly dala tósin yqylym zamannan meken etken aqbóken balasy qazaq úshin kózaıymǵa aınalǵan, aıaýly ań bolatyn. Sol kıeli janýardy qorǵaımyn dep júrip qandyqol brakonerlerdiń qolynan jazym bolǵan qoryqshy Erlan Nurǵalıevtiń qazasy qazaq qoǵamynyń qabyrǵasyn qaıystyryp ketkeni ras edi. Aqbókenderdi bir tutam múıizi men bir japyraq etine bola aıaýsyz qyrǵan qaraqshylar ózderiniń bul qaskóı isine qarsy turǵan adamdy da soqqyǵa jyǵyp, aıdyń-kúnniń amanynda ajal qushtyrdy. Álbette, bul qandy oqıǵa qazaqstandyqtardyń ashý-yzasyn týdyrdy. Jurt jazyqtylardyń tezirek qolǵa túsip, qatań jazalanýyn jatpaı-turmaı talap etti.
Qoǵamdy dúrliktirgen qandy oqıǵa qalaı órbip edi? Arada birshama ýaqyt ótse de sol kúnderge taǵy bir márte kóz júgirtip kórelikshi...
Jańa jyldyń 13 qańtar kúni «Ohotzooprom» mekemesiniń ınspektorlary Erlan Nurǵalıev pen Petr Nısyk Nura aýdanynyń Teńiz kóli alabyndaǵy aqbókender meken etken aýmaqqa ádettegideı sholý jasap júrgen edi. Sońǵy kezderi «ana jerde, myna jerde brakonerler boı kórsetip, kıikke maza bermeı júr» degen syńaıdaǵy aqpar shyǵa bastaǵan. Sodan da bolar, ınspektorlar bes qarýyn túgel asynyp, ne nársege bolsa da tas-túıin daıyn júretin...
Qoryqshylar tóbeden aınalaǵa dúrbi salyp bolǵannan keıin, etekke túsken. Týra aldarynan qalyń qardy tilip ótken avtokóliktiń izin aldymen baıqaǵan Erlan edi. Jol talǵamaıtyn djıp kóliginiń jańa ǵana júrip ótken izi eken. Munyń tegin emestigin ańǵarǵan ınspektorlar izge túsip endi júre bergenderinde, qar ústindegi qan tamshylary da kózge ottaı basylyp edi.
Bir sumdyqtyń bolǵanyn ishteı sezgen ınspektorlar izge túsip jóneı bergende, beı-bereket atylǵan myltyq daýysy estiledi. Kóp uzamaı olar qanǵa bókken bes kıikti taýyp alady. Brakonerlerdiń alysqa uzaı qoımaǵanyna kózderi jetken qoryqshylar myltyq daýysy shyqqan mańdy betke alyp qustaı ushqan. Bir mezette olar qalyń qardy borata júıtkip bara jatqan daǵaradaı djıpti kórip, sońyna túsedi. Ispektorlar mingen kólik sheteldik djıp sııaqty jyldam ári qýatty bolmasa da, jer yńǵaıyn jaqsy biletin qoryqshylar kúdiktilerdiń aldyn oraı bergen. Sóıtip quryq tastam jerge jetkende ınspektorlar aspanǵa oq atyp, qashqyndarǵa «toqta» degen belgi beredi. Oǵan qaraıtyn brakoner bar ma?! Bir kezde olar mingen «Toıota Lend Krýzer» kóligi oıpańdaý jerge kelgende qalyń qarǵa belsheden batyp, turyp qalady. Djıptiń ishinen atyp shyqqan brakonerlerdiń túsi sýyq, nıetteri buzyq edi. Jaralanǵan jyrtqyshtaı tyǵyryqqa tirelgen olar endi qutylmasyn bilip, birden qoryqshylarǵa bas salǵan.
– Men jaqyndap kelip jón suramaq bolǵanymda, bireýi maǵan myltyq kezedi, – deıdi oqıǵanyń tiri kýási Petr Nısyk. – Ekeýimiz alysa kettik. Sol kezde djıptiń tizginin ustaǵan ekinshisiniń mashınadan sekirip túskenin kózimniń qıyǵymen baıqap úlgerdim. Bul kezde men álgi ustasa ketken brakonerdi jyǵyp alǵan bolatynmyn. Sodan týra qaraqusymnan tıgen aýyr soqqydan eseńgirep tústim. Esimdi shala-pula jıyp, ornymnan tura bergende bireýi betimnen myltyqtyń dúmimen ońdyrmaı uryp jiberdi. Odan arǵysy esimde joq...
Bul kezde Erlan da kúshi jaǵynan da, sany jaǵynan da basym buzaqylarmen aıaýsyz aıqasqa túsken bolatyn. Biraq jabyla ketken qaskóıler qansha jerden sportshy bolsa da qoryqshynyń qulashyn jazdyrmady. Erlan da áriptesi Petr sııaqty týra qaraqustan tıgen aýyr soqqydan es-tússiz etpetinen qulap túsken bolatyn...
Petr Nısyk esin jıyp ornynan turǵan kezde janynda qımylsyz jatqan Erlandy kóredi. Aýdaryp betine úńilgende tek yńyrsyǵan únin ǵana estıdi. Aýzy-murnynan aqqan qara qan muz bop qatyp qalǵan eken. Brakonerler bolsa bul kezde iz sýytyp úlgeripti. Aıdalada ekeýinen basqa tiri jan joq. Petr áreń degende rasııasyn taýyp alyp, ózderine shabýyl jasalǵany týraly ortalyqqa habar beredi. Eki aıaqty qorqaýlar jaı ketpegen eken: qyzmet kóliginiń kiltin alyp, GPS quralynyń symyn úzip ketken. Sol sebepti de ınspektor ózderin izdegenderge naqty qaı jerde jatqandaryn tap basyp aıta almaǵan. Bul kezde boran da kúsheıe túsip, kún raıy kúrt buzylǵan edi...
Jaraly qoryqshylardy ekinshi kóliktegi ınspektorlar keshki saǵat 21.00-diń shamasynda áreń degende taýyp alady. Bul kezde qansyraǵan Erlan aýyr kúıde jatqan edi. Eki qoryqshyny kólikke salyp alǵan qutqarýshylar joldaǵy Barshynǵa, odan keıin Qorǵaljynǵa soǵady. Ol jerlerdegi aýrýhanalarda jansaqtaý bólimi bolmaǵandyqtan, ne de bolsa jetip alaıyq dep Astanany betke alǵan. Aqyry, óldim-taldym degende eki ınspektor Astana qalasyndaǵy №1 qalalyq aýrýhanaǵa jetkiziledi. Dárigerler Petr Nısyktyń jaǵy synyp, pyshaq jaraqatyn alǵanyn anyqtaıdy. Al Erlan Nurǵalıev bolsa, bastan alǵan aýyr soqqydan ońala almaı, esinen tanǵan. Aq halatty abzal jandar Erlannyń ómirin aman saqtap qalý úshin qoldan kelgenniń bárin jasaǵanymen, ajdaha ajalǵa qarsy tura almady.
Erlan Nurǵalıevtiń kir jýyp, kindik kesken jeri Aqmola oblysyndaǵy Qorǵaljyn aýdanynyń ortalyǵy edi. Osy jerde ol 1966 jyldyń 30 qańtarynda dúnıege keldi. Úıdegi jeti balanyń tórtinshisi bolatyn. Qorǵaljyndaǵy mekteptiń 6-synybynda oqyp júrgen kezinde, ata-anasy jumys babymen Nura aýdanyndaǵy Barshyn aýylyna qonys aýdardy da, otbasy osy jerde turaqtap qalady.
Erlan jasynan alǵyr, ójet, kisi balasyna jaqsylyq jasaýǵa umtylyp turatyn qaıyrymdy bolyp ósken eken. Sportqa jaqyn bolypty. Sodan da bolar, orta mektepti bitirgennen keıin Qaraǵandydaǵy sol kezdegi pedagogıkalyq ınstıtýttyń dene tárbıesi jáne alǵashqy áskerı mamandyq fakýltetinde oqyǵan. Stýdent kezinde kúrespen aınalysyp, bul salada birshama jetistikterge qol jetkizipti.
Eńbek jolyn týǵan aýylyndaǵy mektepte muǵalimdikten bastaǵanymen, Erlan Nurǵalıev óziniń aldaǵy ómirin ishki ister organdarymen baılanystyrǵan. Osy qyzmette júrip ol óziniń adamgershilik bıik qasıetterimen, mamandyǵyna degen adaldyǵymen jerlesteriniń aldynda abyroı-bedelge ıe bolady.
«Erlik isteri kóp boldy. Barshyndaǵy aýdandyq polısııa bóliminde ınspektor, keıin bastyǵy bolyp qyzmet istedi. Eń bastysy, óz jumysyna adal bolyp, jan-tánimen berilip isteıtin. Jumys dese, qandaı qaýipten bolsa da tartynbaıtyn», deıdi ol týraly marqumnyń ákesi, jasy seksennen asqan Balǵabek Nurǵalıev aqsaqal.
Qoǵamdy dúr silkindirgen bul qandy oqıǵanyń jaı-japsary quzyrly organdardyń tikeleı nazarynda bolǵanyn da aıta ketken jón. Oqıǵa bolǵan jerden izin sýytyp úlgergen kúdiktilerdiń bári de arada apta ótpeı jatyp quqyq qorǵaýshylardyń qolyna tústi. Endi, marqum Erlan Nurǵalıevtiń otbasy, týǵan-týystary ǵana emes, tutas qoǵam osy qylmysqa qatysy bar kúdiktilerdiń zań aldynda ádil jazasyn alýyn tileıdi.
Marqum Erlan Nurǵalıevtiń áriptesi Petr Nısyk ta Elbasy Jarlyǵy boıynsha III dárejeli «Barys» ordenin óńirine taqty. Batyr qazaqtyń qandykóılek joldasy Shyǵys Qazaqstan oblysynyń týmasy bolsa da, Qaraǵandyǵa jasynan baýyr basqan jannyń biri. Kenshiler astanasyndaǵy polıtehnıkalyq ınstıtýtty ınjener-mehanık mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. 2014 jyly «Ohotzooprom» mekemesine jumysqa turǵanǵa deıin sýdan qutqarý salasynda jumys istegen. Qaraǵandy qalalyq sýdan qutqarý stansasynda bastyq, odan keıin qyzmeti joǵarylap, Qaraǵandy oblystyq sýdan qutqarý qyzmeti basqarmasy bastyǵynyń operatıvtik jumys jónindegi orynbasary bolyp eńbek etipti.
Qazirgi ýaqytta Qaraǵandydaǵy aýrýhanalardyń birinde em alyp jatqan Petr Nısyktyń zaıyby jáne uly men qyzy bar. Balalary qaladaǵy joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri. Otbasy Maıqudyq eldi mekeninde turady. Petr Alekseevıchtiń ózi jasy alpysqa taıap qalsa da Qarqaralydaǵy kolledjde «Ekolog» mamandyǵy boıynsha bilim alyp júr eken. «Sátin salsa, bıyl dıplom qolyma tıedi», deıdi ordendi qoryqshy.
Quralaıdyń tuqymyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtaımyn dep júrip shúberekke túıgen jannan aıyrylǵan Erlan Nurǵalıev syndy erjúrek halyq jadynda máńgi qala bereri sózsiz. Iá, ol Barshynnyń ǵana emes, barsha qazaqtyń batyr uly!
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
