Bolǵan oqıǵany basynan baıandaıyq. Sońǵy úsh jylda úıimizge úsh ret ury túsip, jıǵan-tergen biraz dúnıemizdiń ornyn sıpap qaldyq. Árıne adal eńbekpen, mańdaı termen kelgen dúnıeniń qoldy bolǵanyna ishiń ashıdy. Tabylar degen úmit te alǵashqyda tynym taptyrmaıdy. Mundaıda polısııadan kómek suraıtynyńyz anyq. Sengenbiz biz de, alǵashqyda. Al qazir urylardan buryn solardy esirtip, tym erkinsitip jibergen polıseılerge degen ókpe qara qazandaı, senim azaıǵan. Alǵashqy tonaýǵa 2016 jyly ushyradyq. Urylar syrtqy esiktiń qulpyn buzyp kiripti. Altyn buıymdardy, azyn-aýlaq aqshany alyp ketken. Bólmelerdi asyqpaı aqtaryp, erkin qımyldaǵandaryna qaraǵanda kánigi urylar sııaqty. Sol joly polısııa shaqyrǵanymyzben, olardy oqıǵa ornyna keltire almadyq. Sonymenen bárin «sadaqaǵa» atap, «bar jamanat sonymen ketsinge» yrymdap, qazaqy sabyrlyqpen jyly jaýyp qoıa salǵanbyz. Keler jyly urylar dálizde turǵan qyzymnyń «velosıpedin» urlap ketti. Sol jerde turǵan 3-4 «temir tulpardyń» ishinen qymbatyn alyp ketkenine qaraǵanda, shamasy, urylar alatyn zattarynyń baǵasyn ajyrata alatyn saýatty bolǵan-aý dedik. Biz turatyn «Suńqar» turǵyn úı kesheniniń mańaıynda dúken, meıramhana sııaqty kommersııalyq nysan kóp. Qazir baqylaý kameralary degenińiz kez kelgen dúkende bar emes pe? Biraq jekemenshik nysandardyń ıeleri beınejazbany bere salmaıdy. Urylar osy kameralardyń nazaryna iligip qalǵan shyǵar degen oıymyzdy ýchaskelik ınspektorǵa aıttyq. Ol bul oıdy qup kórgenimen, báribir beınejazbany almady. Qolynan kelmedi emes, sony qaraýǵa, izdeýge qulyq tanytpady. Qylmysty ashýda, onyń aldyn alýda ýchaskelik ınspektorlarǵa júktelgen mindet úlken. Inspektorlardyń belsendiligin kúsheıtý úshin keıingi jyldary jalaqylary kóbeıdi, quzyry kúsheıdi, memleket qoldan kelgen jaǵdaıdyń bárin jasap jatyr. Biraq sonyń qaıtarymy bar ma? Polıseılerden qaıran bolmaǵan soń Shymkent qalasy ál-Farabı aýdandyq polısııa bóliminiń sol kezdegi bastyǵy Seıitjomart Seıithannyń qabyldaýynda bolyp, mán-jaıdy baıandadym. Shymkent qalasynyń ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymovtyń urlanǵan velosıpedin taýyp bergenderin aıtqan bastyq qoldarynan uryny ustaý keletinin bildirgendeı boldy. «Biz ákim Ábdirahymov emespiz ǵoı, taba alasyzdar ma?» – degen saýalyma polısııa bastyǵynan «Tabamyz», – degen senimdi jaýapty estidim. О́kinishke qaraı, olaı bolmaı shyqty. Osyndaıda qazaqtyń «jaman – qoryqqanyn syılaıdy», «jaqsy – syılaǵanynyń quly, jaman qoryqqanynyń quly» degen maqaldary eske túsedi. Polısııa qyzmetkerlerin qoryqqanynyń quly boldy degimiz joq, biraq urylardan zábir kórýshilerdi alalaǵandary túrli oıǵa jeteleıdi.
Úshinshi ret páterimizge urlyq jýyrda jasaldy. Bul joly urylar páter esigin kiltpen ashqan. Kiltpen ashty ma, álde arnaıy qurylǵylardyń kómegine júgindi me, belgisiz, áıteýir, qulyp buzylmaǵan. Altyn buıymdardan bólek, ulymnyń noýtbýgin alyp ketipti. Qoldy bolǵan dúnıelerdiń ishinde sý jańa aıaq kıimder men eski kostıým-shalbar da bar. Eki jas jigit osy zattardyń bárin meniń sporttyq sýmkama salyp áketken. Olaı deıtinim, úı mańyndaǵy baqylaý kameralaryndaǵy beınejazbadan bári anyq kórinip tur. Ýchaskelik ınspektor Dinmuhamed Bekbolatulyn qansha shaqyrǵanymyzben, oqıǵa ornyna keltire almadyq. Aldyńǵy urlyqtan sabaq alǵanbyz, úıdiń shyǵa berisine, aýlasyna qoıylǵan kameralardaǵy beınejazbany kóshirip, ýchaskelik ınspektorǵa «fleshkaǵa» da, arnaıy dıskige de jazyp berdik. Artyq bolmas dep uıaly telefonyna da júktep jibergen bolatynmyn. Biraq odan eshqandaı nátıje joq. Tipti telefon tutqasyn kótermeı, jaýaptan jaltaryp ta júr. Al oqıǵa ornyna kelgen polıseıler bólmeni ári-beri qarap, saýsaq izderin alyp, isti Marhabat degen tergeýshiniń júrgizetinin aıtty da ketip qaldy. Alaıda, ájeptáýir úmit artqan tergeýshi, eshnárse tyndyrmady. Tipti beınejazbanyń da qylmysty ashýǵa septigi tımeıtinin alǵa tartty. Qylmysty ashý úshin polıseılerge urynyń ózin ustap berý kerek nemese mekenjaıyn kórsetý ǵana qalǵan sııaqty. Áıtpese tergeýshilerdiń oryndarynan qozǵalýy óte qıyn ekenine kóz jetkizdik. Aýdandyq polısııa basshysy Seıithan Seıitjomarttyń (búginde ol basqa qyzmette – Ǵ.E.) qabyldaýyna taǵy kirip shyqtym. «Tabamyz, jumys istep jatyrmyz», degen kezekti ýádesimen shyǵaryp saldy. Ýchaskelik ınspektor da, tergeýshi de, polısııa basshysy da osylaı dep ýáde beredi. Biraq ne tergeýshilerden, ne ýchaskelik ınspektordan habar joq. Osyndaı bir qylmystyń bolǵanyn, ol boıynsha aryzdanýshynyń baryn umytyp ta ketken sııaqty. Jergilikti polıseılerdiń osylaısha óz mindetine jaýapsyzdyqpen qaraýy Ishki ister mınıstri Q.Qasymovty alqaly jıyndarda jerge qaratyp ta júr.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev polıseılerge degen kózqaras ózgerýi, olardyń qyzmeti eń aldymen halyqqa kómektesýge baǵyttalýy kerek ekenin aıtqan da bolatyn. Ishki ister organdarynyń jumysy qoǵam kútken senimdi tolyq aqtaı almaı otyrǵanyn eskertti de. О́z basymnan ótken joǵarydaǵy oqıǵalar da, polısııa jumysyna shaǵymdanyp jýrnalısterdiń kómegine júginýshilerdiń kóptigi de pogondy azamattardyń isin osylaı baǵalaýǵa sebep bolyp otyr. Shymkent qalasy jalpy tirkelgen qylmystardyń sany boıynsha respýblıkada alǵashqy altylyqqa kirse, múlikti zańsyz ıelenýmen baılanysty qylmystar, atap aıtqanda, qaraqshylyq, urlyq, alaıaqtyq boıynsha da aldyńǵy oryndarda eken.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
ShYMKENT
