Oılanyp kóreıikshi

Senbi, 25 tamyz 2012 5:57

Birinshi baılyq – densaýlyq! Oǵan eshkim talasa almaıdy. Demek, halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtý úshin kúresý – eń mańyzdy mindet desek  qatelespeımiz. Bul oraıda bizdiń elimizde de qolǵa alynyp júzege asyrylyp jatqan sharýalar az emes.

Senbi, 25 tamyz 2012 5:57

Birinshi baılyq – densaýlyq! Oǵan eshkim talasa almaıdy. Demek, halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtý úshin kúresý – eń mańyzdy mindet desek  qatelespeımiz. Bul oraıda bizdiń elimizde de qolǵa alynyp júzege asyrylyp jatqan sharýalar az emes.

Atap aıtar bolsaq, Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha elimizde iri ozyq emdeý-dıagnostıkalyq keshenderi, zamanaýı aýrýhanalar salynyp, ha­lyqqa qyzmet kórsetýde. Degenmen, otandyq medısınanyń qy­z­met kórsetý sapasy men qol­jetimdiligi barlyq jerde birdeı oń sheshimin taýyp otyr deýge bolmaıdy. Sala mamanda­rynyń pikirinshe, onyń syryn kadr­lardyń jetispeýshiliginen izdeý kerek. Statıstıka agent­tiginiń derekteri de osy oıdy ditteıdi. Aıtalyq, qazirgi tańda respýblıkada 62 myńnan astam dáriger, 160 myńǵa jýyq medı­sınalyq or­ta býyn qyzmetker jumys is­teıdi desek, on myń qazaqstan­dyqqa orta eseppen alǵanda 37 dárigerden keletinine kóz jet­ki­zemiz. Densaýlyq saqtaý salasynda kadrlar nege jetis­peıdi, barlary nege turaqtamaı­dy? Dári­ger­­lerdiń ózderi ony eńbeka­qy­larynyń azdyǵymen tú­sindiredi. Rasynda da, mem­leket­tik, ıaǵnı bıýdjettik emdeý meke­melerinde qyzmet isteıtin joǵa­ry bilimdi dárigerlerdiń aılyǵy 80 myńnan aspaıdy eken. Al alty-jeti jyl oqyp, eńbekke aralasqan jas ma­mannyń alatyny, túngi kezekshi­likti qospaǵanda qyryq myńǵa da jetpeıdi.
Medbıkelerdiń eńbekaqysy budan da tómen, 30 myń teńgeni ǵana quraıdy. Bul oraıda orta býyn mamandardyń kópshiliginiń otbasyly, asyrap otyrǵan bala-shaǵalarynyń bar ekendigi eske­rilmegen tárizdi. Jáne bir aıta ketetin jaı, sońǵy otyz-qyryq jylda medbıkelerdiń eńbek­aqy­sy ósirilmegen. Osylaı áleý­met­tik deńgeıdiń talapqa saı bolmaýy medbıkeler men kishi medı­sınalyq qyzmetkerlerdi (sa­nı­tarkalardy) tyǵyryqqa ti­reýde. Keńes ókimeti qulaǵaly qashan. Sol kezde bekitilgen jo­ǵary bi­limdi dárigerler men orta jáne kishi medısına qyzmetker­leriniń shtattyq kestesiniń áli kúnge saq­talyp kele jatqanyna tań qal­mas­qa amalyń joq.
«Bizder, medbıkeler men kishi medısınalyq qyzmetkerler, tá­ýelsiz memleketimizdiń árbir azamaty sııaqty, óz jalaqymyzdan aı saıyn zeınetaqy qoryna júıeli túrde jarna aýdaryp, tabys salyǵyn da júıeli túrde tóleımiz. О́z jumysymyzda tııa­naqtylyq tanytyp, múltiksiz oryndaǵanmen, jumys berýshiler tarapynan eńbek zańyn buzýshy­lyq jıi oryn alýda. Máselen, densaýlyqty saýyqtyrý    tólem­a­qy­­­­syn, mine eki jyldan asty múldem kórmeıtin boldyq. Bas­shylardyń bizderge, ıaǵnı nara­zylyq bildirýshilerge «unamasa, ketińder» degen úırenshikti qys­qa jaýaby daıyn. Qyzmet­ker­lerdiń basym kópshiliginiń bas­panalary joq, páter jaldap turady. Sondaı-aq qala syr­tyn­daǵy aýyldardan qatynap isteı­tinder de az emes, al olardyń arasynda eki-úsh baladan tár­bıelep otyrǵan jalǵyz basty analar da bar. Sanıtarkalar aýrýlardy tasymaldaǵan, qol arbamen alyp júrgen kezde «kishi medısınalyq qyzmetker» bolyp eseptelinedi. Al tıisti saýyq­tyrý tólemaqysyna kelgende, «me­dısınalyq qyzmetker» sanatyna jatpaıdy, kómekten tys qalady» delingen redaksııaǵa jol­­danǵan hatta.
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń Almaty bólimshesine kelip tús­ken taǵy bir hatqa nazar aýda­ralyq. Hat avtory Janat Juma­baeva: «Iri shahardaǵy aýrýhana­lardyń birinde sanıtarka bolyp jumys istegenime 10 jyldaı ýaqyt ótti. Mektep jasyndaǵy tórt birdeı balany jalǵyz ózim asyrap, ósirýime týra kelip otyr. Taǵdyrdyń jazýy solaı boldy, joldasym júrgizýshi edi, ómirden tym erte ketti. Sondaǵy alatyn aılyǵym otyz myń teńge, biraq sonyń ózi keıde qolyma toly­ǵy­men tımeıdi. О́tken aıda kezekti eńbek demalysyma bar bolǵany alty aıdyń ǵana tólemin aldym. Bul qalaı desem, mekemedegi býhgalterııa men kadr bólimindegi­lerdiń jaýaby «demalys aq­shasyn tolyq alý úshin sen on bir aı tolyǵymen jumys isteýiń kerek» dep betbaqtyrmaıdy. Meniń osyndaǵy jumys ótilim – on jyl, qaıdaǵyny aıtasyńdar desem, «qaıda barsań, onda bar, bizdiki jón» dep boı berer emes.  Birinshi basshyǵa baryp shaǵym­danýdan paıda joqtyǵyna kózim anyq jetti, óıtkeni, osy on jylda ol meniń jalǵyzbasty ana ekenimdi eskerip, eń bolmasa bir ret halimdi surap kórgen emes» dep muńyn shaǵypty. Adam ja­nynyń arashashysy atanǵan jan­dardyń jaǵdaıy osyndaı. Olar­dyń áleýmettik-turmystyq jaǵ­­­da­ıyn jaqsartý kezek kúttir­meı­tin mindet desek, qolynda bıligi barlardyń qozǵalǵany jón-aý.
Baqyt BALǴARINA,
«Egemen Qazaqstan».