Úsh aıdyń ishinde onymen birneshe ret aýyr jaǵdaıdaǵy naýqastar alys aýdandardan oblystyq aýrýhanaǵa jetkizildi. Mysaly, taıaýda ǵana Denısov aýdandyq aýrýhanasynda jatqan naýqasty tikushaqpen kózdi ashyp-jumǵansha oblystyq aýrýhanaǵa ákelip, emin jalǵastyrdy. Osyǵan deıin búırek jetimsizdigi saldarynan ólimmen arpalysqan naýqastyń kózinde jaryq dúnıege degen úmit oty jyltyrady. Dáriger-reanımatolog Irına Shapko 30 jyldan astam ýaqyttan beri bul salanyń qyzmetin bes saýsaqtaı biledi.
– Tikushaq – sanavıasııa qyzmeti úshin óte qolaıly kólik. Men otyz jyldan beri ushaqpen de, tikushaqpen de ushyp júrmin. Biz naýqasqa tezirek jetýimiz kerek, erte jetken saıyn onyń ómirin saqtap qalýǵa da úmit kóp. Mundaıda tikushaq tez ushady ári ushaq sekildi qoný alańyn izdep jatpaıdy, aýrýhananyń aýlasyna qona salady. Al jańadan paıdalana bastaǵan «ES-145» tikushaǵynyń ishi medısınanyń, sanavıasııanyń talaptaryna sáıkes jabdyqtalǵan. О́te qolaıly, ishinde naýqas jatatyn oryn, 2 saǵatqa jetetin ottegi ballony, jasandy demaldyrý quraly bar. Sonymen qatar ushaqqa qaraǵanda, bul tikushaqtyń ishi jyly. Men aýdandarǵa úsh ret ushyp shyqtym, barlyǵynda aýa raıynyń qubylmalyǵyna, jeldiń kúshtiligine qaramastan naýqasty sátti alyp keldik, – deıdi Irına Shapko.
Jyldyń qaı mezgilinde de naýqastardy shalǵaı aýdandar men qalalardan oblys ortalyǵyna jetkizý qıyn másele. Eki aranyń shalǵaılyǵy men joldyń nasharlyǵy qandaı qolaıly mashına bolǵanymen, aýyr haldegi adamdy alyp júrýge múmkindik bermeıdi. Mundaıda bar úmit sanıtarlyq avıasııaǵa artylady. О́tken jyly oblysta shalǵaı aýdandardaǵy naýqastarǵa barý úshin 52 ret áýe kemeleri paıdalanylypty, biraq sonyń 18-inde ǵana tikushaq ushqan.
«ES-145» tikushaqtyń kóp maqsatty modeli bolǵandyqtan, elimizde ony úsh baǵytta paıdalanady. Tabıǵat apattarynan, basqa da oqıǵalardan tótenshe jaǵdaılar qalyptasqan kezde adamdardy qutqarý úshin tikushaqtyń eptiligi synnan ótken. Densaýlyq saqtaý salasynda alys eldi mekenderden naýqastardy ortalyq aýrýhanalarǵa jetkizý úshin sanavıasııa paıdalanyp otyr. Úshinshiden, jergilikti ákimdikter arnaıy suranys berip, mamandar eginniń kógin qaraǵanda, kóktemgi sý tasqyny kezinde qardyń qalyńdyǵyn baqylaǵanda, taǵy basqa qajettilik kezinde tikushaqqa minedi.
– Densaýlyq saqtaý salasy úshin tikushaqtyń yńǵaılylyǵy birden bilinedi. Ushaq arnaıy qoný alańy bolmasa aýdandarǵa bara almaıdy. Al tikushaq aýrýhana aýlasyna da qona beredi. Endi aldaǵy ýaqytta barlyq aýdandar men qalalardy aralap, aýrýhanalardyń dál aldynan tikushaq qonatyn alańdar salýdy talap etetin bolamyz. Oǵan uzyndyǵy 25 metr, eni 15 metr alańqaı bolsa jetip jatyr, tek aınalasyndaǵy aǵashtardy qyrqyp, kedergi bolmaıtyndaı etse jaraıdy, – deıdi «Qazáýequtqarý» kompanııasynyń ókili Azamat Moldaǵalıev.
Oblysta sanavıasııanyń tikushaqty paıdalanýyna kese kóldene turatyn problemalyq másele de joq emes. «ES-145» álemdegi eń qaýipsiz tikushaq sanalǵanymen, onyń janar-jaǵar maı bagynyń kólemi az. Qostanaıdan sonaý Torǵaıǵa baryp kelgenshe oǵan taǵy da maı quıýǵa týra keledi. Al oblys óńirinde Qostanaı men Arqalyqtan basqa jerde tikushaqqa maı quıatyn núkteler joq. Torǵaıdaǵy baıaǵy áýejaıdyń orny da qalǵan joq.
– Aldaǵy ýaqytta oblys óńirinde birneshe maı quıý núktelerin jasaýdy qolǵa almaı bolmaıdy. Ol úshin janar-jaǵar maı sısternamen aparyp qoıyla ma, qaı aýdandarda bolýy tıis degen máseleler sheshimin tabady dep oılaımyn, – deıdi Azamat Ramazanuly.
Eń basty qundylyq – adam ómiri. Sondyqtan ajalmen arpalysatyn sanavıasııa jumysynyń sátti, nátıjeli bolýyna qyzmet etetin tikushaqtyń kedergisiz ushýy aldaǵy ýaqytta jolǵa qoıylatyn bolady.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
