Kúres kúsheıe bermek

Senbi, 29 jeltoqsan 2012 7:13

Memleket basshysy sybaılas jemqor­lyqtyń qateri men saldaryn naqty baǵalap, oǵan qarsy qatań jáne ymyrasyz, ári jan-jaqty josparly kúresti basty maqsat qoıyp otyr. Bul oraıda Elbasy «Áleýmettik-eko­nomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan da­mýynyń basty baǵyty» atty Joldaýynda: «Jańǵyrtýdyń eń mańyzdy máseleleriniń biri – sybaılas jemqorlyqpen kesimdi kúres. Bizge sybaılas jemqorlyqpen kúrestiń jańa strategııasyn jasaý qajet», – dep atap ótti.

Senbi, 29 jeltoqsan 2012 7:13

Memleket basshysy sybaılas jemqor­lyqtyń qateri men saldaryn naqty baǵalap, oǵan qarsy qatań jáne ymyrasyz, ári jan-jaqty josparly kúresti basty maqsat qoıyp otyr. Bul oraıda Elbasy «Áleýmettik-eko­nomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan da­mýynyń basty baǵyty» atty Joldaýynda: «Jańǵyrtýdyń eń mańyzdy máseleleriniń biri – sybaılas jemqorlyqpen kesimdi kúres. Bizge sybaılas jemqorlyqpen kúrestiń jańa strategııasyn jasaý qajet», – dep atap ótti.

Osy tapsyrmaǵa sáıkes qarjy polısııasy organdarynyń jedel qyzmeti júıeli sybaılas jemqorlyqqa jáne «kóleńkeli» ekonomıkaǵa qarsy turý arqyly elimizdiń ekonomıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, azamattar men kásipkerlerdiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Jemqorlyq kórinisteriniń aldyn alý jáne olarǵa jol bermeý sybaılastyqqa qarsy turýdaǵy basymdyq bolyp belgilengen.
Departamentte jyl basynan beri osy mindetterdi júzege asyrý úshin 593 qylmys ashyldy, onyń ishinde 128-i aýyr jáne asa aýyr qylmystar. 454 qylmystyq is óndirispen aıaqtalyp, sotqa joldandy. Qaı­tarylǵan shyǵynnyń somasy 13,4 mlrd. teńgeni qurady. Al sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres baǵyty boıynsha jyl basynan 117 qylmys ashylsa, onyń 36-sy jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetkerlerine qatysty. Olardyń 28-i memlekettik satyp alý salasynda atqarylǵan jumystyń jalǵan aktilerine qol qoıý, 4-ýi múldem jumys istemegen tulǵalarǵa zańsyz eńbekaqy aýdarý arqyly bıýdjet qarajatyn urlaý, 2-ýi para alý jáne 2 qyzmet ókilettikterin teris paıdalaný deregin qurap otyr. Qozǵalǵan qylmystyq ister boıynsha oblystyq ákimdiktiń 2 bas­qarma bastyǵy, aýdandyq ákimdikterdiń 6 bólim bastyǵy, 6 qatardaǵy qyzmetkerler  jáne kommýnaldyq mekemelerdiń 4 basshysy jaýapqa tartyldy.
Máselen, aǵymdaǵy jyly oblystaǵy áleýmettik mańyzy bar ǵımarattar – orta mektepterdi salý boıynsha jalǵan akti­lerge qol qoıyp, bıýdjet qarajatyn ta­lan-tarajǵa ushyratqan ShQO qurylys basqarmasynyń bastyǵy D.Súleımenovke qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Ol 2011-2012 jyldar aralyǵynda Kúrshim aýdanynyń Úshbulaq, Úrjar aýdanynyń Laıbulaq, Ulan aýdanynyń Alǵabas aýyldaryndaǵy mektep pen Glýbokoe aýdanynyń Joǵary Berezovka aýylynda mektepke qosalqy ǵımarat salyndy degen jeleýmen jalǵan aktilerge qol qoıǵan. D.Súleımenovtiń osy qylmystyq áreketteriniń nátıjesinde memleketke 200 mln. teńgeden astam shyǵyn keltirilgen. Sonymen qatar, Semeı qalasynyń qurylys bóliminiń laýazymdy tulǵalaryna qatysty qylmystyq is tergelý ústinde. Olar 2011 jylǵy jeltoqsan aıynda laýazymdyq ókilettikterin teris paıdalanyp, «Eńbek-Semeı» RMK úshin paıda tabý maqsatynda Semeı qalasynda kóp qabatty úılerdi salý boıynsha jumystyń tolyq júrgizilmegenine qaramastan jalǵan jumys aktilerine qol qoıyp, 233 mln. teńge somasyndaǵy bıýdjet qarajatyn zańsyz aýdarǵan. Sol sııaqty «Nurly kósh» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda О́skemen qalasynyń 28-shi turǵyn aýdanynda bir páterli úıler keshenin salý barysynda bıýdjet qarajatyn urlaǵan «Bytstroı» JShS basshylaryna qatysty 7 qylmystyq is qozǵalyp, tergeý jalǵasýda.
Oblys jurtshylyǵyn taza aýyz sýmen qamtamasyz etýge arnalǵan «Aýyz sý», «Aqbulaq» memlekettik baǵdarlamalarynyń júzege asyrylýyna bólingen bıýdjet qarajatyn urlaý deregi boıynsha 7 qyl­­mystyq is qozǵaldy. Máselen, Ulan aýdanynyń sáýlet, qala salý jáne qurylys bóliminiń burynǵy bastyǵy D.Qasenovke qatysty qozǵalǵan qylmystyq is sotqa jiberildi. Ol «Eńbek-Semeı» RMK múddesi úshin Ulan aýylyndaǵy sý jelilerin qaıta jóndeýden ótkizý boıynsha oryndalmaǵan jumystardyń aktisine qol qoıyp, 78,6 mln. teńgeni talan-tarajǵa ushyratqan.
Sybaılas jemqorlyqqa dem berip, ekonomıkalyq qaýipsizdikke nuqsan keltiretin «kóleńkeli» ekonomıkaǵa qarsy kúres te bizdiń jumysymyzdyń basty baǵyty. Osy salada 408 qylmys ashyldy, onyń ishinde jalǵan kásipkerlik boıynsha – 19, zańsyz bankrottaný boıynsha – 8, salyq tóleýden jaltarý boıynsha – 41, zańsyz oıyn bıznesin uıymdastyrý boıynsha 14 qylmystyq is qozǵaldy. Sonymen qatar, memlekettik já­ne basqa da baqylaýshy organdardyń bıznes ókilderiniń qyzmetine zańsyz aralasý men negizsiz tekseristerden qorǵaýdy qamtamasyz etemiz. Osyǵan baılanysty, departamenttiń negizgi qyzmeti oblystyń memlekettik organdarynyń laýazymdy tulǵalary tarapynan zańdy bıznestiń damýyna kedergi keltiretin kórinisterdiń aldyn alý jáne eskertýge baǵyttalǵan. Bul baǵytta departament oblystaǵy memlekettik organdardyń aldy bolyp shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin memlekettik, quqyq qorǵaý jáne baqylaý organdary tarapynan negizsiz tekserýlerden qorǵaý jónindegi memorandýmǵa qol qoıdy. Memorandýmǵa qol qoıý kásipkerlik sýbektilerine laýazymdy jáne memlekettik organdar tarapynan zańsyz aralasýdan qorǵanýǵa, qoldanystaǵy zańnamany jetildirý boıynsha usynystar ázirleýde taraptardyń birlesip qatysýyna, birlesip baspasóz-konferensııalar, «dóńgelek ústelder» ótkizý arqyly máselelerdiń ońtaıly sheshý joldaryn qarastyrýǵa jol ashady.
Júrgizilip otyrǵan jumystar men bıznes sýbektilermen tyǵyz áreket nátıjesinde oblystyń memlekettik organdary laýazymdy tulǵalary tarapynan oryn alǵan birqatar sybaılas jemqorlyq qylmystardy anyqtaýǵa múmkindik berdi. Osy baǵytta shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń qyzmetine zańsyz aralasý deregi boıynsha 15 qylmystyq is, onyń ishinde 8 qylmys para alý boıynsha qozǵalyp, túrli memlekettik organdardyń 9 laýazymdy tulǵasy qylmystyq jaýap­­ker­shilikke tartyldy. Máselen, jýyrda Jarma aýdanynyń qurylys-sáýlet bóliminiń jáne sanıtarlyq epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń laýazymdy tulǵalaryna qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Olar Qal­bataý aýylynda dóńgelek jóndeý sehyn salmaqshy bolǵan jeke kásipkerge ruqsat qaǵazdaryn tezdetip berýleri úshin odan 150 myń teńge para talap etip, ony alý ústinde qolǵa tústi. Qylmystyq is tergelý ústinde. Jeke kásipkerden oǵan veterınarlyq sertıfıkattardy kedergisiz berýi úshin para alý ústinde qolǵa túsken Besqaraǵaı aýdandyq veterınarlyq-sanıtarlyq bóliminiń bastyǵy Mamyqanovqa qatysty qylmystyq is sotqa joldandy.
Mine, osylaısha sybaılas jemqorlyq pen ekonomıkalyq qylmysqa qarsy kúres tek búkil qoǵamnyń qoldaýymen ǵana tıimdi bolmaq. Biz halyqtyń qarjy polısııasy organdarynyń qyzmetine senimin arttyrýǵa jáne azamattyq qoǵamnyń sýbektilerimen ózara is-qımyldy nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan sharalar keshenin odan ári jalǵastyra beremiz.
Bádelhan QAMALHANULY,
Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy 
kúres departamentiniń bastyǵy.
О́SKEMEN.