Baǵyt – Bangkok, maqsat – Azııanyń aldy bolý

Boksshylardyń Azııa chempıonaty ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldarynan beri úzdiksiz uıymdastyrylyp keledi. 1963-1992 jylǵa deıingi aralyqta aıtýly jarystyń jalaýy 16 márte jelbiredi. Sol kezderi Ońtústik Koreıa oǵlandarynyń qarqyny kúshti bolǵan eken. Jalpykomandalyq esepte olar 11 márte (1965, 1967, 1970, 1971, 1980, 1982, 1983, 1985, 1987, 1989, 1992 jyldary) top jaryp, ózderin osy sport túrindegi Azııanyń eń úzdik komandasy retinde moıyndatty. Sondaı-aq Japonııa (1963, 1975) men Taıland (1973, 1991) eki retten jáne Iran (1977) bir ret teńdessiz dep tanyldy.

KSRO-nyń irgesi sógilgennen keıin Qazaqstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan jáne Tájikstan sekildi bes respýblıkanyń órenderi jeke-jeke komanda jasaqtap, aıtýly dodaǵa qatysa bastady. 1994 jyly Irannyń bas shahary – Tehranda ótken Azııa chempıonatynda tuńǵysh ret baq synaǵan Qazaqstannyń bylǵary qolǵap sheberleri ózderiniń myqtylyǵyn biraýyzdan moıyndatyp, komandalyq esepte kósh bastady. Dańqty bapker Ábdisalan Nurmahanovtyń shákirtteri arasynan Bolat Jumadilov (51 kılo), Bolat Nııazymbetov (63,5 kılo), Nurjan Smanov (67 kılo), Qanatbek Shaǵataev (71 kılo) jáne Arkadıı Topaev (75 kılo) altyn tuǵyrǵa kóterildi. Iran men Taıland qos altyndy qanaǵat tutsa, Ońtústik Koreıa, Qytaı jáne Indo­nezııaǵa bir-bir bas júldeden buıyrdy.

1995 jyly Tashkentti «talqandap» qaıttyq. Bolat Jumadilov (51 kılo), Bektas Ábýbákirov (54 kılo), Baqtııar Tilegenov (57 kılo), Bolat Nııazymbetov (63,5 kılo), Ermahan Ybyraıymov (71 kılo) jáne Vasılıı Jırov (81 kılo) qarsylas shaq keltirmeı, bas júldeni oljalady. Osy alty altynnyń arqasynda jalpy esepte taǵy da dara shyqtyq. Jarys qojaıyndary úsh márte top jarsa, qalǵan bas júldeler Taıland, Mońǵolııa jáne Irannyń bylǵary qolǵap sheberlerine buıyrdy.

1997 jyly Malaızııanyń Kýala-Lýmpýr qalasynda Nurjan Smanov (67 kılo) pen Samat Musataevtyń (91 kılo) asyǵy alshysynan tústi. Bas júldeniń kemdiginen komandalyq saıys­ta tórtinshi oryndy qanaǵat tuttyq. Osy jarysta tórt márte jeńis toıyn toılaǵan Taıland quramasy alǵa shyqsa, úsh altyny bar О́zbekstan men Iran boks­shylary ekinshi jáne úshinshi satylarǵa turaqtady.

1999 jylǵy Azııa chempıonaty qaıta Tashkentte ótti. Ol kezde ádildikti belden basqan «jergilikti basshylar» jeti altyndy qorjynǵa salyp, komandalyq básekede kósh bastady. Qazaqstan ekinshi orynǵa taban tiredi. Otandastarymyzdyń arasynan Nurjan Kárimjanov (60 kılo) pen Ermahan Ybyraıymov (71 kılo) dara talantymen oqshaýlansa, Bekzat Sattarhanov (57 kılo), Danııar Muńaıtpasov (67 kılo), Oljas Orazalıev (81 kılo), Talǵat Dosanov (91 kılo) jáne Muhtarhan Dil­dábekov (+91 kılo) kúmisti ıelendi. Bo­lat Jumadilov (51 kılo), Serik Eleýov (54 kılo), Batyrhan Jaqsybaev (63,5 kı­lo) jáne Vıacheslav Býrba (75 kılo) qola­ǵa qol sozdy. Al Ońtústik Koreıa, Qytaı jáne Taılandta bir-bir altynnan bar.

2002 jyly Azııanyń jýan judy­ryq­ty jigitteri Malaızııanyń Seremban qalasynda saıysqa tústi. Bul joly da О́zbekstan quramasynyń baǵy jan­dy. Olar bes altyn oljalady. Pákstan men Taılandtyń túlekteri eki már­te jeńiske jetti. Ońtústik Koreıa, Ma­laı­zııa jáne Qytaıdyń boksshylary da altyn tuǵyrdan qol bulǵady. Qazaqstan quramasy joǵaryda atalǵan komandalardyń barlyǵynan qalyp qoıdy. Bizdiń órender arasynan eń úzdik kórsetkishke Baqtııar Artaev (67 kılo) qol jetkizdi. Ol kúmis medaldy moınyna ildi. Taǵy tórt jerlesimiz úshinshi satyǵa jaıǵasty.

 2004 jylǵy Fılıppınniń Pýerto-Prınsessa qalasynda ótken jarysta Qazaqstan quramasy altyn tuǵyrǵa kóterildi. Galıb Jafarov (57 kılo), Gennadıı Golovkın (75 kılo) jáne Beıbit Shúmenov (81 kılo) aldyna jan salmasa, Pavel Storojýk (91 kılo) aqtyq synda óner kórsetti. Al Almas Asanov (54 kılo), Qanat Oraqbaev (60 kılo) jáne Muhtarhan Dildábekov (+91 kılo) qola medaldy enshiledi. О́zbek­stan, Fılıppın jáne Ońtústik Ko­reıadan qos chempıonnan shyqsa, Qytaı men Sırııa boksshylarynyń da bir altynnan alýǵa kúsh-jigerleri jetti.

2006 jyly sary qurlyqtyń saıypqyrandary Vetnamnyń Hoshı­mın qalasynda jınaldy. Bul joly úsh altyndy enshilegen Pákistan quramasynyń ózgelerden kóshi ilgeri boldy. Qazaqstandyqtar arasynan Baqyt Sársekbaev (69 kılo) pen Eldos Jańabergenovtiń (81 kılo) shoqtyǵy bıik boldy. Jeńis Nurǵojın (64 kılo) fınalda utylsa, Mirjan Raqymjanov (54 kılo) jartylaı fınalǵa deıin jetti. Osy jetistigimizdiń arqasynda jalpy esepte ekinshi oryndy ıelendik. Fılıppın boksshylary qos altyndy qanjyǵaǵa baılap, úshinshi satyǵa turaqtasa, odan keıingi oryndardy Ońtústik Koreıa, Iran, Taıland jáne Tájikstan ıemdendi. Olardyń árqaısysy bir altynnan ıemdendi.

2007 jyly Mońǵolııanyń astanasy – Ulan-batyr qalasynda uıymdastyrylǵan dodada О́zbekstan, Mońǵolııa jáne Qazaqstan quramalary kómbege birdeı jetti. Árqaısysy úsh altynnan oljalady. Qazaq eliniń órenderi arasynan Mırat Sársembaev (51 kılo), Serik Sápıev (64 kılo), Baqyt Sársekbaev (69 kılo) teńdessiz dep tanyldy. Osy úsh komanda arasynan jalpy esepte ózbekterdiń joly boldy. Olar kúmis pen qolany qos-qostan ıelense, mońǵoldardyń taǵy eki bylǵary qolǵap sheberi aqtyq aıqasqa deıin alqynbaı jetti. Qazaqtar qatarynan Eldos Saıdalın (57 kılo) fınalda utylsa, Qanat Ábýtálipov (54 kılo) pen Hamzat Gelıshanov (81 kılo) jartylaı fınalda súrindi.

2009 jylǵy qurlyq birinshiliginiń jalaýy Qytaıdyń Jýhaı qalasynda jel­biredi. Atalmysh jarysta shar­shy alań ıeleri shashalaryna shań juqtyrmady. Qytaı eliniń apaıtós­teri 3 altyn, 3 kúmis jáne 2 qola­ny ıemdendi. Ekinshi oryndaǵy О́zbekstanda 2 altyn pen 3 kúmis medal. Qazaqstan qos altyn men úsh qolany qorjynǵa salyp, úshinshi satyǵa jaıǵasty. Aıtýly dodada Serik Sápıev (69 kılo) pen Vasılıı Levıt (91 kılo) bas júldeni oljalasa, Oljas Sáttibaev (54 kılo), Ǵanı Jaılaýov (60 kılo) jáne Dáýren Eleýsinov (81 kılo) qolaǵa qol sozdy.

2011 jyly Ońtústik Koreıanyń Inchhon qalasynda ótken Azııa chempıo­natynda Qazaqstan quramasy tabysty óner kórsetti. Jerlesterimiz 2 altyn, 2 kúmis jáne 1 qola medaldy oljalap, komandalyq esepte ekinshi tuǵyrǵa taban tiredi. Kósh bastaǵan Qytaı boksshylary 2 altyn, 3 kúmis jáne 1 qolany enshiledi. Aıdar Ámirzaqov (60 kılo) pen Dosjan Ospanov (+91 kılo) – birinshi, Rýstam Sybaev (69 kılo) – ekinshi jáne Arman Rysbek (81 kılo) úshinshi oryndy ıelendi. Qos altyn jáne bir-birden kúmis pen qolany qorjynǵa salǵan jarys qojaıyndary úshinshi satyǵa jaıǵasty. Odan keıingi satylarǵa Mońǵolııa, О́zbekstan, Tájikstan jáne Sırııa quramalary turaqtady. Bul komandalardyń barlyǵyna da jalqy altynnan buıyrdy.

2013 jáne 2015 jylǵy jarys­tar jer­lesterimizdiń aıqyn basym­dyǵymen aıaqtaldy. Osydan alty jyl buryn Iordanııada 7 altyn men 1 kúmisti qorjynǵa saldyq. Temirtas Júsipov (49 kılo), Berik Ábdirahmanov (60 kılo), Mereı Aqshalov (64 kılo), Danııar Eleýsinov (69 kılo), Jánibek Álimhanuly (75 kılo), Anton Pınchýk (91 kılo) jáne Ivan Dychko (+91 kılo) dara shyqsa, Ádilbek Nııazymbetov (81 kılo) fınalda súrindi. Ekinshi jáne úshinshi oryndardy Úndistan men О́zbekstan ózara bólisti. Qos komanda 1 altyn, 2 kúmis jáne 1 qoladan enshiledi.

Osydan tórt jyl buryn Taılandta otandastarymyz 5 altyn, 1 kúmis jáne 1 qolany qanjyǵaǵa baılady. Ekinshi orynda – О́zbekstan (2 altyn+5 kúmis+1 qola). Úshinshi jáne tórtinshi oryndarda – Taıland (2+0+0) pen Mońǵolııa (1+0+2). Bizdiń sańlaqtar arasynan Oljas Sáttibaev (52 kılo), Danııar Eleýsinov (69 kılo), Ádilbek Nııa­zymbetov (81 kılo), Vasılıı Levıt (91 kılo) jáne Ivan Dychko (+91 kılo) altyn tuǵyrǵa kóterilse, Zákir Safıýllın (60 kılo) men Qaırat Eralıev (57 kılo) júldegerler sanatynan kórindi.

Sońǵy Azııa chempıonaty 2017 jyly О́zbekstannyń bas shaharynda uıymdastyryldy. Ol jarystyń qalaı ótkenin jankúıerler jaqsy biledi. 10 salmaq dárejesi boıynsha sarapqa salynǵan bas júldelerdiń toǵyzy sol elde qaldy. Qazaqstannyń boksshylar arasynan tek Vasılıı Levıt (91 kılo) qana jeńimpaz atandy. Abylaıhan Júsipov (69 kılo), Erik Áljanov (81 kılo) jáne Qamshybek Qońqabaev (+91 kı­lo) kúmis alsa, Azamat Isaqulov (52 kılo), Qaırat Eralıev (56 kılo), Bek­dáýlet Ibragımov (64 kılo) jáne Ábil­han Amanqul (75 kılo) qolany qanaǵat tutty.

Sońǵy jyldary negizgi básekelestik Qazaqstan men О́zbekstan quramalary arasynda órbýde. Azııanyń qos alpaýyty osylar ekenin ózgeler áldeqa­shan moıyndaǵan. Desek te basqa koman­dalardyń da dámeleri zor. Sondyqtan da sanaýly kúnderden keıin Bangkokta jalaýy jelbireıtin jarysta talaı «jan alysyp, jan berisken» aıqastardyń kýási bolatynymyz anyq. Al bizdiń alǵa qoıǵan maqsatymyz bireý ǵana – Azııanyń aldy bolý. Osydan birer aı buryn ǵana ulttyq komandamyzdyń bas bapkeri bolyp taǵaıyndalǵan Ǵalymbek Kenjebaev úshin bul alǵashqy úlken synaq.