Saıasat • 08 Sáýir, 2019

Koreıanyń Qazaqstan tájirıbesin zertteýi

1240 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qazaqstan men Koreıa Respbýlıkasy «Koreı túbegin denýklearızasııalaý. jahandyq máselelerdi sheshýdegi Qazaqstannyń antııadrolyq tájirıbesi» taqyrybynda ótken halyqaralyq dóńgelek ústelde ıadrolyq qaýipsizdik máselelerin talqylady. Eki eldiń sarapshylary ózara pikir almasqan sharany Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Qory men Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty Ońtústik Koreıanyń eń iri kommersııalyq emes uıymy sanalatyn Koreı qorymen birlesip uıymdastyrǵan. sQazaqstan men Koreıa Respbýlıkasy «Koreı túbegin denýklearızasııalaý. jahandyq máselelerdi sheshýdegi Qazaqstannyń antııadrolyq tájirıbesi» taqyrybynda ótken halyqaralyq dóńgelek ústelde ıadrolyq qaýipsizdik máselelerin talqylady. Eki eldiń sarapshylary ózara pikir almasqan sharany Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Qory men Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty Ońtústik Koreıanyń eń iri kommersııalyq emes uıymy sanalatyn Koreı qorymen birlesip uıymdastyrǵan.

Koreıanyń Qazaqstan  tájirıbesin zertteýi

Dóńgelek ústel ǵalamdyq ıadrolyq qaýipsizdik máselelerin talqylaý, sonymen qatar Koreı túbeginde týyndaǵan daǵdarysty sheshý joldaryn izdeý, ıadrolyq qarýsyzdandyrýdaǵy Qazaqstan­nyń tájirıbesin zertteýdi kózdedi. 

Qazir Soltústik Koreıanyń ıadrolyq baǵdarlamasy dúnıe júzindegi buqaralyq aqparat quraldary men sarapshylardyń, sondaı-aq saıasatkerlerdiń erekshe nazaryna ilikken ózekti taqyrybyna aınaldy. О́ıtkeni onyń artynda adamzattyń qaýipsizdik máselesi tur. 

Jıynda sóz alǵan Tuńǵysh Prezıdent Qory atqarýshy dırektorynyń orynbasary Igor Rogov adamzat ıadrolyq qarý qoldanýdyń zardabyn umyta qoımaǵanyna qaramastan, qazirgi tańda ǵalamdyq ıadrolyq qaýipsizdik júıesi jańa qaýip-qaterlermen betpe-bet kelgenin aıtty.

Koreı qorynyń prezıdenti Lı Sıhıon óz delegasııasynyń barlyq múshesi Qazaq­stann­yń ıadrolyq qarýsyzdaný sheshimin qabyl­daǵanyn jáne ony qoldanysqa engizý úshin qanshalyqty kúsh jumsaǵanyn, ǵalam­ǵa joıǵysh qarýlardy taratpaý reji­min saqtaýǵa zor úlesin qosýyn erekshe yqy­­las­­pen baqylaǵanyn jetkizdi. Onyń aıtýyn­­sha, koreı delegasııa músheleri bul má­se­lede Qazaqstannyń tájirıbesi soltús­tik Koreıadaǵy denýklearızasııa úderisin jan­­dan­d­yratynyna jáne osy oqıǵadaǵy ár naq­ty qadamdardyń sátti sheshilýine úlgi bolady dep úmittenedi. «Men álemde eko­­no­­mıkalyq damý úshin ıadrolyq qarýdan bas tart­­qan jáne shynymen de sol maqsatqa qol jetkizgen jalǵyz eldi bilemin. Ol – Qazaq­­­stan. Búgingi shara soltústikkoreıa­lyq denýklearızasııa máselesiniń tez arada sheshi­lýine jáne Azııa men barsha álemde qaýip­­siz­dik pen beıbitshiliktiń tereń tamyr jaıýyna óz áserin tıgizerine senemiz», dedi Lı Sıhıon. 

Tuńǵysh Prezıdent Qory halyqaralyq baǵdarlamalar úılestirýshisi, dıplomat Qaırat Ábýseıitov Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan birinshi bolyp bas tartqanyn basa atap ótti. Onyń málimdeýinshe, elimiz Semeıdegi iri ıadrolyq polıgondy jaýyp, sońynda barlyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy memlekettik ustanymyn álem aldynda ashyq jarııalady. Sondaı-aq Qazaqstan «P5+1» úlgisindegi kelissózder alańyn usyný arqyly Iran ıadrolyq baǵdarlamasyn retteýge atsalysty. 2017 jyly Elbasy ashylý rásimine arnaıy qatysqan Atom energetıkasy jónindegi halyqaralyq agenttiginiń (MAGATE) Tómen baıytylǵan ýran bankin elimizdegi ıadrolyq qarýdy taratpaýdaǵy mańyzdy sharalardyń birine jatqyzýǵa bolady. Qazaqstannyń Ortalyq Azııadaǵy ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurý tájirıbesi dúnıe júzinde biregeı ıdeıa retinde baǵalanady. 

Sharaǵa qatysýshylar eki el sarapshylary arasynda osy tektes kezdesýlerdi jıi uıymdastyrý qajettigin aıtty. Mundaı sharalarǵa KHDR ıadrolyq baǵdarlamasy jónindegi kelissózderge qatysatyn mańyzdy elderdiń, atap aıtsaq, Qytaı, AQSh, Reseı men Japonııanyń sarapshylary da qatysa alady. 

Al Álemdik ekonomıka jáne saıasat ıns­tıtýtynyń sarapshysy Jánibek Arynov­tyń aıtýynsha, koreılerdiń qyzy­ǵý­shylyǵyn týdyryp otyrǵan másele – atalǵan kúrmeýi qıyn taqyrypty Qazaq­stan tájirıbesi tarapynan talqylaý jáne múmkindiginshe Soltústik Koreıanyń ıadro­lyq baǵdarlamasyn sheshý máselesinde Qazaq­stannyń keıbir tájirıbesin qol­­daný­dy qarastyrý. «Soltústik Koreıa keıin­gi kezde osy taqyrypty talqylaýǵa nıet tany­typ, buryn bolmaǵan dıalogqa shy­ǵa bastady. Donald Tramp pen Kım Chen Yn eki ret kezdesti. Mine, búgin bizdiń táji­­rı­­beni talqylap otyrmyz. Osynyń bári bo­­la­shaqta kúrdeli máseleniń túıinin tar­qa­týǵa septigin tıgizýi múmkin», deıdi sarapshy. 

Jıyn sońynda joǵaryda atalǵan qos qor sarapshylary kelesi kezdesýdi Seýlde ótkizýge ýaǵdalasty. 
Sońǵy jańalyqtar