Attestattaý – quqyqtyq qaıta qurylý qadamy

Beısenbi, 3 mamyr 2012 7:51

Negizsiz qýdalaý bolmaıdy

Memleket basshysynyń Jarly­ǵy­na sáıkes quqyq qorǵaý organdary­nyń qyzmetkerlerin kezekten tys attestattaý ıaǵnı, teris pıǵyldy qyz­met­kerlerden qarjy polısııasy qataryn tazartý qoǵamǵa úlken kómegin tıgizbek.

Beısenbi, 3 mamyr 2012 7:51

Negizsiz qýdalaý bolmaıdy

Memleket basshysynyń Jarly­ǵy­na sáıkes quqyq qorǵaý organdary­nyń qyzmetkerlerin kezekten tys attestattaý ıaǵnı, teris pıǵyldy qyz­met­kerlerden qarjy polısııasy qataryn tazartý qoǵamǵa úlken kómegin tıgizbek.

Osyǵan oraı Qarjy polısııa­sy­nyń basshysy R.Túsipbekov quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerin kezekten tys attestattaý barysynda zańdylyq jáne shynaıylyqty qam­ta­ma­syz etýdi tapsyrdy. Attestattaýdan tek adal, ádil, óz isin jaqsy meń­gergen bilikti de quqyqtyq saýatty maman óte alady. О́ıtkeni, Elbasy quqyq qorǵaý organdaryn attestat­taý­ǵa asa zor mán berip otyr. Demek, eń aldymen, jumys tıimdiligi kórinýi tıis. Sondyqtan Qarjy polısııa­sy­nyń kúshi zańdy yqpal jasaý shara­laryn qabyldaýmen qatar, sybaılas jemqorlyq jáne ekonomıkalyq qyl­mystardy jasaýǵa múmkindik týǵy­za­tyn sebepter men jaǵdaılardy joıý­ǵa baǵyttalatyn bolady. Ol úshin júrgizilgen taldaý jumysynyń sapa­syn arttyrý jáne qoljetimdi aqparat kózderin paıdalana otyryp, qyl­mys­tyq qaýipterdi anyqtaıtyn ortalyq qurý josparlanǵan. Bul úshin R.Tú­sipbekov qarjy polısııasy organ­da­ry jumysynyń tıimdiligin baǵalaýǵa shynaıy ólshem bola alatyn aza­mat­tyq qoǵam ınstıtýttarymen ózara is-qımyldy óristetýdi, qoǵamdyq su­raý­lar men zertteýlerdiń nátıjelerin muqııat qaraýdy tapsyrdy.

Vedomstvo basshysy jedel bólim­shelerden qylmystardyń daıyn­da­lýy kezeńinde jáne olardy jasaýdyń bastapqy merziminde jolyn kesýdi talap etti. Bul memleketke zııan kel­tirýdiń aldyn alý bolyp tabylady. Sonymen qatar, zańsyz jolmen alyn­ǵan nemese urlanǵan múlikti anyqtaý jáne memleketke keltirilgen zalaldy óndirý basty maqsattardyń biri retinde belgilendi.

Agenttik tóraǵasy jeke quramǵa júıeli sybaılas jemqorlyqty joıý mindetin tek joǵary laýazymdy tul­ǵa­lardy ustaý dep uǵynbaý qajettigin túsindirdi. Azamattarmen turaqty túrde jumys jasaıtyn qyzmetkerler sanaty nazardan tys qalmaýy tıis. О́ıtkeni, baqylaý organdarynyń qa­tar­daǵy qyzmetkerleriniń kóbisi para alýdy turaqty júıege aınaldyrǵan. Zańdy yqpal etý tetikterimen qatar, vedomstvo basshysy qylmystardy jasaýǵa múmkindik týǵyzatyn sebepter men jaǵdaılardy joıýǵa baǵyt­talǵan sharalardy iske asyrýdy da alǵa mindet etip qoıdy. Atap aıt­qan­da, sottyq-tergeý tájirıbesin júıe­lik taldaý negizinde ol ákimshilik tos­qaýyldardy, baqylaýdy jáne ruqsat qujattarynyń sanyn azaıtýǵa baǵyt­tal­ǵan usynystar daıyndaýǵa tap­syr­ma berdi. Sonymen birge, R.Tú­sip­bekov statıstıkalyq kórsetkishterdi jasandy arttyrý tájirıbesin joıý kerektigin atap ótti.

Agenttik tóraǵasynyń aıtýynsha, tek Qaraǵandyda ǵana ótken jyly keltirilgen shyǵyndy jabý mólsheri 14 mlrd. teńgege negizsiz kórsetilgen. Sóıtip, qaıta sanaý barysynda esepte kórsetilgen óndirýdiń naqty mól­sheri 78 paıyzdyń ornyna 3 paıyzdy quraǵan. Statıstıkaǵa sáıkes, qazirgi tańda tergeý aldy tekseristeri birneshe ret uzartylǵan. Máselen, ol 2011 jyly 16 myń márte bastartý mate­rıal­dary arqyly birneshe aıǵa uzar­tý oryn alǵan. Bul ýaqyt ishinde adam­dar sansyz jaýap alý astynda qalǵan. Osy jaǵdaılardy eskere oty­ryp, azamattardyń quqyqtaryn qor­ǵaý maqsatynda qyzmetti baǵalaýdyń jańa ólshemi engizildi, ol – tergeý aldy tekseristeriniń ýaqytyn azaıtý.

Ekonomıkalyq qylmystarmen kú­res­te basty mindet eldiń ekonomı­kalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, ıaǵnı bıýdjet qarajatyn úılestirýdiń zańdylyǵyn qamtamasyz etý men kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy kúres. Son­dyqtan alqa májilisinde sharýa­shy­lyq sýbektileriniń qyzmetine zańsyz aralaýǵa jol bermeý máse­le­lerine basa nazar aýdaryldy. Qarjy polısııasyn oǵan tıisti emes mindetterden bosatý úshin Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly kodekske ózge­ris engizý usynylmaq. Ol boı­ynsha qarjy polısııasy qaraıtyn quqyq buzýshylyqtardyń sany azaıtylady. Bul qyzmetkerlerdiń kásipkerlik sýbektilermen qarym-qatynas negizderin azaıtýǵa múm­kindik beredi.

Buǵan qosa, agenttik tóraǵasy bızneske zańsyz aralasýdy bol­dyrmaý maqsatynda Astana qalasy jáne Pavlodar oblysy boıynsha departamentterinde qanatqaqty jo­ba­nyń júzege asyrylyp jatqandyǵyn habarlady. Oǵan sáıkes aryz qarjy polısııa­sy­na túsken kezden bastap ony qaraýǵa tergeýshi qatysatyn bolady. Osynyń arqasynda qyl­mystyq sıpatqa jat­paıtyn aryzdar boıynsha tergeý aldy tekserisin taǵaıyndaý azaı­ty­la­dy, ıaǵnı kásip­kerlerdi qylmystyq qýdalaýǵa negizsiz jol berilmeıdi.

Árıne, jemqorlyqpen kúres tý­ra­ly az aıtylyp, kem jazylyp jatqan joq. Alaıda, sybaılasqan jemqor­lyq qylmysy artpasa, azaımaǵany anyq baıqalady. Olardyń arasynda arany ashylǵandarynyń ustalyp jat­qandary da barshylyq. Biraq qazynanyń qarjysyn, jurttyń aq adal aqshasyn jeýdi qolynan keletinder, ıaǵnı bılik tutqasyn ustaǵandar toqtatar emes. Munyń syry endi belgili bolǵandaı kórindi. Bárimiz senim artatyn quqyq qorǵaý organdarynyń ishinde jemqorlyq deńgeıi joǵary kórinedi. Jemqorlyqty, qylmysty qurtady degen organnyń ózi sol qylmysqa bastaý, al jemqorlyqqa jaqyn bolsa, ne kútýge bolady? Demek, ondaı organdar qyzmet­kerle­riniń qazirgi áreket etip jatqan­darynyń bárin túgel derlik sypyryp tastap, oryndaryna jańadan jı­naqtaý kerek. Sonda bul attestattaýdan bir nátıje shyqpasa, kórińiz.

Máselen, ótken jyly qarjy po­lısııasy organdaryna kásipkerlerden 5 myńǵa jýyq aryz ben shaǵym túsken. Olar boıynsha bıznes ókil­deri­niń quqyqtary men zańdy múd­de­lerin qorǵaýǵa baǵyttalǵan tıisti sharalar qabyldandy. Eger 2010 jyly shaǵyn jáne orta bıznes sýbekti­leri­niń qyzmetine zańsyz aralasý jáne kedergi jasaý derekteri boıynsha qar­jy polısııasy 137 qylmystyq is qozǵasa, 2011 jyly bul kórsetkish 81 paıyzǵa artyp, 249-ǵa jetti. Aǵymdaǵy jylǵy 2 aıda ǵana kásipkerlerdiń aryzdary boıynsha atalmysh sanatta 98 qylmystyq is qozǵaldy. 2010-2011 jyldary kásip­ker­lik qyzmetke zań­syz aralasqan jáne kedergi jasaǵany úshin 212 laýazymdy tulǵa sottalyp tyndy. Olardyń deni kimder deısiz ǵoı. Birer mysal keltireıik.

Agenttik tóraǵasynyń buıryǵy­men ótken jyldyń qazan aıynan bastap qarjy polısııasynyń aýmaqtyq bólimsheleriniń basshylary aptanyń ár sársenbisi kúni kásipkerlerdi qa­byl­daıtyn boldy. Mysaly, aǵym­da­ǵy jylǵy aqpannyń ortasynda Qara­ǵandy oblysy boıynsha departament bastyǵyna aryzben bir kásipker jú­gindi. Aryz negizinde júrgizilgen jedel-izdestirý sharalarynyń nátıje­sin­d­e para alý deregi boıynsha birden 2 memlekettik organnyń laýazymdy tulǵalaryna qatysty 2 qylmystyq is qozǵaldy.

Sonyń biri – Buqar Jyraý aýda­ny­nyń órt sóndirý jáne qutqarý qyz­meti bóliminiń qaraýyl bastyǵyna qatysty qylmystyq is. Ol kásipkerge alkogoldi ónimdi satýǵa lısen­zııa­ alý úshin órt qaýipsizdiginiń jal­ǵan aktisin berip, 30 myń teńge para aldy dep aıyptalýda. Sol sııaqty Aty­raý oblysynda talaptarǵa sáı­kes­tigi týraly aktilerdi bergeni úshin 3 fırmanyń ókilderinen jalpy mólsheri 5400 AQSh dollaryn aldy degen aıyppen oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń qos bas ma­many qamaýǵa alyndy. Almaty qalasynda 5 jylǵa áskerı bólim ko­man­dıriniń quqyqtyq jumys boıyn­sha kómekshisi sottaldy. Ol áskerı qyzmetkerlerge arnalǵan páterlerdi tapsyrýdy keshiktirgeni úshin aıyp­pul salmaımyn dep «RG Traid» JShS dırektorynan 20 myń AQSh dol­laryn ıemdenýge oqtalǵan. Shyǵys Qazaqstan oblysynda Kýrchatov qa­la­synyń ádilet basqarmasynyń basty­ǵy K.Qarymsaqov 10 jylǵa bas bos­tan­dyǵynan aıyrylyp sottaldy. Ol 20 myń 500 AQSh dollary men 254 myń teńge para alǵan.

Elbasynyń kásipkerlikti zańsyz aralasýdan qorǵaýdy qamtamasyz etý, negizsiz tekseris júrgizý derekterin joıý tapsyrmasyna sáıkes agenttik tóraǵasy qarjy polısııasy organ­dary­nyń shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin tekserýdiń erejelerin belgileıtin nusqaýǵa qol qoıdy. Qar­jy polısııasy organ­daryna aldyn ala jedel tekserýsiz qyzmetkerlerdiń baıanattary jáne domalaq aryzdar­dyń negizinde tergeýge deıingi tekserýlerdi júrgizýge tyıym salyndy.

Tekseristi bastamas buryn anyq­taý málimetterin jınaý jáne sýbek­tini joǵary táýekeldi topqa engizý úshin avtomattandyrylǵan aqparat­tyq júıelerden nemese avtomattan­dy­rylǵan krımınogendik kartadan tekseris sýbektisi týraly málimet­ter­di alý múmkindigin qyzmetkerler barynsha paıdalanýy tıis. Aryz­darda azamattyq-quqyqtyq daý sı­pat­tary bolǵan jaǵdaıda, tekseris júr­gi­zilmeıdi.

Qarjy polısııasy qyzmetkerleri­niń shaǵyn jáne orta bıznes qyzme­tine negizsiz aralasýynyń árbir jaǵ­daıy tótenshe oqıǵa retinde qarasty­rylady. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine negizsiz tekserýdi bas­qa baqylaý organdary arqyly ta­ǵaı­yndaý nemese bastamashylyq etý derekteri anyqtalǵan jaǵdaıda, buǵan negiz jasaǵan basshylar jáne oryn­daýshylar qarjy polısııasy organ­darynan jumystan shyǵarýǵa deıingi tártiptik jaýapkershilik sharalaryna tartylady. Máselen, ótken jyly qarjy polısııasy organdarynyń ishki qaýipsizdik bólimshelerimen kásipker­likke zańsyz aralasýdyń 18 deregi anyqtaldy. Qyzmettik tekserýlerdiń qorytyndysymen ákimshilik jaýapkershilikke 49 qyzmetker tartyldy, onyń ishinde 15 basshylyq laýazym­daǵylar, olardyń 5-i laýazymdary­nan bosatyldy, 2-ine qylmystyq is qozǵaldy.