2018 jylmen 2016 jyl kórsetkishterin salystyrǵanda sottardyń júktemesi 2,5 esege ulǵaıdy. Bir sýdıa kúnine 4-6 is, sonymen birge sot oryndaýshylardyń 60-70 ótinishhatyn qaraýy kerek. Úlken qalalarda bul júkteme áldeqaıda joǵary. Mundaı jaǵdaıda sýdıa kúrdeli istiń mán-jaıyn túsinip úlgermeıdi. Osy ózgeristerge baılanysty sottardyń aǵymdaǵy júkteme mólsheri edáýir tómendetilýge tıis dep kútilýde.
Naqty azamattyq isterge keletin bolsaq, Azamattyq prosestik kodekske engizilgen ózgeristerge baılanysty, sottardyń qaraýynda bolǵan 9 daýsyz sanattaǵy talaptar qazir atqarýshylyq jazbany jasaý úshin notarıýstardyń quzyryna ótti. Bul, mólsheri eki júz myńdaı aryz.
Naqty aıtsaq, notarıaldy kýálandyrylǵan mámile, eńbekaqyny óndirip alý, lızıng nysanyn talap etý, lombardtaǵy kepil zatty óndirý, kommýnaldy tólemder men páter ıeleri kooperatıvi tólemderi boıynsha qaryzy men jalǵa alý tólemderin óndirip alý syndy birqatar isti notarıýs arqyly sheshýge bolady.
Taǵy bir másele, eger buryn sot buıryǵyn shyǵarý úshin jeke tulǵalar talap aryz qunynan 0,5% mólsherinde memlekettik bajdy tólese, endi Qazaqstan Respýblıkasy «Notarıat týraly» Zańynyń 22-1-babyna sáıkes – 0,2% mólsherinde tóleıtin bolady. Zańdy tulǵalar úshin memlekettik baj mólsheri – 1%-ǵa deıin tómendeıdi, buryn 1,5% bolǵan.
Bıylǵy jyldyń sáýir aıynyń 24-nen bastap sot oryndaýshylardyń qaýlylaryna sanksııa berý túrleriniń basym kópshiligi sottardan prokýrorlarǵa tapsyrylady. Sottarda sanksııa berý túrleriniń tek qana ekeýi qalady. Ol – boryshkerlerdiń shekaradan shyǵýyna tyıym salý jáne májbúrli túrde alyp kelý isteri.
Al boryshker múligine tyıym salý sanksııasy alynyp tastalady. Bank esep shottaryn sanksııalaý men banktik qupııany quraıtyn aqparatty talap etý de prokýratýraǵa beriledi. Materıaldardy qarastyrý merzimi 1 kúnnen 3 jumys kúnine deıin ulǵaıdy. Respýblıka sottarynda sanksııa berý materıaldary 3 mıllıonnan 300 myńǵa deıin qysqartylady dep kútilýde.
Baqytbek BEGALIEV,
Pavlodar oblystyq soty
Azamattyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy, zań ǵylymdarynyń kandıdaty
