Qazy
Seısenbi, 26 maýsym 2012 7:13
DÚBIR
Olımpıadaǵa 31 kún qaldy
Baqytjan Jaqsyqulov London kúres kileminde tóreshilik jasaıdy
Janyńda júrgennen keıin qasıetin baıqaı bermeısiń ǵoı. Biz keýdesi aıaqqaptaı, nyǵyzdap basqanda qara jerdi oıyn jibererdeı kórinetin balýan Baqytjan Jaqsyqulovty biletin edik. Talaı talantty shákirtteriniń balaq baýyn sheship, tomaǵasyn sypyrǵan bapker bolatyn ol. Azııa chempıonattarynda, halyqaralyq jarystarda tóbe bıdeı tóreshi bolyp júretin.
Seısenbi, 26 maýsym 2012 7:13
DÚBIR
Olımpıadaǵa 31 kún qaldy
Baqytjan Jaqsyqulov London kúres kileminde tóreshilik jasaıdy
Janyńda júrgennen keıin qasıetin baıqaı bermeısiń ǵoı. Biz keýdesi aıaqqaptaı, nyǵyzdap basqanda qara jerdi oıyn jibererdeı kórinetin balýan Baqytjan Jaqsyqulovty biletin edik. Talaı talantty shákirtteriniń balaq baýyn sheship, tomaǵasyn sypyrǵan bapker bolatyn ol. Azııa chempıonattarynda, halyqaralyq jarystarda tóbe bıdeı tóreshi bolyp júretin. Al, kúres túrlerinen álemdegi tańdaýly, Londonda qazylyq etetin 50 tóreshiniń qataryna kirgenin estigende aýzymyz ashylyp qalmaǵanymyzben: «Oıpyr-aı, mynaýyń myqty eken ǵoı», dep tańdanyp qalǵanymyz ras.
Baqytjan taekvandodan KSRO quramasyna kirip, eń alǵashqy Reseı chempıonatynda top jarǵan dosymyz Shadııar Qondybaev basshylyq etetin sport mektebiniń jattyqtyrýshysy. Jaqynda grek-rım kúresinen bir altyn kútip júrgen Almat Kebisbaev: «Azııa, Eýropa, álem chempıonattary – Olımpııa oıyndaryna daıyndyq», degen. Dál anyqtama.
Sol Olımpıadaǵy tóreshilik jasaýǵa dúnıe júzindegi eń tańdaýly 50 tóreshi iriktelip alynǵan. Úsheýi keıingi joldamalyq jarystarda qate jiberip qoıyp, FILA tarapynan baqylaýshylardyń súzgisinen óte almady. Sonda qalǵany – 47. Sonyń bireýi qazaq. Ol – Baqytjan Jaqsyqulov. Al, tańdanbaı, súısinbeı kór.
Tóreshiniń ósý, órleýi onyń bilimdiligine, biliktiligine qatysty. Máselen, bir balýandy alaıyq. Eń áýelgi sport dárejesi normatıvin oryndaıdy. Úshten birinshi dárejege deıin. Qalalyq, oblystyq jarystarda jeńimpaz bolyp jatsa, sport sheberliginen úmitker. Sosyn sport sheberi. Halyqaralyq jarystarda, Azııa chempıonattarynda birinshi, álem chempıonatynda úshtikke kirip júrse, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi atanady. Al, sport jarystarynyń eń bıik shyńy – Olımpııa oıyndarynda olja salyp jatsa, eńbegi sińgen sport sheberi ataǵyn alady. Bul – ataqty sportshynyń júrip ótken jeńisti joly. Jáne ońaı jol emes. Baryn salsa da sport sheberliginen úmitker normatıvin oryndaı almaı ketken sportshylar da bolady.
Tóreshilerde de osy tártip. Halyqaralyq tóreshilikke jetken sýdıa kategorııasynyń ózi úshke bólinedi. Áýeli jasóspirimder arasyndaǵy halyqaralyq týrnırlerde, Azııa chempıonatynda qazylyq jasaısyń. FILA bekitken ınspektorlar sheberligińdi baıqasa jastar arasyndaǵy Azııa oıyndary, Azııa chempıonaty sekildi aıtýly jarystarǵa tórelik etesiń. Osy eki kezeńnen súrinbeı ótken tóreshi Azııa, Eýropa, álem chempıonattaryndaǵy básekelerge jiberiledi. Qazir kúres túrlerinen álemde halyqaralyq dárejedegi 1873 tóreshi bar bolsa, sonyń 700-deıi úshinshi sanatta, 400-deıi ekinshi sanatta. Qalǵany birinshige ótken tóreshilerdiń ishinen Olımpııa oıyndarynda qazylyq etý úshin 50 tóreshi iriktelip alynady.
Bizdiń Baqytjan Jaqsyqulov osy álem boıynsha iriktelgen elýdiń ishinde. Munda da arqany keńge salyp júrýge bolmaıdy. Sońǵy iri jarystarda tórelik etip turyp, qate sheshim qabyldaǵan úsh tóreshi Olımpıada tiziminen syzylyp qaldy. Inspektorlar bárin baqylap otyrady.
– Munyń bári úlken eńbekpen keledi, –deıdi Baqytjan. – Tóreshilikpen aınalysyp júrgenimde ózi halyqaralyq dárejedegi tóreshi, ustazymyz marqum Túsiphan Saıhanov meni sheshýshi, qıyn beldesýlerge salatyn. “Aǵa, nege ottyń ishine kirgizesiz?” dep renjıtin edim. Keıin baıqasam, meni pissin deıdi eken ǵoı.
Olımpıada aldynda osy tóreshiler Serbııada sońǵy test tapsyrǵan. Jaqsyqulov elekten jaqsy ótti. Grek-rım jáne erkin kúresten Qazaqstan Londonǵa 15 joldamamen barady. AQSh, Reseı memleketteri 16-18 joldamamen qatysatynyn eskersek, bul – jaqsy kórsetkish.
Semınarda talqylanatyn kóp máselerdiń ishinde memleketterdiń kúrestegi ósý deńgeıi sóz boldy. Azııa chempıonaty, Azııa oıyndaryn jáne álem birinshilikterin eseptegende memleketimizdiń balýandary aıtýly jeńisterge jetipti. Bul – London aldyndaǵy jaqsy baǵa. Qýatty jas tolqyn ósip keledi.
– Qazaqstanmen qazir barlyq memleket sanasady, – deıdi Baqytjan. –Azııa elderiniń ishinde óte jaqsy ósip kelesińder. Nazarbaev myqty deıdi.
Al, Eýropa mamandarynyń aýzynan Dáýlet Turlyhanov túspeıdi. Hal-jaǵdaıyn suraıdy, sálem aıtyp jatady. Kúres akademıgi aǵamyzdyń bedeli bizdi de marqaıtady. Erkin kúresten bas bapker Altaı Tanabaev “bizdi burynǵydaı tóreshiler kilemde qyspaıtyn boldy” dep qýanady. Sol jetistikte ózimizdiń de mysqaldaı bolsa da eńbegimizdiń barlyǵyna táýbe etemiz.
– Baqytjan, Londonda qazylyq etetinińe búkil el qýanady. Al, tól shákirtiń Ermek Baıdýashevtyń da Olımpıadada kúresetindigi qutty bolsyn. Ermekte bir balýanǵa kerek qasıettiń bári bar sııaqty. Nege joly ońǵarylmaı júr?
– Durys aıtasyz. Ermekte bári bar, kúsh te, ádis-aıla da. Bir-aq nárse jetispeıdi, ol – sporttyq yzaqorlyq, ashý. Myna Kap taýynyń jigitteri jetpeı jatqan tusyn órkókirektikpen, yzaqorlyqpen toltyrady. Qarsylasynyń mysyn basýǵa tyrysady.
Bizdiń jigit – óte meıirman, óte darhan, óte aqkóńil. Jattyǵýda onyń ziltemirde kótergen salmaǵyn aýyr salmaqtaǵylardyń ózi kótere almaıdy. Júgirgende eldiń aldynda keledi.
Keıde: «Seniń atyńdy áke-shesheń jurttyń ermegi bolsyn degendeı Ermek qoıǵany durys bolmapty. Seniń endigi atyń – Erbatyr», dep ázildeımin. Áıtpese, Ermektiń álem chempıony bolatyndaı qajyry bar.
Baqytjan Jaqsyqulov Londonda altynnan olja salýǵa Almat Kebisbaev pen Nurmahan Tinálıevtiń múmkindigi jetetindigin aıtady. Inshalla, aıtqany kelgeı.
Sol ataqty balýandarymyzdyń jeńisi urlanbaýy úshin de qazy Baqytjannyń atqaratyn jumysy taý kótergen Tolaǵaıdaı bolmaq.
Tek bir ókinishtisi, sporttyń nysana kózdeý túri boıynsha oblys ortalyǵynda nysana kózdeýshi myltyq atýdan mergen kóptegen jastardy tárbıelegen jattyqtyrýshy Sergeı Dresher Londonǵa birge erip bara almaıtyn kórinedi.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
