Bógenbaı batyr kesheni

Bizge jetken ańyz aıtady, sonaý 1775 jyly Ereımendegi Qorjynkól ba­syndaǵy qanjyǵaly Bógenbaı batyrdyń aýyly Sileti ózeniniń boıyndaǵy jaılaýyna kóshedi. Kıikbaı ózekshesin qıyp ótken soń batyrdyń dám-tuzy taýsylyp, 98 jasynda dúnıeden ozsa kerek. Bul kezde Abylaı han Omby jaǵynda saparda bolypty. Han jetkenshe jýan qaraǵaı bórenelerden bıik sóre jasap, máıitti bylǵaryǵa orap saqtaǵan desedi. Bógenbaı sóresi atalýy sodan. El qorǵaǵan eren eńbegin eskergen kódedeı qalyń el Abylaı hannan Bógenbaıdyń denesin Túrkistanǵa aparyp jerleý týraly jarlyq aıtýyn ótinedi. Batyrdyń ajalyn Abylaı hanǵa estirtken Úmbeteı jyraý:

O, jamaǵat, jamaǵat,

Qaz daýysty Qazybek,

Shaqshaq uly Jánibek,

Qarakereı Qabanbaı,

Qanjyǵaly Bógenbaı,

Úsheýi batyr, biri bı,

Táńirim bergen sondaı syı

Sol tórteýdiń bireýi –

Batyryń óldi Bógenbaı!, – dep ózegi órtene jyr­lapty.

Han halyqtyń tilegin eki etpegen. Batyrdyń nemere inisi Adaı bas bolyp, balalary Turanáli, Turymbet, Arǵynbaı, Jylqybaı bastaǵan qyryq kisi jerlep qaıtady.

1991 jyly mamyr aıynda batyrdyń týǵanyna 300 jyl tolýyna oraı Bógenbaı sóresi dep ata­­latyn jerge eskertkish belgi qoıylady. Es­kert­kish ornatqanda, «Bul jerde 1775 jyly qazaq­tyń qamal qorǵany bolǵan batyr Bógenbaı qaıtys bolǵan» degen jazýy bar taqtaısha or­natylǵan. Keıin 2009 jyly Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı mavzoleıiniń aýlasyndaǵy beıit­ten topy­raq aldyryp, eskertkish tabanyna kómilgen.

Batyr stellasy 1991 jyldyń maýsym aıynda Ereımentaý qalasynyń kireberisindegi jolbarys jondy tóbege ornalastyrylǵan. My­ryshpen qaptalǵan metall qurylǵydan tu­rady. Joǵaryǵa qaraı órlegen naızalary, jal­paq qalqandary bar úsh bólimdi kompozısııa úsh júzdiń bir shańyraq astynda jınalǵanyn beı­neleıdi. Belginiń jalpy bıiktigi 3,6 metr. Etegi erlik týraly ańyzǵa toly Ereımenniń bıi­ginde Bógenbaı batyrdyń stellasy záý bıikten keıin­gi urpaqqa el men jerdi qorǵaý paryz eken­digin meń­zep turǵandaı.

Aqmola oblysy,

Ereımentaý aýdany