«Arǵy atamdy surasań – Abaı, Jambyl,
О́rt Mahambet óz aǵam – Abaılap júr!
Joldas boldym bóriniń bórisimen,
Syrlas boldym seriniń serisimen,
Arýaqtandym solardyń perisimen...» dep qazaq poezııasynda óz bolmysymen erekshelenip, qaryshty qalamymen daralanǵan Esenqul Jaqypbekovty ádebıettegi aǵalary «Esaǵa» dep erkeletken saǵynyshqa toly estelikterdi Almatyda ótken jyr keshinde tyńdadyq.
Ulttyq kitaphana tórinde ótken bul keshtiń bir ereksheligi esenqultanýǵa bastaǵan tyń jobalardyń júzege asýynda edi.
О́leńmen jyr oqylyp, júrekten tebirenterlik tilekter tizbektelgen jıynnyń tizginin ustaǵan aqyn, «Ana tili» gazetiniń redaktory Janarbek Áshimjan ómirden ótkenine jeti jylǵa jýyqtap qalǵan Esenqul aqyndy Sýyqtóbe baýraıynda ózi jyrlap ketken qarasha aıynda máńgilik mekenine shyǵaryp salǵan qaraly kúndi eske salyp, «aqyn ólgenmen, haty ólmeıdiniń» rastyǵyna óleńsúıer qaýymnyń nazaryn aýdardy.
«О́miriniń sońǵy bir kezeńderinde óleńniń de, ómirdiń de rahaty men mehnatyn qatar sezingen Esenqul aǵamyzdyń búginde joqtaýshysy da, suraýshysy da kóp. Esenqul oqýlary, eske alý keshteri jıi ótip keledi» degen moderator osynaý mazmundy kitaptyń jaryqqa shyǵýyna qoldaý kórsetken azamattardyń qatarynda qoǵam qaıratkeri Qaırat Satybaldyulynyń, Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Aqan Ábdýálıevtyń, «Astana ınvest» korporasııasynyń qurylys jónindegi dırektory Qýanysh Estemesulynyń esimin erekshe atap ótip, keshtiń tórine Esenqul aqynnyń jary Meńsulý Sultanqyzyn shaqyrdy.
Ary qaraı «Qazaq poezııasynda aıryqsha iz qaldyrǵan, arǵy dáýirdiń uly tulǵalary Súıinbaı, Jambyl, Kódek, Kenenniń, ıaǵnı jer jannaty Jetisýǵa málim tulǵalarymyzdyń búkil bolmysyn boıyna jıǵan, bergi dáýirde Muqaǵalı qalyptastyrǵan mekteptiń klassıkalyq úlgisi men osy eki aralyqqa óziniń aq boz úıin tikken Esenuly Jaqypbekov eshqandaı qalypqa sımaǵan aqyn. О́mirge qanshalyqty erkelese, óleńin de erkelete bildi» deı kele Janarbek Áshimjan sóz kezegin aqyn, dramatýrg, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Nurlan Orazalınge usyndy.
О́zinen bes-alty jas kishiligine qaramastan kózi tirisinde Esenqul Jaqypbekovty «Esaǵa» dep erkeletip ketken Nurlan aǵamyz tebirenisti bir keshtiń kýási bola otyryp, aqynnyń rýhymen tildesip, onyń jan dúnıesine qaıta barlaý jasap otyrmyz, dedi. «Esaǵa» dep erkeletýiniń tórkini aqynnyń qazaqtyń ónerindegi, poezııasyndaǵy ornynyń bólektigine baılanysty júrekten shyqqan jylylyǵymen túsindirilse kerek-ti. «Báıgege túsetin, alamanǵa shabatyn baıyrǵynyń júırikteri tárizdi Esaǵańnyń poezııadaǵy orny bólek edi. Alaıda Esenqul asyǵys júgin jınap, attanyp kete bardy. «Arýaqty jerden at úrkedi» demekshi, ol atynan da, zatynan da, qazaqtyń ólmeıtin óleń deıtin keńistigindegi qaldyrǵan baı murasynan da úrketindeı, qýanatyndaı bolǵan babalarymyzdyń topyraǵynda ósip óndi. Mektebi de, tárbıe alǵan kósemsózi de sol ólkeden bala kezden boıyna darydy. Esenqul Sýyqtóbeniń mańynda qalyp qoımaı, Alataýdyń ar jaǵyna baryp, qyrǵyz-qazaqty tegis sharlap ketken babalary tárizdi tanyldy. Aýyzeki ádebıetiniń jýharlarynan nár alǵan Esenqul esimi bizge shala jansar bolyp jetken aıtys ónerine jan bitirgen synaý júırikterdiń qatarynda atalady. Esenqul keıde burap, keıde shanshyp, qaýyp, taýyp aıtatyn aıtyskerlik ónerimen elin tánti etti. Seıdahmet aǵamyzdyń ózi alańdaýshylyq bildirip, osyndaı óleńderin de kóp jazsa eken dep tilegen-di. Muqaǵalı qaıtqanda qazaq qalaı kúńirense, óleńdi shynaıy tanıtyn, bas ıetin jurtshylyq Esenqul ketkende dál osylaı jınalǵany bar. Sol kezde qazaqtyń qolyna qalam ustaǵany Esenquldy joqtady. Búginde alty alashqa málim Esenquldyń mol dúnıesine, poezııasyna qaıta-qaıta oralǵanda qazaq dalasynyń tańǵajaıyp ıisin tereńnen sezine túsemiz. Alpys eki tamyryna sińire otyryp qazaqtyń bolmys-bitimin qaz-qalpynda oqyrmanyna jetkize bilgen Esenquldyń dáýiri endi bastalyp keledi» dep támamdady júrekjardy pikirin Nurlan Myrqasymuly.
Esenqul jyrlaryn tyńdaýǵa asyǵyp jetken jurtshylyq aldynda Nurlan aǵa bas bolyp Jumabaı Shashtaıuly, Ǵalymjan Jaılybaı, Baýyrjan Jaqyp, Anarbaı Boldybaı aǵalarymyz jańa shyqqan kitaptardyń tusaýkeser rásimin jasady.
О́z pikirin «Esenqul tanylǵanǵa deıin táp-táýir aqyn edim» dep ázil-qaljyńmen bastaǵan jazýshy Jumabaı Shashtaıuly aqynnyń Ospanhan aǵamyz sııaqty syqaqqa sheberligin, jýrnalıst bolýǵa da ábden mashyq ekenin jetkizdi. «Almatydan jyraqta júrip jazǵan aqyn óleńderiniń mazmuny ulttyq ereksheligimen dara. Almatyda turaqtap qalǵan kúnniń ózinde onyń buǵaýǵa kónbeıtin shyǵarmashylyǵy erkindikti ańsary haq edi. Sondyqtan da Esenqul óleńderiniń bolmys-bitimi erekshe» dep atap ótse, «Kúpáıke kıgen poezııa» keshinde Esaǵasyn somdaǵan Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Bekjan Turys «Aldaı-aý» ánin oryndap, aqyn aǵasy haqynda tebirenisti oılaryn ortaǵa saldy.
Aqyn aǵasynyń batasyn alǵan, Úmbetáli Káribaev mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Merýert Orynbaı osy keshte esenqultanýdyń dáýirin bastaǵan shákirti retinde tanylsa, aqyn Nurtas Isabaev aqynmen tanystyǵy haqynda áńgimelep, júrekten shyqqan óleńderi eshýaqytta umytylmaıdy degen izgi tilegimen bólisti. Osy keshte «Esenqul aǵamyz arada jyldarmen alystaǵanymen, jyrymen jaqyndaı túsedi. Ol bizge óleń bolyp, jyr bolyp oraldy» dep atap ótken aqyn Ǵalym Jaılybaı «Aqyn óldi, shyn aqyn óldi. Jetisýdyń aspanynda jap-jaryq juldyz aǵyp ótti. Ol Esenqul Jaqypbekov ómiriniń juldyzy edi... Esenquldyń ózi ketkenmen, kózaıym kózi qaldy, kógershin sózi qaldy... Esenquldyń qalamynan týǵan shyǵarmalar talaı jas urpaqtyń jastyǵynyń astynda jatary anyq. Onyń lırıkasy japyraqqa tunǵan tamshydaı móldir, elden esken jeldeı eleń etkizer, júrektiń túpkirine tereń ótkizer, sulýdyń júzindeı, saıgaqtyń izindeı tup-tunyq dúnıe... bahadúrlerdiń ekpinindeı eren qýatty, serpilgen tuıaqtaı, zaý bıikten quldılaǵan otty edi» degen mazmuny tereń, muńǵa toly joldaryn arnady. Al on eki jasynan aqyn aǵasynyń sharapaty men shapaǵatyn kórip ósken Aqan Ábdýálıev sonaý 2008 jyldar qoınaýyna búkken saǵynyshqa toly syrymen bólisip, aqyn jyrynyń asqaq ekendigin ýaqyt enshisine tastady.
Qalamger rýhyn bir serpiltken osynaý kesh Qydyrǵalı Kóbentaı, Alma Amanjolova, Danııar Raqymbaı syndy óner tarlandarymen qatar T.Júrgenov atyndaǵy О́ner akademııasynyń, «Súıinbaı sazy» folklorlyq ansambli oryndaýyndaǵy áýendermen áýeledi.
