Jańa mindet, jańa kózqaras

Bilikti kadr – memlekettik qyzmettiń bedeli

Memlekettik saıasat salasynda qa­byl­­da­natyn sheshimder úshin jaýap­ker­shilik sapasy men deńgeıin arttyrý maqsatynda «ortalyq-óńir» qaǵıdaty boıynsha oryn aýystyrý praktıkasy kúsheıtilip jatyr. Iаǵnı, joǵary memlekettik organdardyń qyz­metkerleri óńirlerge tájirıbe alý úshin jiberiledi. О́ıtkeni mem­le­­kettik qyzmetshilerdi kezekten tys at­tes­­tattaý nátıjeleri boıynsha mı­nı­­s­trlikter men komıtetter ap­pa­rat­­­tarynda óńirlerde jumys táji­rı­­besi bar kadrlar jetkiliksiz ekeni anyqtalǵan. Budan óńirlik deńgeıde iske asyrylatyn saıasatty ázirleýde aımaqtarda qyzmet etken kadrlardyń qadiri artqanyn baıqaýǵa bolady. Sondyqtan keıingi kezderi óńirden ortalyqqa qyzmet babymen alǵa jyl­jy­­ǵan memlekettik qyzmetshiler qa­­­tary arta túsken. Sanmen dáıek kel­tir­­sek, 2017 jylǵa qaraǵanda 2018 jyly ortalyqqa aýysqandardyń úlesi 32 paıyzǵa artqan. Naqtyraq aıt­­qanda,
5 186 mamannan 6 826-ǵa deıin kóbeıgen. Olardyń ishinde tó­men­­gi laýazymnan joǵary laýazymǵa kóte­rilgenderdiń salmaǵy basym. Bul ishki konkýrs qorytyndylary boıynsha taǵaıyn­dal­ǵan adamdardyń jalpy sanynyń 62,7 paıyzyn qurady.

Bilikti kadr – qoǵamnyń kez kelgen salasyn damytý maqsatynda mem­le­ket­tik qyzmetti tıimdi uıym­das­ty­rý­dyń kepili. О́ńir tájirıbesine qosa, mamandardy kásibılendirýdiń mańyzdy bóligi – Prezıdent janyndaǵy Memlekettik bas­qarý akademııasy men onyń fılıaldary bazasyndaǵy kadr daıarlaý, qaıta da­ıar­­laý jáne bilik­tiligin arttyrý júı­e­si. Elbasy júk­tegen tapsyrmany or­yndaý úshin saıası qyzmetshilerge arnal­ǵan «Jańa formasııa basshysy» baǵdarlamasy jáne «A» korpýsynyń la­ýa­­zymyna taǵaıyndalǵandarǵa arnal­­ǵan arnaıy qaıta daıarlaý kýrs­­­tary da­ıyn­daldy. 2018 jyly joba­lyq menedjment baǵytynda 5 000-ǵa jýyq qyzmetker oqytyldy. Al osy jyldyń birinshi toqsanynda 3239 memle­kettik qyzmetshi qaıta daıarlaý jáne bilik­tiligin arttyrý kýrstarynan ótti.

Elbasy Joldaýynda úzdik shetel­dik kompanııalarda jumys tájirıbesi bar nemese álemniń jetekshi ýnı­ver­sıtetterinde bilim alǵan jeke sektor­da­ǵy kásibı mamandardy tartýdyń mańyzdy ekeni kórsetilgen. Osyǵan oraı Memlekettik qyzmet isteri jáne sy­baılas jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl agenttigi «tez jaldaý» tetigin iske qosty. Bul quraldy paıdalana oty­­ryp, memlekettik organdar Pre­zı­dent janyn­daǵy Kadr saıasaty jónin­degi ult­tyq komıssııanyń sheshi­mi boıynsha konkýrstan tys negizde tájirı­beli jáne kreatıvti mamandardy ta­ǵaı­yn­­daı alady.

Jalpy, qazirgi kezde memlekettik qyz­metshilerdiń bilim deńgeıi turaqty, 92 paıyzynyń joǵary bilimi bar. 2017 jylmen salystyrǵanda byltyr «Bolashaq» baǵdarlamasy stıpen­dıat­ta­rynyń úlesi 13 paıyzǵa, Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy túlekteri 3 paıyzǵa ósken.

Ońtaılandyrý jumys tıimdiligin arttyrady

Memlekettik qyzmet isteri agentti­gi­­niń negizgi mindetteriniń biri – eń­bek­aqy tóleýdiń jańa júıesiniń tıim­­diligin zerdeleý. Prezıdent Ákim­shi­­liginiń janynan qurylǵan jumys toby qanatqaqty jobany odan ári jetildirý jóninde usynymdar ázirlep, mem­­le­­kettik organdar jańa júıe bo­ıyn­­sha tólemdi qarjylandyrý kóz­de­­rin aıqyndaýdy jalǵastyrýda. Bú­­gin­de bıýdjetke túsetin júktemeni azaı­tý joldary belgilendi. Onyń biri memlekettik múlikti tıimdi jáne utym­dy paıdalaný bolsa, endi biri ve­dom­­stvolyq baǵynyshty uıymdardy ońtaılandyrý. Bul jumystar Úkimet bekitken Memlekettik organdardyń shtat­tyq sany men shyǵystaryn ońtaı­lan­dyrý jónindegi is-sharalar josparyna sáıkes júrgizilip jatyr.

Birinshi kezekte qaıtalanatyn fýnk­­sııa­lardy alyp tastaý, basshy­lyq quramyn qysqartý, jekelegen bólim­shelerdi ortalyqtandyrý turǵy­sy­­nan basqarý qurylymdary qaıta qaralady. 2018 jyly úsh ákimdikte – Nur-Sultan qalasy, Almaty qalasy jáne Aqmola oblysynda transformasııalaý júrgizildi. Bul sharalar elorda ákimdigine shamamen 22,5 mlrd teńgeni únemdeýge múmkindik berip, Aqmola oblysynda basshylyq laýazymdar men atqarýshy qyzmetterdiń araqatynasy eki ese qysqardy, sondaı-aq Almaty qalasy ákimdiginde personaldy basqa­rý­dyń ortalyqtandyrylǵan qyzmeti quryldy jáne 6 basqarma taratyldy.

Tıimsiz shyǵyndardy ońtaı­lan­dy­rý esebinen únemdelgen qarajat qyzmetshilerdiń eńbekaqysyn kóte­rý­ge baǵyttalady. Bul jańa júıe eńbekaqy­ny kóbeıtýdi ǵana emes, jumys tıim­di­li­gin arttyrýdy kóz­deı­di.

Búgingi tańda bıýdjetten qarjy­lan­dy­rylatyn belgili bir jumys túrleri, atap aıtqanda joldardy jóndeý, kóshelerdi tazalaý, jylý, elektr energııasyn berý, sýmen jabdyqtaý jáne taǵy basqa halyqtyń ómir súrý sapasyna aıtarlyqtaı áser etedi. Biraq olarda memlekettik qyzmet mártebesi joq. Osyǵan baılanysty «Memlekettik kórse­tiletin qyzmetter týraly» zańdy qaıta qarap, «qoǵamdyq mańyzy bar qyz­metter» uǵymyn engizý usynyldy.

Ádep kodeksiniń talaptary qatań saqtalýy kerek

Búginde Qazaqstannyń memlekettik qyzmetinde turaqtylyq jáne aýysý­dyń tómen deńgeıi baıqalady. Sońǵy eki jyl ishinde kadrlardyń ketý kór­set­­kishi 6,2 paıyzdy quraıdy, al teris sebepter boıynsha aýysý 4,6 paıyzǵa qysqardy. Teris sebepter demekshi, memlekettik qyzmetshi azamattarmen teń qarym-qatynasta bolýy, kez kelgen jaǵdaıdan jol taba bilýi, óz sezimin basqara bilýi kerek. Mamandardyń Ádep kodeksiniń talaptaryn saqtaýy qatań baqylanady.

Jaqynda Memlekettik qyzmet is­te­ri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Mem­le­ket­­tik qyzmet salasyndaǵy baqylaý departamentiniń dırektory Madına Naýryzbek 2018 jyly Ádep jónindegi komıssııanyń bes otyrysy, bıyl bir otyrysy ótkizilip, onda 18 máse­le qaralǵanyn málimdedi. Sonyń nátı­je­sinde Ádep kodeksin buzǵany úshin tórt qyzmetshige eskertý, úsh qyz­metshige qatań sógis jarııalandy jáne bir qyzmetshi laýazymynan bosa­tyl­ǵan. Olardyń atyn atap, túsin tústeýdiń qajeti shamaly, biraq jol bergen olqy tustary basqaǵa sabaq bolýy kerek. Mysaly, Parlament Senaty apparatynyń Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne ká­sip­kerlik komıtetimen ózara is-qımyl jasaý bóliminiń meńgerýshisi ózine baǵynyshty qyzmetkerlerge til tıgizip, shyndyqqa janaspaıtyn máli­met­terdi taratqany úshin qyzmetinen bosa­tylǵan. Sondaı-aq Ádilet mınıs­tr­­liginiń eki qyzmetkeriniń tártibi qara­­lyp, mınıstrliktiń tártip­tik ko­mıs­­sııasy otyrysynyń bary­sy­na zańsyz aralasqany úshin jaýap­ker­shi­lik­ke tartylǵan. Al bıyl Mádenıet jáne sport mınıstrligi Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komıteti tóraǵa­synyń orynbasary qoǵamdyq oryn­darda masań kúıde kózge túsip, oǵan qatań sógis berilgen.

Ár memlekettik qyzmetshi ózin mem­le­­kettiń aınasy retinde sezi­nip, Ádep kodeksiniń talaptaryn qashan­da nazarda ustaǵany jón. О́ıtkeni mamannyń óz isin jete meńgerýi­men qatar, adal­dyq, ádildik, qarapaıym­dy­lyq, baısal­dy­lyq sııaqty qasıetterimen bedeli jına­lyp, tulǵasy qalyptasady.