Bilikti kadr – memlekettik qyzmettiń bedeli
Memlekettik saıasat salasynda qabyldanatyn sheshimder
úshin jaýapkershilik sapasy men deńgeıin arttyrý maqsatynda «ortalyq-óńir» qaǵıdaty
boıynsha oryn aýystyrý praktıkasy kúsheıtilip jatyr. Iаǵnı, joǵary memlekettik
organdardyń qyzmetkerleri óńirlerge tájirıbe alý úshin jiberiledi. О́ıtkeni
memlekettik qyzmetshilerdi kezekten tys attestattaý nátıjeleri boıynsha
mınıstrlikter men komıtetter apparattarynda óńirlerde jumys
tájirıbesi bar kadrlar jetkiliksiz ekeni anyqtalǵan. Budan óńirlik deńgeıde
iske asyrylatyn saıasatty ázirleýde aımaqtarda qyzmet etken kadrlardyń qadiri
artqanyn baıqaýǵa bolady. Sondyqtan keıingi kezderi óńirden ortalyqqa qyzmet
babymen alǵa jyljyǵan memlekettik qyzmetshiler qatary arta túsken. Sanmen
dáıek keltirsek, 2017 jylǵa qaraǵanda 2018 jyly ortalyqqa aýysqandardyń
úlesi 32 paıyzǵa artqan. Naqtyraq aıtqanda,
5 186 mamannan 6 826-ǵa deıin kóbeıgen. Olardyń ishinde tómengi laýazymnan
joǵary laýazymǵa kóterilgenderdiń salmaǵy basym. Bul ishki konkýrs
qorytyndylary boıynsha taǵaıyndalǵan adamdardyń jalpy sanynyń 62,7 paıyzyn
qurady.
Bilikti kadr – qoǵamnyń kez kelgen salasyn damytý maqsatynda memlekettik qyzmetti tıimdi uıymdastyrýdyń kepili. О́ńir tájirıbesine qosa, mamandardy kásibılendirýdiń mańyzdy bóligi – Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy men onyń fılıaldary bazasyndaǵy kadr daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne biliktiligin arttyrý júıesi. Elbasy júktegen tapsyrmany oryndaý úshin saıası qyzmetshilerge arnalǵan «Jańa formasııa basshysy» baǵdarlamasy jáne «A» korpýsynyń laýazymyna taǵaıyndalǵandarǵa arnalǵan arnaıy qaıta daıarlaý kýrstary daıyndaldy. 2018 jyly jobalyq menedjment baǵytynda 5 000-ǵa jýyq qyzmetker oqytyldy. Al osy jyldyń birinshi toqsanynda 3239 memlekettik qyzmetshi qaıta daıarlaý jáne biliktiligin arttyrý kýrstarynan ótti.
Elbasy Joldaýynda úzdik sheteldik kompanııalarda jumys tájirıbesi bar nemese álemniń jetekshi ýnıversıtetterinde bilim alǵan jeke sektordaǵy kásibı mamandardy tartýdyń mańyzdy ekeni kórsetilgen. Osyǵan oraı Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi «tez jaldaý» tetigin iske qosty. Bul quraldy paıdalana otyryp, memlekettik organdar Prezıdent janyndaǵy Kadr saıasaty jónindegi ulttyq komıssııanyń sheshimi boıynsha konkýrstan tys negizde tájirıbeli jáne kreatıvti mamandardy taǵaıyndaı alady.
Jalpy, qazirgi kezde memlekettik qyzmetshilerdiń bilim deńgeıi turaqty, 92 paıyzynyń joǵary bilimi bar. 2017 jylmen salystyrǵanda byltyr «Bolashaq» baǵdarlamasy stıpendıattarynyń úlesi 13 paıyzǵa, Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy túlekteri 3 paıyzǵa ósken.
Ońtaılandyrý jumys tıimdiligin arttyrady
Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń negizgi mindetteriniń biri – eńbekaqy tóleýdiń jańa júıesiniń tıimdiligin zerdeleý. Prezıdent Ákimshiliginiń janynan qurylǵan jumys toby qanatqaqty jobany odan ári jetildirý jóninde usynymdar ázirlep, memlekettik organdar jańa júıe boıynsha tólemdi qarjylandyrý kózderin aıqyndaýdy jalǵastyrýda. Búginde bıýdjetke túsetin júktemeni azaıtý joldary belgilendi. Onyń biri memlekettik múlikti tıimdi jáne utymdy paıdalaný bolsa, endi biri vedomstvolyq baǵynyshty uıymdardy ońtaılandyrý. Bul jumystar Úkimet bekitken Memlekettik organdardyń shtattyq sany men shyǵystaryn ońtaılandyrý jónindegi is-sharalar josparyna sáıkes júrgizilip jatyr.
Birinshi kezekte qaıtalanatyn fýnksııalardy alyp tastaý, basshylyq quramyn qysqartý, jekelegen bólimshelerdi ortalyqtandyrý turǵysynan basqarý qurylymdary qaıta qaralady. 2018 jyly úsh ákimdikte – Nur-Sultan qalasy, Almaty qalasy jáne Aqmola oblysynda transformasııalaý júrgizildi. Bul sharalar elorda ákimdigine shamamen 22,5 mlrd teńgeni únemdeýge múmkindik berip, Aqmola oblysynda basshylyq laýazymdar men atqarýshy qyzmetterdiń araqatynasy eki ese qysqardy, sondaı-aq Almaty qalasy ákimdiginde personaldy basqarýdyń ortalyqtandyrylǵan qyzmeti quryldy jáne 6 basqarma taratyldy.
Tıimsiz shyǵyndardy ońtaılandyrý esebinen únemdelgen qarajat qyzmetshilerdiń eńbekaqysyn kóterýge baǵyttalady. Bul jańa júıe eńbekaqyny kóbeıtýdi ǵana emes, jumys tıimdiligin arttyrýdy kózdeıdi.
Búgingi tańda bıýdjetten qarjylandyrylatyn belgili bir jumys túrleri, atap aıtqanda joldardy jóndeý, kóshelerdi tazalaý, jylý, elektr energııasyn berý, sýmen jabdyqtaý jáne taǵy basqa halyqtyń ómir súrý sapasyna aıtarlyqtaı áser etedi. Biraq olarda memlekettik qyzmet mártebesi joq. Osyǵan baılanysty «Memlekettik kórsetiletin qyzmetter týraly» zańdy qaıta qarap, «qoǵamdyq mańyzy bar qyzmetter» uǵymyn engizý usynyldy.
Ádep kodeksiniń talaptary qatań saqtalýy kerek
Búginde Qazaqstannyń memlekettik qyzmetinde turaqtylyq jáne aýysýdyń tómen deńgeıi baıqalady. Sońǵy eki jyl ishinde kadrlardyń ketý kórsetkishi 6,2 paıyzdy quraıdy, al teris sebepter boıynsha aýysý 4,6 paıyzǵa qysqardy. Teris sebepter demekshi, memlekettik qyzmetshi azamattarmen teń qarym-qatynasta bolýy, kez kelgen jaǵdaıdan jol taba bilýi, óz sezimin basqara bilýi kerek. Mamandardyń Ádep kodeksiniń talaptaryn saqtaýy qatań baqylanady.
Jaqynda Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Memlekettik qyzmet salasyndaǵy baqylaý departamentiniń dırektory Madına Naýryzbek 2018 jyly Ádep jónindegi komıssııanyń bes otyrysy, bıyl bir otyrysy ótkizilip, onda 18 másele qaralǵanyn málimdedi. Sonyń nátıjesinde Ádep kodeksin buzǵany úshin tórt qyzmetshige eskertý, úsh qyzmetshige qatań sógis jarııalandy jáne bir qyzmetshi laýazymynan bosatylǵan. Olardyń atyn atap, túsin tústeýdiń qajeti shamaly, biraq jol bergen olqy tustary basqaǵa sabaq bolýy kerek. Mysaly, Parlament Senaty apparatynyń Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetimen ózara is-qımyl jasaý bóliminiń meńgerýshisi ózine baǵynyshty qyzmetkerlerge til tıgizip, shyndyqqa janaspaıtyn málimetterdi taratqany úshin qyzmetinen bosatylǵan. Sondaı-aq Ádilet mınıstrliginiń eki qyzmetkeriniń tártibi qaralyp, mınıstrliktiń tártiptik komıssııasy otyrysynyń barysyna zańsyz aralasqany úshin jaýapkershilikke tartylǵan. Al bıyl Mádenıet jáne sport mınıstrligi Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komıteti tóraǵasynyń orynbasary qoǵamdyq oryndarda masań kúıde kózge túsip, oǵan qatań sógis berilgen.
Ár memlekettik qyzmetshi ózin memlekettiń aınasy retinde sezinip, Ádep kodeksiniń talaptaryn qashanda nazarda ustaǵany jón. О́ıtkeni mamannyń óz isin jete meńgerýimen qatar, adaldyq, ádildik, qarapaıymdylyq, baısaldylyq sııaqty qasıetterimen bedeli jınalyp, tulǵasy qalyptasady.