О́skemende Jastar jyly aıasynda dástúrli «Jastar Time» IT-festıvali ótti. Bıylǵy sharaǵa oblystyń aýdandary men qalalarynan 200-den astam oqýshy men stýdent qatysyp, ozyq ıdeıalaryn ortaǵa saldy.
О́rt sóndirýshi robot
Oblys ortalyǵyndaǵy B.Aleksandrov atyndaǵy Sport saraıynyń birinshi qabatyndaǵy taı shaptyrym aýmaq jármeńkege aınalypty. Ozyq oılar, jańa ıdeıalar jármeńkesi desek artyq aıtpaspyz. Aınalańnyń bári jarq-jurq etedi. Yzyńdaǵan, dyzyldaǵan dybystar shyǵady. Erte kelgenimiz qandaı jaqsy bolǵan. Dodanyń qorytyndysy shyqqansha óńirdiń ár túkpirinen kelgen birneshe oqýshymen sóılesip úlgerdik. Semeıdegi «Jas Ulan» erler lıseıiniń 11 synyp oqýshylary Dildar Nursultan men Ańsar Qusaıynov órt sóndirýshilerge járdem beretin «О́rt kezinde qoldanylatyn qaýipsizdik kostıýmy» dep atalatyn ekzoskelet daıyndapty. «Bul jobamyzdy Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń qyzmetkerlerine usynamyz. О́rt sóndirýshi ekzoskeletti kııý arqyly óz kúshin arttyra alady. Ekzoskelet qutqarý jumystaryn jedel atqarýǵa, adamdardy tezirek qutqarýǵa múmkindik beredi. Bul kıim tıtan qospasynan jasalady. О́ıtkeni tıtan órtke qaýipsiz. Eń mańyzdysy, ekzoskelet kıgen bir órt sóndirýshi bir órt sóndirý bóliminiń, ıaǵnı 10 adamnyń jumysyn atqara alady. Máselen, bas kıimde ornalasqan dıspleı arqyly órt kezinde kómekke zárý adamdardy tez anyqtaýǵa bolady. Muny tek órt jaǵdaılarynda ǵana emes, kúndelikti ómirde de qoldanýǵa múmkindik bar. Ony ǵaryshta skafandr retinde paıdalanýǵa bolady», – deıdi Dildar.
Ǵylymı jobanyń jetekshisi Daryn Joldasov eki oqýshy buǵan deıin osy jobamen oblystyq ǵylymı jobalar saıysynda 3, respýblıkalyq jarysta 2, Baıqońyr qalasynda ótken halyqaralyq básekede 1, jaqynda Almatyda ótken IT-festıvalde 3 oryn alǵanyn aıtady. «Bul jobamen bir jyl kóleminde jumys istedik. Oqýshylardyń ózderiniń ıdeıalary. Olar mektep bitirgen soń Tótenshe jaǵdaılar komıtetine oqýǵa barmaq oıda. Jobany sol kezde usynatyn shyǵar», – deıdi ol.
О́skemendegi «Nur Orda» mektebiniń oqýshylary festıvalge «Velo-generator» dep atalatyn erekshe joba ákelipti. Ereksheligi sol, qarapaıym velosıpedtiń kómegimen ekologııalyq taza elektr energııasyn alýǵa bolady eken. «Kúshi boıyna syımaı úziliste mektepti basyna kóterip júretin oqýshylar bolady ǵoı. Sol oqýshylardy osy velosıpedke otyrǵyzyp, tepkizip, elektr energııasyn óndirýge bolady. Alynǵan energııany mekteptiń qajetine jarata alamyz. Myna velosıpedti úıge aparyp, bir saǵat tebetin bolsaq, bir úıdi elektr qýatymen qamtamasyz etýge bolady. Qarjy jaǵynan da únemdi. Bar-joǵy 60 myń teńge jumsadyq. Bolashaqta mekteptiń buryshtaryna qoıýǵa bolady, oqýshylar úziliste teýip, elektr energııasyn óndiredi» degen osy mekteptiń fızıka pániniń muǵalimi Nurbek Slamov jobany shákirtteri eki-úsh aıdyń kóleminde jasap shyqqandyqtaryn jetkizdi.
Bul qurylǵyny kez kelgen jerge aparyp, elektr qýatyn alýǵa bolady eken. Velosıpedti jarty saǵat tepseńiz televızor kórip, uıaly telefonyńyzdy qýattaýǵa múmkindik alasyz.
Kúnnen qýat alatyn traktor
Aıagóz qalasyndaǵy №10 gımnazııanyń oqýshylary «Elektrli shynjyr taban» dep atalatyn jobany báıgege úkilep qosypty. О́nertapqysh órender kúnnen energııa alatyn, aýyl sharýashylyǵy salasynda qoldanýǵa bolatyn, jol talǵamaıtyn traktordyń bir túrin jasap ákelipti. Bizge salmaǵy 7 kelige jýyqtaıtyn maketin kórsetip, táptishtep túsindirip berdi. «Bul tehnıka jer de jyrtady, egin de egedi, shóp te shabady, kombaın men traktordyń, kamAZ-dyń qyzmetin bir ózi atqara alady. Janar-jaǵarmaıdyń, eshteńeniń qajeti joq. Adam da otyrmaıdy. Pýltpen basqarylady. 100 shaqyrymǵa deıingi aýmaqqa jiberýge bolady. Biz sizderge makettiń 8 ese kishireıtilgen túrin kórsetip otyrmyz. Eger 8 ese úlkeıtsek bıiktigi 2 jarym, eni 3 jarym, uzyndyǵy 16 metrge deıin jetedi. Salmaǵy – 14, 6 tonna. Tartatyn júgi – 20 tonna. Jyldamdyǵy saǵatyna 35 shaqyrym», – deıdi jobany ázirlegen eki oqýshynyń biri Erkin Samǵaý.
Ekinshi oqýshy Meırambek Saıatbek bul tehnıka 24 saǵattyń 8 saǵatynda qýattalyp, 16 saǵat boıy tynymsyz jumys isteı alady dep josparlap otyrǵandaryn aıtty. «О́z esebimizshe, bul tehnıka bir kúnde 80 gektar jerdi jyrtyp, 100-140 gektar jerge kýltıvasııa jasaı alady. Kóptegen tehnıkalardy almastyrady. Aldyńǵy jaǵymen egin oryp, artqy jaǵymen jınaı beredi. Muny aýyl sharýashylyǵynan bólek orman salasyna da qoldanýǵa bolady», – deıdi ol.
Jeńimpazdardy marapattaý saltanatyna oblys ákimi Danıal Ahmetov pen orynbasary Ásem Núsipova arnaıy kelip, birneshe qatysýshynyń jobasymen asyqpaı tanysyp shyqty. «Oqýshylardyń oılaý deńgeıi meni tańǵaldyrdy. Máselen, Álı Berdibek degen oqýshy «Smart besik» jobasyn jasap shyǵypty. Ol bar-joǵy 5 synypta oqıdy» degen aımaq basshysy bul baıqaý aldaǵy ýaqytta jalǵasatyndyǵyn aıtyp, granttar sanynyń kóbeıetindigin tilge tıek etti.
Aıtpaqshy, festıval qorytyndysynda ónertapqyshtyǵymen ákimdi tańǵaldyrǵan О́skemen qalasyndaǵy №1 orta mektebiniń oqýshysy Álı Berdibek bas júldege laıyq dep tabyldy. Onlaın rejımindegi daýys berý nátıjesinde onyń «Smart besik» jobasy úzdik dep tanyldy.
О́SKEMEN
Sýretterdi túsirgen avtor
