Rýhanııat • 21 Mamyr, 2019

Batys Qazaqstan oblysynda Sháńgereı mýzeıi ashyldy

1440 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Batys Qazaqstan oblysyndaǵy «Bókeı ordasy» tarıhı-mýzeılik kesheni – elimizdiń Jalpyulttyq qasıetti nysandary tizimine aldymen engizilgen kıeli meken. Bókeı ordasy aýdanyndaǵy áıgili Han Ordasy aýylynda Jáńgir hannyń kezinen qalǵan 45 ǵımarat, 19 ǵasyrdyń aıaǵy 20 ǵasyrdyń basynda salynǵan 80 shaqty úı saqtalǵan.

Batys Qazaqstan oblysynda Sháńgereı mýzeıi ashyldy

Keshen quramynda «Bókeı ordasy tarıhy mýzeıi», «Táýelsizdik mýzeıi», «Han saraıynyń qarý-jaraq palatasy», «Qazaqstandaǵy alǵashqy mektep tarıhy mýzeıi», «Baspasóz tarıhy mýzeıi» sekildi birneshe mýzeı kiretin. Endi, mine, olardyń qataryna qazaq ádebıetiniń kórnekti ókili, aqyn Sháńgereı Bókeevtiń mýzeıi qosyldy.

Jańa mýzeıdiń ashylý saltanatyna Batys Qazaqstan óńirine jumys saparymen kelgen Senat depýtattary Birǵanym Áıtimova, Baqytjan Jumaǵulov, Sergeı Ershov, Murat Baqtııaruly qatysty.

- Elimizdiń tarıhynda osy óńirde han bolyp, qaramaǵyndaǵy halqyn órkenıetke jetelegen Jáńgirdiń orny aıryqsha. Onyń turǵan jerin, aıshyqty izi qalǵan saraıyn, tuńǵysh qarý-jaraq mýzeıi men meshitin, basqa da ǵımarattaryn kózben kórý – kez kelgen qazaq úshin qýanysh. Endi soǵan Jáńgir hannyń nemeresi Sháńgereı Bókeevtiń ádebı-memorıaldyq mýzeıi qosylyp otyr. Aqyn týraly derekter, túrli jazbalary men fotosýretteri arqyly kıeli murany keıingi urpaqqa dáripteýge tolyq bolady, - dedi óz sózinde Birǵanym Saryqyzy.

Bókeı hannyń shóberesi, Jáńgir hannyń nemeresi Sháńgereı Seıitkereıuly (1847-1920) – óz zamanynan ozyp týǵan erekshe tulǵalardyń biri. Astrahan realdy ýchılıshesin, Orynbor Kadet korpýsyn bitirip, Samar gýbernııasynda bitimshi sot bolyp qyzmetke erte aralasqanymen, mansap baspaldaǵynan tez bas tartady. Jáńgir hannyń jazǵy jaılaýy – Kólborsyda qaraǵaı úı salyp, qala turmysymen kún keshedi. Onyń mal tuqymyn asyldandyryp, saıat quryp, sán-saltanatpen ǵumyr keshkeni, aınalasyna talapty jastardy, aqyn-kúıshi ónerpazdardy jınap, ádebı orta qurǵany belgili. Fotoǵa túsirý, fonografpen ótetin saýyq keshteri – dál osy Kólborsydaǵy erekshe ortada qalyptasqan daǵdy edi. 1911 jyly qazaq zııalylary bas qosyp, «Qazaqstan» atty gazet shyǵarǵan kezde de onyń basy-qasynda aqylshy ári bas demeýshi bolyp Sháńgereı Bókeev júrgen bolatyn. Onyń janynda júrgen aǵartýshy, aqyn Ǵumar Qarash qazaq aqyndary shyǵarmalary men aýyz ádebıeti úlgilerin jınaqtap, 1911-1912 jyldary «Shaıyr» jáne «Kóksilder» atty kitaptar shyǵarǵan kezde de qarjysyn Sháńgereı kótergen eken. Bolshevıkter kelip, berekesin ketirgen jyldary jyly ornyn sýytyp, údere kóshýge týra kelgen Sháńgereı 1920 jyly Qaratóbede qaıtys boldy. Sovet ókimeti jyldary esimi umytylyp, tek sońǵy jyldary ǵana qaıta jańǵyrǵan Sháńgereı murasyn nasıhattap, aqyn eńbegin tiriltýge jańa mýzeı qyzmet qylary sózsiz.

Sońǵy jańalyqtar

Tarazda anasy eki balasyn terezeden laqtyryp jiberdi

Tótenshe jaǵdaı • Búgin, 12:50