Rýhanııat • 29 Mamyr, 2019

Laýha

1123 ret kórsetildi

Birshama ýaqyt buryn Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń baspasóz ortalyǵynda Túrkistan qalasynda ornalasqan «Áziret Sultan» mem­lekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi jaıly tanys­tyrylym bolyp ótti. Iаǵnı, osydan 40 jyl buryn shańyraq kótergen atalǵan mekeme – qazir­gi tańda elimizdegi týrızm kózine aınalǵan eń iri mádenı oshaqtardyń biri. Dál qazir mýzeıdiń eksponat qory 24421 birlik jádigerdi qurasa, osy­lardyń ishinde eń kónesi hám tarıhı mazmuny jaǵy­nan qundysy – qoladan quıylǵan laýha eken.

– Bul buıym ataqty jahanger Ámir Temir dáýirinde, ıaǵnı HIV ǵasyrda jasalǵan, – deıdi qoryq-mýzeı qyzmetkerleri. Ol zamanda mundaı laýhany týdyń sabynyń basyna ornatqan eken. Jádigerdiń taza salmaǵy – 5 kılo, bıiktigi – 98 sm. Laýha eki bólikten quralǵan. Birinshi bóligi – japyraq pishindi jazýlarmen órnektelgen jalpaq basy bolsa, ekinshi bóligi – shyraǵdan tárizdi moıynsap. Bul moıynsap japyraqqa úsh túıme shege arqyly bekitilipti.

О́rnek jazýly japyraqtyń dıametri – 37,5 sm, bıiktigi 59 sm bolsa, moıynsaptyń tuǵyr dıa­­­­­metri – 14,5 sm, bıiktigi – 39 sm. Laýhanyń ushyn­daǵy qoshqarmúıiz oıýlar ózara sımmetrııaly túrde sáıkes­tendirilip, úlken oıýdyń ushtasqan bóligine «Alla» degen sóz oıyp jazylypty. Osy «Alla» sózin jıektegen qoshqar múıiz oıýdyń uzyn ushtyqtarynyń bir betine kalıma sháhadat (kýálik sózi) bádizdelse, kelesi jaǵyna Muhammed paıǵambardan keıingi tórt halıfa: Ábýbákir, Omar, Ospan, Álıdiń attary jazylǵan.

Laýhanyń japyraq bóligi men onyń jıegindegi áshekeıli sýls qoltańbamen bederlengen jazýlarda: Muhammed paıǵambar jáne hazireti Álı ha­lıfanyń urpaq­tary, oǵan qosa keıingi ımam sheıhter jaıly ma­daq-tizbeli mátini be­ril­gen.

Atalǵan jádiger­diń tarıhı, mádenı qun­dylyǵy jaıly aıt­qan zertteýshiler paıymyna úńilsek: «Laýhadaǵy ósıet jaz­balar adam balasyn rýhanı azattyqqa, birlikke shaqyrýmen qatar, onyń úlgisi men dástúr sabaqtastyǵyn beıneli ısharamen bildirip tur. Bul Iаsaýıdiń hál ilimi hám hıkmet dástúriniń ómirsheńdiginiń naqty kórinisi» depti.

Sońǵy jańalyqtar

Petr Iаn úzdikter qataryna endi

Jekpe-jek • Búgin, 16:05

Erteń Qazaqstan quramasy Beıjińge attanady

Qysqy sport • Búgin, 11:15

Uqsas jańalyqtar