Saılaý júıesinde shamamen 70 myń adam jumys isteıdi. Olardyń ishinde 41 myńnan astamynda aldyńǵy saılaý naýqanyn ótkizý tájirıbesi bar. Osy jyldyń basynda ótkizilgen saılaý komıssııalarynyń jańa quramyn qalyptastyrý kezinde olardyń 40%-y jańartyldy. Olardyń kóbisi ýchaskelik jáne aýmaqtyq komıssııalarda turaqty túrde jumys istemeıtin adamdar.
Ortalyq saılaý komıssııasy (OSK) búkil el boıynsha saılaý komıssııalaryndaǵy saılaýdy uıymdastyrýshylardyń biliktiligin arttyrý aýqymyn túsine otyryp, olardy júıeli negizde oqytýdy uıymdastyrýda. Saılaý komıssııalarynyń kadrlaryn aǵymdaǵy saılaýǵa daıarlaý Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn daıyndaý kezeńinde saılaý komıssııalarynyń múshelerin jáne saılaý prosesiniń ózge de qatysýshylaryn oqytý josparǵa sáıkes júrgizildi.
Elektorattyq oqytý alty baǵyt boıynsha ártúrli nysanda ótkizildi: aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń kásibı negizde jumys isteıtin músheleri Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń bazasynda oqytyldy; Aýmaqtyq saılaý komıssııasy tómen turǵan saılaý komıssııalarynyń múshelerin jer-jerlerde oqytty; qashyqtan oqytý jáne testileý júrgizildi, OSK apparatynyń qyzmetkerleri men músheleri óńirlerde kóshpeli oqytýlardy ótkizdi, semınarlar beınekonferensbaılanys arqyly óńirlerde kórsetildi, sondaı-aq saılaý prosesiniń ózge de qatysýshylaryna (senim bildirilgen adamdar, baıqaýshylar, respýblıkalyq qoǵamdyq birlestikterdiń, saıası partııalardyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, jas saılaýshylar jáne t.b.) birqatar oqytý is-sharalary uıymdastyryldy.
Aýmaqtyq saılaý komıssııasy jáne ýchaskelik saılaý komıssııasynyń 4 112 múshesi 16 sáýirden bastap 30 mamyrǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń bazasynda kúndizgi oqýdan ótti. Aqmola, Qyzylorda jáne Atyraý oblystary óńirlik fılıaldar arqyly oqytýdyń edáýir bóligin qamtamasyz etti. Elektorattyq oqytý prosesine Ortsaılaýkom buǵan deıin daıyndaǵan 100-den asa sertıfıkattalǵan trener tartyldy. О́z kezeginde aýmaqtyq saılaý komıssııalary jer-jerlerde tómen turǵan saılaý komıssııalarynyń múshelerin oqytty. Olar qalalarda, aýdan ortalyqtarynda, kentterde shamamen 2,5 myń kóshpeli oqytý semınarlaryn ótkizdi.
Aýmaqtyq jáne ýchaskelik saılaý komıssııalary saılaýdy uıymdastyrýshylardy oqytýdy uıymdastyrý úshin ádistemelik bazamen qamtamasyz etildi – Ortsaılaýkom 10 ádistemelik qural men aqparattyq-túsindirý materıaldaryn, sondaı-aq Daýys berý kúngi saılaýdy uıymdastyrýshylardyń jumysy týraly oqytý fılmin qoljetimdi etip shyǵaryp, OSK saıtynda ornalastyrdy, atalǵan fılm OSK ınternet-resýrsynda, sondaı-aq barlyq saılaý komıssııalaryna jetkizildi.
30 730 adam «Saılaý prosesiniń quqyqtyq negizderi jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýyn ótkizý kezindegi saılaý komıssııalarynyń jumysyn uıymdastyrý» modýli boıynsha qashyqtan oqytýdan jáne testileýden ótti. Qashyqtan oqytý jáne testileý júıesi OSK ınternet-resýrsynda ornalasqan jáne barlyǵy úshin ashyq «О́ńirler boıynsha qashyqtan oqytý jáne testileý statıstıkasy» bólimi bar, munda únemi jańartylatyn rejimde statıstıkalyq aqparat kórsetiledi.
OSK apparatynyń músheleri men qyzmetkerleri óńirlerde 17 kóshpeli oqytý semınar-keńesin ótkizip, 10 263 saılaý prosesin uıymdastyrýshyny oqytty. О́ńirlermen beınekonferensbaılanys boıynsha semınarlardy Ortsaılaýkom aqpan aıynan bastap júrgizýde, kezekten tys saılaý jarııalanǵan kezden bastap Ortsaılaýkom beınekonferensbaılanys arqyly aǵymdaǵy saılaý naýqanyn uıymdastyrý jáne daıyndaý máseleleri boıynsha 12 semınar ótkizdi.
Barlyq deńgeıdegi saılaý komıssııalarynyń múshelerin daıyndaýdan basqa saılaý prosesine ózge de qatysýshylar úshin oqytý is-sharalaryn uıymdastyrý men ótkizýge jeke toqtalǵan durys. Mysaly, 13 mamyrda Nur-Sultan qalasynyń Aýmaqtyq saılaý komıssııasy bazasynda Ortsaılaýkom respýblıkalyq qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi úshin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýy naýqanyn qarjylandyrý máseleleri boıynsha, sondaı-aq saılaý komıssııalarynyń prezıdenttikke óz kandıdattaryn usynǵan respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiktermen ózara is-qımyly boıynsha semınar ótkizdi. Semınar jumysyna kandıdattardyń senim bildirilgen adamdary men olardyń shtabtarynyń ókilderi qatysty.
Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Jambyl oblystarynda Ortsaılaýkom Jastar isteri jónindegi komıtetterdiń tóraǵalarymen kezdesýler ótkizdi. О́ńirlik joǵary oqý oryndarynyń áleýetin aýmaqtyq saılaý komıssııalarymen birlesip jumys isteýge tartý úshin Ortsaılaýkom Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri arasynda saılaý quqyǵy men saılaý prosesi máseleleri boıynsha Ulttyq vıktorına júrgizýde. Bul is-shara – TMD Parlamentaralyq Assambleıasynyń Keńesi bastamashylyq etken memleketaralyq jobanyń ulttyq kezeńi.
24 mamyrda saılaý quqyǵy negizderin bilý vıktorınasynyń alǵashqy ınteraktıvti týry ótti, oǵan Qazaqstannyń 29 JOO-synan 170 stýdent qatysty. 4 maýsymda beınekonferensbaılanys formatynda ekinshi týr ótti, onda birinshi kezeńniń 10 júldegeri saılaý taqyrybyna arnalǵan pikirtalasqa qatysty. Ulttyq kezeńniń jeńimpazy aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıek aıynda TMD elderiniń qurama komandasy qatarynda Sankt-Peterbýrgtegi ǵylymı pikirtalasqa qatysatyn bolady.
Aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń jastarmen júrgizgen belsendi jumysyn atap ótken jón. Almaty qalasynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy 24 sáýir kúni, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti men Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń alǵash ret daýys beretin jas saılaýshy stýdentterimen kezdesýler ótkizdi. Jambyl oblysynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy 22 mamyrda joǵary polıtehnıkalyq kolledj bazasynda jas saılaýshylarǵa arnalǵan «Jastar jazǵy mektebiniń kóshbasshysyn saılaý» oqytý is-sharasyn uıymdastyrdy. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy óńir kolledjderiniń 140 alǵash ret daýys berýshi stýdentin oqytty. Aqtóbe oblysynyń aýmaqtyq saılaý komıssııasy saılaý prosesine qatysýshylardyń barlyq sanattarymen: kandıdattardyń senim bildirilgen adamdarymen, baıqaýshylarymen, saıası partııalardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń, quqyq qorǵaý organdarynyń, BAQ ókilderimen jáne jas saılaýshylarmen oqytý is-sharalaryn ótkizdi.
Búgingi tańda saılaý prosesine qatysýshylardyń 4,5 myńǵa jýyǵy daıyndyqtan ótti. Jalpy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyna daıyndyq kezeńinde barlyq deńgeıdegi saılaý komıssııalarynyń músheleri, sondaı-aq saılaý prosesiniń ózge de qatysýshylarynyń 120 myńǵa jýyq adamdy oqytýdyń túrli nysandarymen qamtyldy.
Sábıla MUSTAFINA,
Ortalyq saılaý komıssııasynyń hatshysy
