Aımaqtar • 18 Maýsym, 2019

Júıeli jumys nátıjege bastaıdy

524 ret

kórsetildi

4 mın

oqý úshin

T.Rysqulov aýdany toǵyz joldyń torabynda ornalasqan aýdannyń biri. Kezinde Absent syndy arǵymaq baptaýmen aty shyqqan aýdanda búginde aýyl sharýashylyǵy salasy aıtarlyqtaı damyǵan. Máselen, «Lýgovoı jylqy zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi óńir damýyna ózindik úlesin qosyp keledi. 2016 jyly qurylǵan zaýyt qazirgi tańda 11 paıyz qýatynda jumys isteıdi.

Hamıt ESAMAN

Sonyń ózinde jyl saıyn 12 myń tonna ónim óndirýde. Alaıda, búgingi tańda aýdanda kásiporyn júktemesin tolyq qýatyna kóterý máselesi kún tártibinde tur. Eger atalǵan zaýyt tolyq júktemesimen jumys atqarǵan jaǵdaıda jyl saıyn 109 myń tonna mal azyǵyn daıyndaı alady. Sonymen qatar búginde 5 adam munda zaýyttyń jumysyn qashyqtyqtan basqarý arqyly jumys isteıdi. Jumysshylardyń ortasha jalaqysy 92 myń teńgeni quraıdy. Deı turǵanmen, aýdanda aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty keıbir máseleler de bar. Aıtalyq, jergilikti sharýashylyqtar tıisti mal azyǵyn ózderi qamtamasyz etetindikten, saýyn sıyrlardyń sútindegi maılylyq kórsetkishi 2,8 paıyzdan aspaıdy. Al sút ónimderin qabyldap alatyn kásiporyndardyń talaby boıynsha sút maılylyǵy 3,6 paıyz bolý kerek. Endigi jerde aýdan basshylyǵynyń tarapynan osy másele sheshimin tabýy tıis.

Jalpy, búgingi tańda T.Rysqulov aýdanynyń áleýmettik-ekonomıkalyq tynys-tirshiligi turaqty. Aýdan ákimi Erbolat Sadyrqulovtyń aıtýynsha, eldi mekenderge aýyz sý tartý, turǵyndardy kógildir otynmen qamtý jumystary júıeli júrgizilýde. Búgingi tańda

aýdan halqynyń 68 paıyzy gazben qamtylǵan. Aýdanda kógildir otyn máselesi kópten beri sheshilmeı kele jatqan 19 eldi meken bar. Munda 14 myńǵa jýyq halyq turady. Degenmen, turǵyndardyń tilegi eskerilip, qazirgi kezde 7 eldi mekenge gaz kirgizý úshin jobalyq-smetalyq qujattar daıyndalý ústinde. Jergilikti ákimdiktiń málimetinshe, eger bul jumystar tolyǵymen aıaqtalǵan jaǵdaıda aýdan halqynyń 78 paıyzy kógildir otynmen qamtylady.

Aýdannyń bilim berý salasynda jyl saıyn alǵa ilgerileý bolǵanymen, áli de sheshimin qajet etetin máseleler bar. Máselen, Á.Bókeıhan atyndaǵy 730 oryndyq mektepte búginde 1600 bala bilim alýda. Aýdandaǵy mektep jetispeýshiligi týraly másele ótken jyly jan-jaqty qaralyp, tıisti sheshimder de qabyldanǵan. Alaıda, bul máseleni aýdandyq bilim bólimi der kezinde kótermegen. Muny Jambyl oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Rahııa Turmahanbetova bala sanynyń artýymen túsindirdi. Iаǵnı, byltyrǵy oqý jylynda 7 myńǵa jýyq bala mektep tabaldyryǵyn attaǵan. Sondyqtan da aýdanda mektep máselesinde osyndaı qajettilikter týyndap otyr. Degenmen, burynǵy jyldary mektepke deıingi bilim berý mekemelerimen balalardy qamtý kórsetkishi 79 paıyzdan aspaǵan bolsa, búginde 1-6 jas aralyǵyn qamtý úlesi 82,8, al 3-6 jas aralyǵyn qamtý úlesi 98,8 paıyzǵa artqan.

Búgingi tańda elimizdegi kóp balaly otbasylardyń áleýmettik máseleleri memleket nazarynda. Olarǵa memleket tarapynan múmkindiginshe tıisti jaǵdaılar da jasalýda. Qazirgi kezde T.Rysqulov aýdanynda

3 492 kóp balaly otbasy bar. Al ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 527 otbasyny, ıaǵnı 1350 adamdy qurap otyr. Onyń 250-i kóp balaly analar. Aýdan ákimi Erbolat Sadyrqulov memleket qamqorlyǵynyń negizinde kóp balaly otbasylardyń áleýmettik máselelerine áli de nazar aýdaryla beretinin jetkizdi. Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov aýdanǵa jumys sapary barysynda da aýdan ákimine birinshi kezekte kóp balaly analardyń máselesin sheshýdi tapsyrǵan bolatyn.

Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy jyldy Jastar jyly dep jarııalaǵany belgili. Osy oraıda ásirese aýyl jastaryn jumyspen qamtý, olardy kásipkerlikke tartý mańyzdy. Máselen, búginde aýdanda 64 443 halyq bolsa, onyń 14 453-i, ıaǵnı 22 paıyzy – jastar. Bul rette aýdanda jastardy áleýmettendirý jumystary basty nazarda. Aǵymdaǵy jyly 718 jasty jumyspen qamtýdyń belsendi sharalaryna tartý josparlansa, alǵashqy toqsannyń qorytyndysy boıynsha 192 jas jumyspen qamtylǵan. Endigi jerde aýyldarda da memleket qoldaýynyń nátıjesinde kásibin ashýǵa nıetti jastardyń qatary kóbeıip keledi.

Jambyl oblysy