Aımaqtar • 18 Maýsym, 2019

Júıeli jumys nátıjege bastaıdy

217 ret kórsetildi

T.Rysqulov aýdany toǵyz joldyń torabynda ornalasqan aýdannyń biri. Kezinde Absent syndy arǵymaq baptaýmen aty shyqqan aýdanda búginde aýyl sharýashylyǵy salasy aıtarlyqtaı damyǵan. Máselen, «Lýgovoı jylqy zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi óńir damýyna ózindik úlesin qosyp keledi. 2016 jyly qurylǵan zaýyt qazirgi tańda 11 paıyz qýatynda jumys isteıdi.

Sonyń ózinde jyl saıyn 12 myń tonna ónim óndirýde. Alaıda, búgingi tańda aýdanda kásiporyn júktemesin tolyq qýatyna kóterý máselesi kún tártibinde tur. Eger atalǵan zaýyt tolyq júktemesimen jumys atqarǵan jaǵdaıda jyl saıyn 109 myń tonna mal azyǵyn daıyndaı alady. Sonymen qatar búginde 5 adam munda zaýyttyń jumysyn qashyqtyqtan bas­­qarý arqyly jumys isteıdi.  Jumysshylardyń ortasha ja­laqysy 92 myń teńgeni qu­raıdy. Deı turǵanmen, aýdanda aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty keıbir máseleler de bar. Aıtalyq, jergilikti sha­rýashylyqtar tıisti mal azy­ǵyn ózderi qamtamasyz ete­tin­dikten, saýyn sıyrlardyń sútindegi maılylyq kórsetkishi 2,8 paıyzdan aspaıdy. Al sút ónimderin qabyldap alatyn kásiporyndardyń talaby boıynsha sút maılylyǵy 3,6 paıyz bolý kerek. Endigi jerde aýdan basshylyǵynyń tara­pynan osy másele sheshimin tabýy tıis.

Jalpy, búgingi tańda T.Rys­qulov aýdanynyń áleýmettik-ekonomıkalyq tynys-tirshiligi turaqty. Aýdan ákimi Erbolat Sadyrqulovtyń aıtýynsha, el­di mekenderge aýyz sý tartý, turǵyndardy kógildir oty­n­­­men qamtý jumystary jú­ıeli júrgizilýde. Búgingi tań­da 
aý­dan halqynyń 68 paıyzy gaz­ben qamtylǵan. Aýdanda kó­gil­dir otyn máselesi kópten beri sheshilmeı kele jatqan 19 eldi meken bar. Munda 14 myńǵa jýyq halyq turady. Degenmen, turǵyndardyń tilegi eskerilip, qazirgi kezde 7 eldi mekenge gaz kirgizý úshin jobalyq-sme­talyq qujattar daıyndalý ústinde. Jergilikti ákimdiktiń má­li­me­tinshe, eger bul jumystar to­lyǵymen aıaqtalǵan jaǵdaıda aýdan halqynyń 78 paıyzy kógildir otynmen qamtylady.

 Aýdannyń bilim berý salasynda jyl saıyn alǵa ilgerileý bolǵanymen, áli de she­shimin qajet etetin máseleler bar. Máselen, Á.Bókeıhan atyn­daǵy 730 oryndyq mektepte búginde 1600 bala bilim alý­da. Aýdandaǵy mektep jetis­peýshiligi týraly másele ót­ken jyly jan-jaqty qa­ra­lyp, tıisti sheshimder de qa­­byl­danǵan. Alaıda, bul má­seleni aýdandyq bilim bóli­mi der kezinde kótermegen. Mu­ny Jambyl oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Ra­hııa Turmahanbetova bala sa­nynyń artýymen túsindirdi. Iаǵnı, byltyrǵy oqý jylynda 7 myńǵa jýyq bala mektep­ ta­baldyryǵyn attaǵan. Son­dyqtan da aýdanda mektep máselesinde osyndaı qajet­tilikter týyndap otyr. Degen­men, burynǵy jyldary mektepke deıingi bilim berý me­kemelerimen balalardy qamtý kórsetkishi 79 paıyzdan as­paǵan bolsa, búginde 1-6 jas ara­lyǵyn qamtý úlesi 82,8, al 3-6 jas aralyǵyn qamtý úlesi 98,8 paıyzǵa artqan.

Búgingi tańda elimizdegi kóp balaly otbasylardyń áleý­mettik máseleleri memleket nazarynda. Olarǵa memleket tarapynan múmkindiginshe tıisti jaǵdaılar da jasalýda. Qazirgi kezde T.Rysqulov aýdanynda 
3 492 kóp balaly otbasy bar. Al ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 527 otbasyny, ıaǵnı 1350 adamdy qurap otyr. Onyń 250-i kóp balaly analar. Aýdan ákimi Er­bolat Sadyrqulov memleket qamqorlyǵynyń negizinde kóp balaly otbasylardyń áleý­mettik máselelerine áli de nazar aýdaryla beretinin jetkizdi. Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov aýdanǵa jumys sapary barysynda da aýdan ákimine birinshi kezekte kóp balaly analardyń máselesin sheshýdi tapsyrǵan bolatyn.

Elbasy Nursultan Nazar­baev bıylǵy jyldy  Jas­tar jyly dep jarııalaǵany belgili. Osy oraı­da ásirese aýyl jastaryn jumyspen qamtý, olardy kásip­kerlikke tartý mańyzdy. Máselen, búginde aýdanda 64 443 halyq bolsa, onyń 14 453-i, ıaǵnı 22 paıyzy – jastar. Bul rette aýdanda jastardy áleý­mettendirý jumystary bas­ty nazarda. Aǵymdaǵy jyly 718 jasty jumyspen qamtýdyń belsendi sharalaryna tartý jos­parlansa, alǵashqy toqsannyń qorytyndysy boıynsha 192 jas jumyspen qamtylǵan. En­digi jerde aýyldarda da memleket qoldaýynyń nátıjesinde kásibin ashýǵa nıetti jastardyń qatary kóbeıip keledi.

 

Jambyl oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Indet qaıta órshidi

Álem • Keshe

О́ńirde damý úrdisi bar

Aımaqtar • Keshe

Tańdaıdyń tarlany

Tarıh • Keshe

Joǵalǵan soldat

Tarıh • Keshe

Dombyrany dáriptedi

Rýhanııat • Keshe

Almatyda 36 gradýs ystyq bolady

Aýa raıy • Keshe

Búgin - Ulttyq dombyra kúni

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar