Qashan qoıady?

Sársenbi, 3 sáýir 2013 2:19

Sybaılas jemqorlyqqa salyný asa qatań jazalanatynyn jurttyń bári biledi. Alaıda, jemqorlyqpen baıymasa ashtan qatyp ólerdeı urlyqqa, sybaılastyqqa ábden dánikken keıbir sheneýnikter zańǵa pysqyryp ta qaramaıdy. Olardyń memleketti tonaýdy, eldi sorýdy qashan, qalaı, qaıtip qoıatynyn eshkim aıta almaıdy. Mundaı bassyzdyqty toqtatý kerek, jegenderin jelkesinen shyǵarý kerek degeli de kóp boldy. Biraq, nátıje az.

Sársenbi, 3 sáýir 2013 2:19

Sybaılas jemqorlyqqa salyný asa qatań jazalanatynyn jurttyń bári biledi. Alaıda, jemqorlyqpen baıymasa ashtan qatyp ólerdeı urlyqqa, sybaılastyqqa ábden dánikken keıbir sheneýnikter zańǵa pysqyryp ta qaramaıdy. Olardyń memleketti tonaýdy, eldi sorýdy qashan, qalaı, qaıtip qoıatynyn eshkim aıta almaıdy. Mundaı bassyzdyqty toqtatý kerek, jegenderin jelkesinen shyǵarý kerek degeli de kóp boldy. Biraq, nátıje az.

Sonyń bir dálelindeı aıǵaqtar keshe Parlament Senatynyń depýtaty Oralbaı Ábdikárimovtiń tóraǵalyq etýimen ótken «Nur Otan» HDP janyndaǵy Sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńes otyrysynda sóz boldy. Atalǵan otyrys­ta «Qostanaı oblysynda «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy týraly» másele qaraldy. Bul máseleni qaraýǵa ne túrtki boldy desek, Qostanaı oblysy naǵyz sybaılasqan aımaqtardyń bestigine kiredi eken. Bireýler sybaılastyq shyrmaýynan shyǵýǵa umtylyp jatsa, atalǵan oblys buǵan kirýge jantalasqan sekildi. О́ıtkeni, Sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi qoǵamdyq keńestiń málimetterine qaraǵanda, oblysta jemqorlyq qylmystarynyń óshýi emes, kerisinshe, órshýi baıqalyp otyrǵandaı.
Al bizdiń elde jemqorlyq qylmys­tarynyń aldyn alý, boldyrmaý úshin qan­shama zańnamalar qabyldandy. Sybaı­las jemqorlyqpen aınalysqandardy jaýapqa tartatyn arnaıy zań da bar. Qaramaǵyndaǵy qyzmetkerleri aram ispen aınalysqany úshin basshylyq ta jaýaptan jaltara almaıtyny talaı aıtyldy. Qaısybir jalmap jegender sottalyp ta jatyr. Bárinen buryn eldiń, halyqtyń qazynasyn urlaýǵa bolmaıtyndyǵy, buǵan tek ardan bezgen, uıattan jurdaı bolǵan alaıaqtar baratyny týraly sol oblystyń ákimdiginde de talaı márte sóz bolǵany anyq. Alaıda, osylardyń bárin kóre tura, bile tura sybaılasqan jemqorlyqqa jol berý neni bildiredi?
Aıtý qıyn. Sebebi, oblysta ákimdikter men olardyń qurylymdyq bólimderi qyz­metkerleriniń arasynda sybaılastyq keń etek alǵany kóldeneń tartyldy. Sy­baı­lastyq jemqorlyq kórsetkish boıynsha ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri ekinshi orynǵa ilikken. Bular osylaısha sybaılastyqtyń basynda turǵan soń ne qaıyr? Aýyl sharýashylyǵy, bilim berý, densaýlyq saqtaý, lısenzııalyq-baqylaý salalary jemqorlyqqa ábden boı aldyrypty. Sol sııaqty, «Aq bulaq» baǵdarlamasyn oryndaý kezinde kóptegen zań buzýshylyqtarǵa jol berilgen. Máselen, Esil toptyq sý qubyryn qaıta jóndeýdiń ózinde ǵana 150 mln. teńgeden astam qarjy qoldy bolǵan. Sóıtip, Qostanaı oblysynda 2009 jyly 41 jemqorlyq qylmys tirkelse, 2012 jyly ol 90 qylmysqa jetken. Iаǵnı, 3 jyldyń ishinde olardyń sany 2,2 esege ósken! Endi budan keıin tómendegen shyǵar dep oılaısyz ǵoı, joq, ústimizdegi jyldyń 2 aıy ishinde ǵana 21 jemqorlyq qylmys jasalyp úlgeripti.
Atalǵan Keńes Qostanaı oblysynda nelikten sybaılasqan jemqorlyq qylmystary kóp dep zerttep kórse, keleńsiz kórinisterdiń artýynyń bir syry – oblys ákimdiginiń janyndaǵy sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi komıssııanyń joqtyǵynda jatyr eken. Sonyń saldarynan «áı» deıtin áje, «qoı» deıtin qoja joqtyqtan ba, áıteýir zańsyz normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi shyǵarý keńinen etek alǵan. Jer zańnamasy salasynda 877 zań buzýshylyq aıqyndalǵan. Oryndalmaǵan boryshtyq mindetter boıynsha kepilge qoıylǵan jer paıdalaný quqyǵyn óz erkimen berý týraly jalǵan kelisimdi satyp alý-satýdyń jasyryn túri retinde paıdalanyp kelgen.
Buǵan qosa, 2011 jyly Qarjylyq baqy­laý ınspeksııasy 9 573,1 mln. teńge somasynda bıýdjettik zań buzýshylardy anyqtaǵan. 2012 jyly qarjylyq tártiptiń tómendeýi taǵy kórinis taýyp, bul endi 30 225,8 mln. teńge somasynda zań buzýshylyq bolyp kórinis bergen. Osynyń bári oblystaǵy sybaılas jemqorlyqtyń órship turǵanyn bildiredi. Buǵan endi kim, qalaı tosqaýyl qoımaq?
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».