«Qorǵas isi». Seń qozǵaldy…
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:39
Qazirgi kúni «Qorǵas» beketi dese jurttyń bári eleń ete qalatyn boldy. Ondaǵy kezinde el-jurtty dúrliktirgen keleńsizdikter dúmpýi áli basylar emes. Degenmen, qylmyskerlerge «Qorǵas» qorǵan bolýdan qalyp bara jatqan sekildi. Sebebi, endi atyshýly «Qorǵas», «Qaljat» jáne «Dostyq» keden beketteri arqyly kontrabandalyq taýarlardy kedergisiz ótkizip, aqsha tabý amaly ázirge alystaı túsken kórinedi. Oǵan jaqynda elimizdiń Bas prokýratýrasynyń arnaıy prokýrorynyń jetekshiligimen «Qorǵas» qylmystyq isiniń tergelýi aıaqtalyp, aıyptaý qorytyndysymen Almaty qalasynyń prokýroryna joldanǵany aıǵaq bolyp tur.
Beısenbi, 25 sáýir 2013 2:39
Qazirgi kúni «Qorǵas» beketi dese jurttyń bári eleń ete qalatyn boldy. Ondaǵy kezinde el-jurtty dúrliktirgen keleńsizdikter dúmpýi áli basylar emes. Degenmen, qylmyskerlerge «Qorǵas» qorǵan bolýdan qalyp bara jatqan sekildi. Sebebi, endi atyshýly «Qorǵas», «Qaljat» jáne «Dostyq» keden beketteri arqyly kontrabandalyq taýarlardy kedergisiz ótkizip, aqsha tabý amaly ázirge alystaı túsken kórinedi. Oǵan jaqynda elimizdiń Bas prokýratýrasynyń arnaıy prokýrorynyń jetekshiligimen «Qorǵas» qylmystyq isiniń tergelýi aıaqtalyp, aıyptaý qorytyndysymen Almaty qalasynyń prokýroryna joldanǵany aıǵaq bolyp tur.
Soǵan oraı Almaty qalasynyń prokýrory aıyptaý qorytyndysyn bekitkennen keıin is Almaty qalasynyń qylmystyq ister boıynsha mamandandyrylǵan aýdanaralyq áskerı sotyna qaraý úshin joldanǵanyn habarlady. Aıyptalýshylarǵa jáne olardyń qorǵaýshylaryna kólemi 35 tomdy quraıtyn aıyptaý qorytyndylary tabys etilipti. Al sotqa túsken qylmystyq isterdiń kólemi 1576 tomdy quraıdy.
Sóıtip, Bas prokýratýranyń arnaıy prokýrorlar departamentiniń bastyǵy U. Patsaevtyń aıtýynsha, tergeý barysynda ulttyq qaýipsizdik jáne kedendik baqylaý organdarynyń laýazymdy tulǵalary qoldaý kórsetken uıymdasqan toptyń qylmystyq joly ashylǵan. Olar ózderiniń qyzmettik ókilettikterin paıdalana otyryp, «Qorǵas», «Qaljat» jáne «Dostyq» keden beketteri arqyly kontrabandalyq taýarlardy kedergisiz ótkizýdi qamtamasyz etken.
Qytaıdan Qazaqstanǵa taýarlardy kontrabandalyq jolmen kirgizý, qylmystyq jolmen tabylǵan aqshalaı qarajatty alý jáne zańdastyrýdyń amaly ashylyp, aıypty tulǵalar anyqtaldy. Keden organdarynyń qorytyndysy boıynsha 2011 jyly ákelingen jáne ustalǵan kontrabandalyq júktiń quny 1,5 mlrd. teńgeni quraǵan.
Uıymdasqan qylmystyq qaýymdastyqtyń baqylaýyndaǵy 34 kásiporyn anyqtaldy, olar jasandy tulǵalardyń atyna rásimdelgen jáne olardyń mekenjaıyna negizgi kontrabandalyq júk aǵymy jiberilgen. Sondaı-aq, qylmystyq syzba boıynsha qujattardy rásimdegen brokerlik kompanııalar anyqtalypty.
Tergeý barysynda uıymdasqan qylmystyq qaýymdastyqtyń 2 kóshbasshysy jáne qylmystyq jolmen tabylǵan qarajatty jınaǵan 3 kassır áshkerelendi. Qylmystyq qaýymdastyqta atqarylatyn rólderine baılanysty is boıynsha jaýapkershilikke tartylyp otyrǵandar arasynan jalǵan ilespe jáne kedendik qujattardy daıyndaýmen aınalysyp kelgen 6 broker, kontrabandalyq júkti alyp júrý tobynan 8 adam, QHR-dan kontrabandalyq júkti jiberýshi 1 adam, kedendik beketterde jalǵan qujattardy paıdalaný arqyly kontrabandalyq júkti kedendik tazartýdy júzege asyrǵan 8 aıyptalýshy anyqtaldy.
Uıymdasqan qylmystyq qaýymdastyq músheleriniń qylmystyq jolmen tabylǵan múlikterin anyqtaý úshin atqarylǵan jumystardyń qorytyndysy boıynsha 67 jyljymaıtyn múlik nysanyna, 162 avtokólikke, bank esep-shottarynda, seıfterde saqtalǵan 69 mln. teńgege, 1,5 mln. AQSh dollaryna, 164 myń evroǵa, quny 1,5 mln. teńgeni quraıtyn altynnyń 8 troıa ýnsııasyna (284,828 gramm), quny 2,6 mln. teńgeni quraıtyn platınanyń 10 troıa ýnsııasyna (311,035 gramm), quny 1,1 mln. teńgeni quraıtyn palladııdiń 10 troıa ýnsııasyna (311,035 gramm) toqtam salyndy.
Sondaı-aq, aıyptalýshylardyń turǵyn úılerin tintý barysynda 10,2 mln. teńge, 354 myń AQSh dollary, 70 myń arab dırhamy, 52 myń reseı rýbli, 61 myń qyrǵyz somy, 5 myń aǵylshyn fýnt sterlıngi somasyndaǵy qolma-qol aqshalaı qarajat, sondaı-aq iri kólemdegi qundy zattar, ıaǵnı olardyń ishinde belgili óndirýshilerdiń zergerlik buıymdary, qol saǵattar jáne t.b. bári alyndy. Uıymdasqan qylmystyq top músheleriniń jáne olardyń qoldaýshylarynyń zańsyz tabylǵan qarajattaryn, jaqyn týystary men tanystary arqyly zańdastyrý úshin paıdalaný derekteri anyqtalǵan.
Zańsyz tabylǵan qarajatty zańdastyrý kompanııalar jelisi arqyly, atap aıtqanda, «TAT Kredıt» kredıttik seriktestik» JShS arqyly júrgizilgen, onyń jetekshisi laýazymdy tulǵalar engizgen aqshalaı qarajattyń negizinde olarǵa Almaty jáne Astana qalalaryndaǵy turǵyn-úı keshenderindegi qymbat turatyn páterler jáne basqa múlikter satyp alýdy, olardyń jáne otbasy músheleriniń kartochkalyq esep-shottaryn toltyrýdy, sheteldik saparlaryn tóleýdi jáne t.b. qamtamasyz etken.
Qazirgi ýaqytta aýyr jáne asa aýyr qylmystar jasaǵandary úshin 45 adam qylmystyq jaýapkershilikke tartylyp otyr, olardyń arasynda Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń 3 qyzmetkeri, keden qyzmetiniń 15 qyzmetkeri bar. Qylmystyq is boıynsha 42 aıyptalýshy tutqyndaldy, 3 adamǵa qatysty «eshqaıda ketpeý týraly qolhat alý» túrindegi bultartpaý sharasy qoldanylyp, bólek shyǵarylǵan qylmystyq is boıynsha 19 aıyptalýshyǵa izdeý jarııalanǵan.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».
