Jer telimi úshin teketires
Juma, 3 mamyr 2013 2:51
Qyzylordada ózekti máselege aınalyp tur
Jerdiń daýyn qazaq qashannan joǵary qoıǵan. Qarys súıem jer úshin talas bizde ejelden bar. Sondaı talastyń talaıy búginde Qyzylordanyń tóńireginen de tabylyp qalady. Sondyqtan da, oblystyq prokýratýra jaqynda ótkizgen alqa májilisin osy bir ǵana máselege arnady.
Juma, 3 mamyr 2013 2:51
Qyzylordada ózekti máselege aınalyp tur
Jerdiń daýyn qazaq qashannan joǵary qoıǵan. Qarys súıem jer úshin talas bizde ejelden bar. Sondaı talastyń talaıy búginde Qyzylordanyń tóńireginen de tabylyp qalady. Sondyqtan da, oblystyq prokýratýra jaqynda ótkizgen alqa májilisin osy bir ǵana máselege arnady.
Bir jıynnyń ózinde-aq Syr boıyndaǵy basty qalada jerge qatysty máseleniń qanshalyqty ýshyǵyp turǵany baıqalyp qaldy. Ondaǵy eń bir ekshep ótetin tus – qala ákimdiginiń 2011 jylǵy 4 qazanda 1997-2005 jyldar aralyǵyndaǵy jerge baılanysty ótinishterdi esepke alý jýrnalyn joıyp jibergeninen kórinis beredi. Sonyń saldarynan munda jer ýchaskesin tabystaý kezektiligi túsiniksiz halge jetken. Al ákimdik áli kúnge 2004 jylǵa deıingi kezekte turǵandar tizimin quraı almaı keledi.
Oblys prokýratýrasy sondaı-aq, jergilikti atqarýshy organdar tarapynan memleket muqtajyna jerlerdi alý barysynda onyń negizdiligi men tıimdiligine baǵa berilmeı, tıisinshe memleket qarajatynyń negizsiz jumsalýyna baǵyttalǵan sheshimder qabyldanatynyn da anyqtady. Atap aıtqanda, ákimdik 2008 jylǵy 28 qarashadaǵy qaýlysymen Qaratoǵaı kóshesi, №36 úıdiń astynda ornalasqan jalpy kólemi 0,1 ga jer ýchaskesin ústindegi úıimen birge 5 440 400 teńgege memleket muqtajy úshin satyp alǵanymen, ony múldem bul maqsatta paıdalanbaǵan bolyp shyqty. Soǵan qaramastan, ol qalalyq prokýratýraǵa bergen anyqtamasynda atalǵan jer ýchaskesinde ornalasqan turǵyn úı qurylysynyń buzylyp, jer ýchaskesi bosatylǵanyn jáne memlekettik jer qoryna qaıtarylǵanyn atap kórsetken. Buǵan qosa, atalmysh úıdiń ıesi áli de N.Bazarbaev bolyp tabylatyny týraly jalǵan málimet bergen.
Tekserý barysynda jergilikti atqarýshy organdardyń bir azamatqa eki ret jer ýchaskelerin bergen derekteri de aıǵaq boldy. Mundaılardyń qatary artyq-kemi joq 57 adam eken. Sonymen qatar, qala aýmaǵynda bas josparǵa sáıkes kelmeıtin jer ýchaskeleri de berilip ketken. Munyń bir aıqyn deregin Bókeıhan – Sultan Beıbarys kósheleri aralyǵyndaǵy qalaishilik magıstraldy jol salý josparyna kirgen aýmaqtan jurtqa jer berilip ketýinen de kórýge bolady.
Jalpy, ákimdik 2012 jyly jeke jáne zańdy tulǵalarmen jer ýchaskelerin satyp alý-satý týraly barlyǵy 152 shart jasasqan. Alaıda, osynyń negizinde berilgen jer ýchaskeleriniń 64-iniń qarjysy ýaqtyly tólenbegendikten, munyń qaryzy 101 911 028 teńgege bir-aq jetken. Dál osyndaı zań buzýshylyqtar Qarmaqshy aýdanynda da oryn alǵan. Budan basqa, qalalyq ákimdikte 2012 jyly jalpy jer máselesine qatysty jeke tulǵalardan tirkelgen ótinishterdiń 200-den astamy sozbalańǵa salynǵany belgili boldy. Mysaly, «Melıorator» JShS-nyń 2012 jylǵy 28 mamyrdaǵy oıyn-saýyq keshenin salý úshin jer ýchaskesin suraǵan aryzyna jaýapty jergilikti bılik 6 aı 21 kúnge keshiktirip bergen. Osy tektes zań buzýshylyqtar 127 kásipkerlik sýbektiniń ótinishterin qaraý barysynda da oryn alǵan. Sondaı-aq, atqarýshy organdar 2012 jyly jer ýchaskelerin tabystaý týraly 22 sot sheshiminiń tek 1-eýin ǵana oryndaǵan eken.
Tekserý barysy jeke jáne zańdy tulǵalarǵa jeke turǵyn úı qurylystary men kásipkerlik maqsatqa sý qorǵaý aımaqtarynan da jer telimderi berilip ketkenine kóz jetkizdirdi. Mysaly, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń mańyndaǵy aýdannan «Bıs-Stroı» JShS-ine jáne «Bıznes-Interkontı» JShS-ne jer ýchaskeleri tabystalýyn osylaı baǵalaýǵa bolady. Atalǵan ýchaskeler sý qorǵaý beldeýinen shamamen 20-22 metr araqashyqtyqta ǵana tur.
Úkimettiń «Jer ýchaskesin nemese jer ýchaskesin jaldaý quqyǵyn satý jónindegi saýda-sattyqty (konkýrstardy, aýksıondardy) uıymdastyrý jáne ótkizý erejesin bekitý týraly» qaýlysynyń 4-tarmaǵynyń 1-tarmaqshasyna saı, satýshynyń aıryqsha fýnksııalarynyń biri jergilikti ókildi organ bekitken tizbege sáıkes naqty jer ýchaskelerin jáne jer ýchaskesin jaldaý quqyǵyn anyqtaý bolyp tabylady. Alaıda, 2011-2012 jyldary aýksıon arqyly tabystalatyn jer ýchaskeleriniń tizimin Qyzylorda qalasy ákimi quzyreti sheginen tys shyǵyp ketip, óz qaýlylarymen bekitip jibergen. Osynyń saldarynan qala aýmaǵynda 214 jer ýchaskesi eshqandaı negizsiz berilip ketken.
Taǵy bir aıta ketetin jaǵdaı, Kodekske 2011 jylǵy 16 tamyzda jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer ýchaskesine ýaqytsha óteýli jer paıdalaný (jaldaý) quqyǵyn tabystaý jóninde ózgeris engizildi. Alaıda, Qyzylorda qalasy ákimdigi buǵan pysqyryp ta qaraǵan joq. Ol 2012 jyly jeke turǵyn úı qurylysy úshin 287 jer ýchaskesin tabystasa, sonyń 90-y jeke menshiktiń paıdasyna usynylǵan. Osyǵan oraı oblystyq prokýratýra taıaýda oblys ákiminiń atyna atalǵan jaǵdaılardy aldyn alýǵa baǵyttalǵan naqty sharalardy qabyldaý jóninde prokýrorlyq yqpal etý aktisin engizdi.
Jalpy, oblystyq prokýratýra organdary jer qatynastary salasyndaǵy zańdylyqtardyń saqtalýyna júrgizgen 10 tekserýinde 463 zań buzýshylyqty anyqtap, 7 usynys engizgen. Osynyń nátıjesinde 12 tulǵa tártiptik jaza alǵan. Bulardyń óziniń 5-eýi sybaılas jemqorlyq sıpatyndaǵy jaýapkershilikke tartylǵan.
Ras, munyń bári qalanyń burynǵy basshylyǵy tusynda oryn alǵan. Sol sebepti de oblys ortalyǵynyń jańa ákimi Nurlybek Nálibaev kemshilikterdi joıý maqsatynda keshendi sharalar atqarylatynyn málimdedi. Al aýmaqtyq jer ınspeksııasynyń bastyǵy Baǵdat Muhamedov buǵan deıin jer máselesi oblys ákimdigi men oblys prokýratýrasynyń alqa májilisterinde birneshe ret kóterilgenine qaramastan, bári «baıaǵy jartas – bir jartas» kúıinde qalyp otyrǵanyn da jasyrmaı aıtty. Buǵan oblys prokýrory Saparbek Nurpeıisov endigi jerde aıtylǵan sózdiń aıtylǵan jerinde qalmaıtynyn aıtyp jaýap berdi. Ol endigi kezekte jerge qatysty máseleniń barlyǵy udaıy nazarda bolyp, kúndelikti baqylaýǵa alynatynyn erekshe atap ótti.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan».
QYZYLORDA.
