Saparda el astanasyn azyq-túlikpen qamtamasyz etýge úles qosyp júrgen sharýa qojalyqtarynyń jumys barysy tanystyryldy. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń» demeýimen iske asyp jatqan jobalar búginde birshama nátıje berip jatyr eken.
Máselen, Býrabaı aýdany, Kenesary aýylynda «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha nesıe alyp, «Omarov» sút-taýarly fermasyn dóńgeletip otyrǵan kásipker bar.
– Qazirgi ýaqytta sútti baǵyttaǵy 350 bas sıyrym bar. Daıyn sútimizdi sút óńdeıtin «Aına» JShS-na, «Kókshetaý gormolzaýytqa», «Milk Ptojekt», «Natige» seriktestikteriniń zaýyttaryna jetkizemiz. Olarmen sút jetkizý jóninde bekitken kelisimsharttarymyz bar. Jyl saıyn sút tapsyrý kólemin de arttyryp kelemiz. Memlekettik qoldaýdyń arqasynda sharýashylyǵymyz óz deńgeıinde damyp jatyr. Endigi josparym – mal basyn kóbeıte túsý. Jaqynda qor 77 mln teńgege bergen ótinimimdi maquldady. Bul qarjyǵa sútti baǵyttaǵy golshtın tuqymdy sıyr satyp alýdy josparlap otyrmyn, – deıdi sharýashylyq basshysy Serik Omarov. Ol nesıeniń paıyzdyq tóleminiń tıimdi ári merziminiń qolaıly ekenin de aıta ketti.
Búginde kásipker Serik Omarov 7 adamdy jumyspen qamtyp otyr. Aýdan ákimi Álimjan Ahmetovtiń aıtýynsha, osy bir ǵana aýyldyq okrýgtiń ózinde 25 sharýa qojalyǵy, 8 seriktestik jumys isteıdi eken.
Saparymyzdy ári qaraı Býrabaı aýdanynyń Qymyzynaı aýylyndaǵy «Aıdyn» sharýa qojalyǵynda jalǵastyrdyq. Tabıǵaty ásem óńirde ornalasqan qojalyq eken. Bıyl «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly jeńildetilgen nesıe alyp, Slovakııadan sımmental tuqymdy iri qara satyp ákelgen.
– Qordyń Aqmola oblystyq fılıalynan «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 40 mln teńgege jýyq nesıe alǵan edim. Sol qarjyǵa Slovakııadan 53 bas sımmental tuqymdy iri qara mal, oǵan qosa mal azyǵyn daıyndaıtyn tehnıka satyp aldym. Qordan alǵan nesıeniń kómegi úlken boldy. Endi osy maldy aman-esen baǵyp, basyn kóbeıtý kerek. Oǵan múmkindigimiz jetkilikti,– deıdi sharýa qojalyǵynyń basshysy Talǵat Tashıkov.
Shetelden ákelgen maldardyń tuqymy jaqsy ekenin, etti kóp beretinin atap ótti.
– Maqsatymyz – maldyń sanyn ósirip qana qoımaı, osy óńirge beıimdeý, sapasyn jaqsartý, – deıdi kásipker.
Sonymen qatar Býrabaı aýdany, Qymyzynaı aýylyndaǵy kásipker Altaı Kabdýlınniń de sharýashylyǵymen tanystyq. Kásipker mal jáne qus sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan «Igilik» baǵdarlamasynyń ıgiligin kórip, qymyz óndirýmen aınalysady. Aıtýyna qaraǵanda, sapaly daıyndalǵan ulttyq sýsynǵa suranys ta joǵary kórinedi.
– «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan» 6 mln teńge nesıe alyp, oǵan 18 bas jylqy satyp aldym. О́zimniń bıelerimdi qosqanda qazir 36 bıe saýyp otyrmyz. Kúnine 120 lıtr qymyz daıyndaımyz. Qymyzǵa suranys kóp. Eshqaıda tasymaı-aq, tutynýshylarymyz ózderi alyp ketedi. Eki densaýlyq saqtaý mekemesimen kelisimshartymyz bar,– deıdi Altaı Kabdýllın.
Qordyń Aqmola oblystyq fılıalynyń dırektorynyń orynbasary Abzal Kenjeǵalıevtiń aıtýyna qaraǵanda, bıyl aýyl kásipkerlerin qoldaýǵa 1 mlrd 838 mln teńge baǵyttaý josparlanyp otyr eken.
– «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha byltyr bas-aıaǵy 1 mlrd 105 mln teńgeniń 24 nesıesi berildi. Kásipkerler bul aqshaǵa 1 541 bas iri qara, túrli tehnıka men mal azyǵyn satyp aldy. Al bıyl 625 bas iri qara satyp alý úshin sharýalarǵa 537 mln teńge bolatyn 12 nesıe berildi. Jyl sońyna deıin bul maqsatqa 1 mlrd teńgeden astam qarjy baǵyttaý josparlanýda,– deıdi ol.
Abzal Kenjeǵalıev bul baǵdarlamalardyń ózindik talaptary bar ekenin aıtty. Birinshiden, kásipker aýyl turǵyny bolý kerek. Ekinshiden, jobany iske asyratyn qora-qopsysy bolýy shart. Nesıe alǵan adam isin dóńgeletkenshe, ıaǵnı eki jylǵa deıin ony tóleýden bosatylady.
Qor aýyldaǵy kásipkerlikti damytýǵa baǵyttalǵan birqatar nesıe ónimderin iske asyrady. Mysaly, «Sybaǵa» baǵdarlamasy etti baǵyttaǵy mal sharýashylyǵymen aınalysatyn sharýa qojalyqtaryn qoldaýǵa arnalǵan. Baǵdarlamanyń maqsaty – iri qara men usaq mal etin óndirý boıynsha saladaǵy otandyq eksporttyń áleýetin arttyrý. Jyldyq syıaqy mólsheri 4% bolatyn nesıe 15 jylǵa 70 mıllıon teńgege deıin beriledi. Syıaqy men negizgi qaryzdy tóleý boıynsha 2 jylǵa deıingi jeńildetilgen merzim qarastyrylǵan.
Qor ókilderiniń aıtýynsha, Aqmola oblysynda qarjylandyrý jemisti júrip jatyr deýge bolady. Túrli baǵdarlamalar boıynsha, sonyń ishinde «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy aıasynda shaǵyn nesıemen qamtamasyz etý úshin ótinimder qabyldanýda. Osyndaı baǵdarlamalardyń arqasynda atakásipti damytam deýshilerge múmkindik áli de kóp.
Janar ERBOL,
EUÝ stýdenti
