Aqsaqaldar – aqyldyń kenishi, óńirdegi jaǵdaıdyń barometri. Qyzylorda oblysy sońǵy jyldary respýblıkamyzda jetekshi salalardyń bárinde derlik aldyńǵy orynǵa shyqqan. El aǵalary munyń mánin burynǵy oblys ákimi, búginde Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Qyrymbek Kósherbaevpen baılanystyrdy. «Elge jan-tánimen qyzmet etetin osyndaı basshylardy basqalarǵa úlgi etip, jumysyn tarqatyp jazý kerek» dep bizge de tapsyrma berip qoıdy.
Biz de óz tarapymyzdan jurt maqtaǵan Qyrymbek Kósherbaevtyń 2013-2019 jyldardaǵy aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishine taldaý jasap kórdik.
Atap aıtsaq, sońǵy 5 jylda Qyzylorda oblysynda 71 jańa ónerkásiptik óndiris iske qosyldy. О́ńdeý salasyndaǵy ónim óndirisi 2013 jylmen salystyrǵanda 2018 jyly 31,6% artty. Tek sońǵy 3 jylda óńdeýshi ónerkásiptiń negizgi kapıtalyna ınvestısııa kólemi 2,7 ese ósti. Eńbek ónimdiligi – 12%-dan astam, jumyspen qamtylǵandar sany – 21%, al eksport kólemi 2,4 ese artty.
Aımaqtaǵy atqarylǵan aýqymdy jumystardyń nátıjesinde 2018 jyly Qyzylorda oblysy «Bıznes júrgizý úshin qolaıly jaǵdaı jasaǵan eń úzdik aımaq» nomınasııasy boıynsha «Altyn sapa» marapatyna ıe boldy. Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany boıynsha oblys búginde respýblıkada kósh bastap tur.
Táýelsizdik jyldary alǵash ret 2017 jyly oblysta 500 myń tonnadan astam kúrishtiń rekordtyq kólemi jınaldy. Búginde Syr marjany Mońǵolııa, Túrkııa jáne Aýǵanstanmen qosa, Azııanyń basqa elderine de eksporttalýda.
2013 jyly oblys aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń 3 túrin ǵana eksporttasa, ótken jyly shetel asqan ónim sany 15-ke jetti. Al 6 jylda balyq aýlaý 2 esege ósti. Qazirgi tańda oblysta 8 balyq óńdeý zaýyty jumys isteıdi, onyń tórteýi 2013 jyldan keıin salyndy. Nátıjesinde osy ýaqyt aralyǵynda balyq ónimderiniń eksporty 10 esege ósti.
2013 jyldan bastap el ıgiligi úshin 3,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Oblys ortalyǵynda 2013-2018 jyldary 15 jańa shaǵyn aýdan salyndy.
Paıdalanýǵa berilgen turǵyn úı kólemi 2,6 esege ósti. 2013 jyl 270 myń sharshy metr bolsa, 2018 jyly 700 myń sharshy metrge deıin jetti. 2019 jyldyń 5 aıynyń qorytyndysy boıynsha paıdalanýǵa berilgen turǵyn úı kólemi 22,4%-ǵa artty.
О́tken jyldan bastap apatty turǵyn úı máselesi sheshildi. Apatty úılerdiń ornyna 645 otbasy jańa páter aldy.
Halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy áleýmettik salaǵa jumsalatyn shyǵystar boıynsha óńir elimizde 1-oryn alady. 2013 jyldan búginge deıin 200-den astam áleýmettik nysan paıdalanýǵa berildi. 2013 jyldyń basynda bolǵan 34 problemalyq áleýmettik nysannyń qurylysy aıaqtaldy. 57 apattyq jaǵdaıdaǵy densaýlyq saqtaý nysandarynyń 49-y salyndy, qalǵandary bıyl salynatyn bolady.
Oblys mektepterinde 3 aýysymdy oqytý máselesi sheshildi. Aımaqtaǵy apatty jaǵdaıdaǵy mektepter máselesi sheshildi, olardyń ornyna 37 jańa merziminen buryn mektep salyndy. 2015 jyly «Balapan» baǵdarlamasy iske asyryldy. 3 jastan 6 jasqa deıingi balalar mektepke deıingi tárbıemen jáne bilimmen 100% qamtyldy. Qyzylorda mektepteriniń 2017-2018 jyldardaǵy túlekteriniń 97%-y joǵary jáne orta arnaýly oqý oryndaryna tústi. Qyzylorda oblysy – RF úkimetiniń granty boıynsha Reseıdiń jetekshi tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynda 520 mektep túlegin oqytýdy uıymdastyra alǵan respýblıkadaǵy jalǵyz aımaq.
«Serpin» baǵdarlamasy aıasynda Qyzylorda mektepteriniń 4 myńǵa jýyq túlegi elimizdiń soltústik jáne ortalyq aımaqtarynda bilim alýda. Bul – respýblıka boıynsha eń joǵary kórsetkish.
6 jyl ishinde 69100 jańa jumys orny, onyń ishinde 60098 turaqty jumys orny quryldy. Jumyssyzdyq deńgeıi 5,2%-dan 4,8%-ǵa deıin tómendedi. Sońǵy eki jyl ishinde bul kórsetkish ortasha eseppen respýblıkalyq deńgeımen salystyrǵanda tómen. Bul – burynnan eńbekqor sanalatyn ońtústik óńir úshin mańyzdy jetistik. Jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 2013 jyly 6,7% bolsa, 2018 jyly 4,2%-ǵa deıin tómendedi.
Qyzylorda qalasy jáne oblystyń 7 aýdan ortalyǵynyń 4-eýi gazdandyryldy. 2017 jyly Baıqońyr qalasyna gaz berildi. Nátıjesinde halyqtyń 63%-y tabıǵı gazdy tutynýǵa múmkindik aldy. 2018 jyly qalǵan 3 aýdan ortalyǵy – Josaly, Tereńózek jáne Jalaǵashqa kógildir otyn tartyldy. 2019 jyly aýdanishilik gaz jelileri júrgiziledi. Osylaısha, jyl sońyna deıin halyqtyń 70%-nyń tabıǵı gazǵa qosylý múmkindigi týady.
Oblys halqy ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen qamtamasyz etý boıynsha eldegi eń joǵary kórsetkishterdiń birine qol jetkizdi. Halyqaralyq qarjy uıymdarymen yntymaqtastyq ornatý da damyp jatyr. 4 joba boıynsha Eýropa Qaıta Qurý jáne damý bankimen birlese otyryp, oblys ortalyǵynyń jylý, sý jáne elektrmen jabdyqtaý júıelerin, sondaı-aq jolaýshylar tasymaly júıesin jańǵyrtý boıynsha jobalar iske asyrylyp jatyr.
El aǵalarynyń respýblıkamyzdaǵy basqa ákimderge úlgi bolsyn degen oıynyń astaryn uqtyq. «Elde bolsa eringe tıedi» degen osy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev oblys ákimderiniń aldyna halyqtyń jumyspen qamtý máselesin ońtaıly sheshý máselesin qoıyp otyr.
Qyrymbek Eleýuly oblystaǵy jumyssyzdar men ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń tolyq aqparatyn alyp, aýdan, aýyl boıynsha jańa jumys oryndaryn ashýǵa úlken kúsh jumsady. Shaǵyn jáne orta bızneske respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten qyrýar qarjy bólindi.
Osy qarjynyń kóldeneń kók attynyń qanjyǵasynda ketpeı ár tıyny jańa kásip bastaǵan kásipkerge jetýin qadaǵalaýyna aldy. Respýblıkamyzda materıaldyq-tehnıkalyq bazasy joq mamandyqtar úshin jastardy Reseıdiń jetekshi ınstıtýttaryna grantpen oqytty.
«Baqtyń barar jeri – yntymaq». Osyndaı tolaǵaı tabystarǵa ol Syr elin ortaq maqsatqa jumyldyrý arqyly jetti. Búginde oblys tizgini – kúni keshe ǵana komandasynda bolǵan, osy jumystardy mejeleýge birlese eńbek etken Qýanyshbek Ysqaqovta. Qýanyshbek Dosmaıylulyna osy jetistikterdi alǵa qaraı eseleýge tilektestik bildiremiz.
Qyzylorda oblysy
