Bıylǵy birinshilik Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń erejesine saı 8 salmaq boıynsha ótkizildi. Prezıdent kýbogy bastalmaı turyp, ulttyq quramanyń bas bapkeri Ǵalym Kenjebaev atalǵan týrnır aldaǵy qyrkúıek aıynda Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasynda ótetin álem chempıonatyna sońǵy daıyndyq ekenin jáne úzdik shyqqan boksshylar dúnıejúzilik birinshilikke qatysady dep málimdegen bolatyn. Keıinnen keıbir salmaqtaǵy boksshylardyń ónerine kóńili tolmaǵanyn jáne de atalǵan salmaqta álem chempıonatyna kimderdi aparý qajettigi týraly áli bas qatyrý kerek ekenin aıtyp qaldy. Osy oraıda biz Kenjebaevtyń qaı salmaqtaǵy boksshylarǵa kóńili tolmaǵanyn saraptap, jaýap izdep kórgen edik.
Jalpy, erler arasyndaǵy eki salmaqtyń qysqarýy kez kelgen salmaqtaǵy boksshylardyń básekesiniń artýyna óz áserin tıgizetini jasyryn emes. Degenmen, salmaqtyń kemýi 49 jáne 60 kılodaǵy boksshylarǵa qıyndyq týdyrýda. Sebebi jeńil salmaqtaǵy boksshylarǵa 52 kıloǵa kóterilýge týra kelse, 60 kılodaǵy boksshylarǵa 57 kıloǵa túsýge nemese 63 kıloǵa kóterilýge týra keledi. Árıne boksshylardyń jańa salmaqqa boıyn úıretýi qashanda qıyndyq týǵyzady, biraq aldaǵy 2-3 jylda bári qalypqa túsetini belgili.
Dál qazir 52 kıloda negizgi kóshbasshy, qazirdiń ózinde-aq álem birinshiligi men Olımpııa oıyndaryna myna boksshy barady dep boljam aıtý qıyn. Byltyrǵy el chempıony Ánýar Muzapparov mamyr aıynda Bangkokta (Taıland) ótken Azııa chempıonatynda top jara almaı, týrnırdiń 1/8 fınalynda qyrǵyzstandyq Azat Úsenálıevten jeńilip qalǵan bolatyn. Prezıdent kýbogynda irikteýden ári asa almady. Al Qazaqstan birinshiliginiń kúmis júldegeri Sáken Bıbosynov úsh aıda eki týrnırde top jardy. Mamyr aıynda Qyzylorda oblysynda ótken Spartakıadada jeńiske jetse, ótken aptada Prezıdent kýbogynda óziniń úzdik ekenin taǵy dáleldedi. Sonymen qatar jeńil salmaqtaǵy sańlaq birneshe halyqaralyq týrnırde oljaly oralǵan. Iаǵnı, tek elde emes, syrtta da judyryqtasa alady degen sóz. Degenmen Bıbosynovtyń osy fınaldaǵy qarsylasy Mahmut Sabyrhanǵa mamandar tarapynan jyly pikir aıtylýda. Sondaı-aq ol Prezıdent kýbogynda tehnıkasy eń myqty boksshy degen ataqqa ıe boldy. Bizdiń oıymyzsha álem birinshiligine barýǵa Sáken Bıbosynovtyń kandıdatýrasy dál kelip turǵan syńaıly.
Bas bapker úshin 57 kılo bas aýyrtarlyq salmaq bolmaýy kerek edi. Alaıda bul salmaqtyń úzdigi – Qaırat Erálıev 2017 jyly álem chempıonatynda top jarǵan soń ala-qula óner kórsetip júr. Aldymen Azııa oıyndarynyń 1/8 fınalynda taılandtyq Chatchaı Býtdıden jeńilse, Azııa chempıonatynyń shırek fınalynda úndistandyq Sıngh Bıshtke tóreshiler sheshimi boıynsha ese jiberdi. Al Prezıdent kýbogynyń jartylaı fınalynda Rýstam Rýstamovtan jeńilip, fınaldan qur qaldy. Degenmen dál qazirgi ýaqytta Erálıevtiń ornyn basatyn, halyqaralyq deńgeıde judyryqtasa alatyn laıyqty boksshyny kórip turǵan joqpyz. Aldaǵy álem birinshiligi Olımpıadaǵa joldama berýshi týrnır bolmaǵandyqtan, Spartakıada chempıony Nurbol Qaljanovtyń qarym-qabiletin baıqap kórse, artyqtyq etpeıtin sııaqty. Sondaı-aq bul salmaqta London Olımpıadasynyń qatysýshysy Ilııas Súleımenovtiń de bar ekenin umytpaýymyz kerek.
60 pen 64 kılo salmaqty biriktirgen soń kil myqtylar bir salmaq dárejesine shoǵyrlandy. 63 kılo salmaqtyń úzdigi Bekdáýlet Ibragımovtiń byltyrǵy el chempıonatynan keıin sharshy alańda tóbe kórsetpeı júrýiniń sebebin bile almadyq. Al Prezıdent kýbogynda kúmis medal enshilegen Zakır Safıýllınniń aıaq alysy jaman emes. Tipti bas bapker de onyń jekpe-jegin joǵary baǵalady. Zakırdiń jasy 33-te ekenin eskersek, álem birinshiligine barýy múmkin, biraq Olımpıadaǵa jas boksshylardy aparǵan jón bolar edi. Bul salmaqta jastar arasyndaǵy Azııa chempıondary Sanatáli jáne Samatáli Tóltaevtar, joǵaryda atap ótken Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri Bekdáýlet Ibragımov jáne Spartakıada jeńimpazy Dilmurat Mıjıtov Olımpıadaǵa barýǵa laıyqty boksshylar dep bilemiz.
XXI ǵasyrdyń bas jaǵynan beri «qazaqtyń salmaǵy» sanalyp ketken 69 kıloda eshqashan problema týyndaǵan emes. Bul salmaqtaǵy boksshylarymyzdyń básekelestigi sonshalyqty, birinshi nómirdegi boksshynyń ornyn tórtinshi nómirdegi boksshy op-ońaı basa alady. Bıylǵy álem birinshiligine Abylaıhan Júsipovtiń baratyny beseneden belgili. О́ıtkeni el chempıonatynyń fınalısi Aslanbek Shymbergenov jaraqatyna baılanysty Prezıdent kýbogyna qatysa almaı, Júsipovke jol ashyp berdi. Sondaı-aq osy salmaqtaǵy jas bóri Talǵat Shaıkenniń óneri de kóńilimizden shyqqanyn aıta keteıik. Prezıdent kýbogynda Júsipov pen Shymbergenovtiń laıyqty izbasary ekenin bapkerler men jankúıerlerge dáleldedi.
75 kılo salmaqtyń úzdigi Ábilhan Amanqul jaraqatyna baılanysty birneshe mańyzdy týrnırlerdi ótkizip aldy. Bul óz kezeginde tasada qalyp qoıǵan Tursynbaı Qulahmet úshin ózin kórsetýge tamasha múmkindik edi. Ol ózine berilgen múmkindikti 100 paıyz paıdalana bildi. Tursynbaı mamyr aıynda ótken Azııa chempıonatynda top jaryp qana qoımaı, óziniń eń basty qarsylasy ózbek Isroıl Madrımovty fınalda jeńip, ulttyq qurama sapyna birinshi nómirli boksshy bolýǵa laıyq ekenin baıqatty. Sondaı-aq Prezıdent kýbogynda barlyq qarsylastaryn qoǵadaı japyryp, bas júlde oljalady. Osylaısha bul salmaqta óziniń myqty ekenin dáleldep baqty.
Ádilbek Nııazymbetov bokstan ketken soń 81 kılo salmaqta naqty favorıt boksshy qalmady. 2017 jylǵy Azııa chempıonatyna Erik Áljanov baryp, kúmis oljalasa, bıylǵy saryqurlyq dodasynda Bek Nurmaǵanbet top jardy. Jalpy, 2017 jyldan bastap mamandar aldaǵy Olımpııa oıyndaryna Bek Nurmaǵanbet barady dep topshylap otyrǵan. Degenmen, jýyrda ol jaraqatyna baılanysty operasııa jasatyp, biraz ýaqytqa qatardan shyǵyp qaldy. Sóıtip 75 kıloda judyryqtasyp júrgen Áljanov qaıtadan 81 kıloǵa kóterilip, Prezıdent kýbogynda qarsylas shaq keltirmedi. Bul salmaqta Bekzat Nurdáýletov, Nurbek Oralbaı sekildi jas boksshylar bar bolǵanymen, aldaǵy mańyzdy dodaǵa Eriktiń baratyny belgili bolǵandaı.
Bıylǵy Azııa chempıonatynyń jartylaı fınalynda 91 kılodaǵy Vasılıı Levıt ońtústikkoreıalyq boksshy Kım Hen Kıýnnan tehnıkalyq nokaýtpen jeńilip, jankúıerlerdiń synyna qalǵan-dy. Dál sol ýaqytta 2018 jylǵy jasóspirimder Olımpıadasynyń chempıony Aıbek Oralbaı Qyzylordada ótken Qazaqstan Spartakıadasynda jeńimpaz atanyp, Levıtke laıyqty qarsylas ekenin dáleldedi. Aýyr salmaqtaǵy eki boksshy Prezıdent kýbogynyń fınalynda kezdesip, Vasılıı Levıt óziniń babynda ekenin baıqatty. Osylaısha bul salmaqtyń úzdigi rıng ústinde anyqtaldy.
Qazaqstan boksyndaǵy 69 kılo sııaqty asa aýyr salmaqta da birinshi nómirge laıyqty boksshylardan problema kezdesken emes. Búginde bul salmaqtaǵy kóshbasshy – Qamshybek Qońqabaev. 2011 jyldan beri ulttyq qurama sapynda júrgen Qońqabaevty ábden ysylǵan, tájirıbesi mol boksshy dep aıta alamyz. Sondaı-aq asa aýyr salmaqta kez kelgen ýaqytta Qamshybektiń ornyn basatyn Nurlan Saparbaı, Damır Toıbaı sekildi jas boksshylar bar ekenin de esten shyǵarmaǵan jón.
Qoryta aıtqanda, bas bapker Ǵalym Kenjebaevqa alǵashqy úsh salmaqtaǵy úzdikti anyqtaý qıynǵa soǵatyn sııaqty. Prezıdent kýbogy álem chempıonatyna qatysatyn boksshylardy saralap bergen bolsa, jahan birinshiligi Olımpııa oıyndaryna baratyn boksshylardy anyqtap berýi qajet. Sondyqtan bas bapker Reseı jerine baby men baǵy kelisip, jeńiske degen jigeri janyp turǵan jigitterdi aparý kerek dep sanaımyz.
