Sol izgi sharalardyń jalǵasy retinde ári memleketimiz úshin mańyzy zor «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy men Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasyndaǵy negizgi maqsat-mindetterdi júzege asyrý maqsatynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Túrkııada Ál-Farabı mýzeı-úıin ashty. Jobany QazUÝ Ystambul qalalyq ákimdigimen birlese otyryp, Túrki Keńesi, TÚRKSOI jáne Túrkııadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń qoldaýymen júzege asyrdy.
Ál-Farabıdiń etnografııalyq murajaı-úıiniń ashylýy 2020 jyly IýNESKO qoldaýymen keń kólemde halyqaralyq deńgeıde atalyp ótiletin Ál-Farabıdiń 1150 jyldyǵyna arnalyp otyr. Ál-Farabı mýzeı-úıi álemniń týrıstik ortalyqtarynyń biri Ystambul shaharynyń dál ortasyndaǵy Túrki Álemi etnografııalyq murajaı-kesheninde ornalasqan.
Aıtýly saltanatty oqıǵaǵa Ystambul qalasy ákiminiń orynbasary Shengúl Arslan, TÚRKSOI Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov, QazUÝ rektory Ǵalym Mutanov, Ystambul ýnıversıtetiniń rektory Mahmud Ak, Túrkııanyń QR Elshiliginiń jáne Ystambul qalasyndaǵy QR Bas Konsýldyǵynyń ókilderi, Eýropadaǵy qazaq dıasporasy men BAQ ókilderi ortaqtasty.
Mýzeı-úı birneshe bólimnen turady, munda Arıstotelden keıin adamzattyń Ekinshi ustazy atanǵan uly túrki oıshyly Ábý Nasyr Ál-Farabıdiń ómirinen alynǵan derekter men qundy tarıhı málimetter berilgen. Sonymen qatar músindik kompozısııalar, tarıhı jádigerler, ǵalymnyń eńbekteri jáne adamzat iliminiń birneshe salasyna orasan zor úles qosqan oıshyl týraly materıaldar kórinis tapqan.
Ál-Farabıdiń murasy: matematıka, fılologııa, hımııa, bıologııa, astronomııa, fılosofııa, medısına, logıka, áleýmettaný, saıasattaný, quqyqtaný, ádep syndy ǵylymnyń barlyq derlik salalaryn qamtıdy. Onyń ǵylymdy júıelep jikteýi álemdik ǵylymı oıdyń odan ary damýyna óz áserin tıgizdi. Ál-Farabıdiń shyǵarmashylyq qyzmeti ortaǵasyrlyq arab-musylman mádenıetiniń renessansyna sáıkes kelip, onyń eńbekteri Batys pen Shyǵysty baılanystyratyn rýhanı kópirge aınaldy.
«Túrkııada Ál-Farabı úıiniń ashylýy, adamzat órkenıetinde baǵa jetpes ról atqarǵan Uly dalanyń Uly tulǵasynyń shyǵarmashylyq murasy arqyly túrki men qazaq mádenıeti jaýharlaryn álemge pash etýge arnalǵan iri tarıhı jasampaz joba retinde bolashaqqa qyzmet atqaratyn bolady», dedi saltanatty sharada QazUÝ rektory Ǵalym Mutanov.
Mýzeı-úıimen jaqyn tanysý úshin kórermenderge arnaıy qyzyqty ekskýrsııalyq baǵdarlama ázirlenip, al túrik oqýshylary úshin murajaı bazasynda arnaıy oqytý-tanymdyq kýrsy daıyndalǵan. Ál-Farabıdiń esimin ıelenip otyrǵan Qazaq ulttyq ýnıversıteti, onyń shyǵarmashylyq murasyn zerttep jarııalaýda, sonymen qatar álemdik deńgeıde Qazaqstan mádenıeti men Uly Dalanyń jetistikterin nasıhattaýda belsendi jumys atqaryp keledi. Ál-Farabıdiń izgilik qoǵamy ıdeıasy negizinde QazUÝ ınnovasııalyq-tehnologııalyq tuǵyrnamamen qatar rýhanı-adamgershilik qundylyqtarǵa negizdelgen «Ýnıversıtet 4.0» jańa býyn ýnıversıtetiniń modelin jasady.
Bul jobany QazUÝ rektory Ǵalym Mutanov Birikken Ulttar Uıymynyń (BUU) Nıý-Iorktegi shtab-páterinde tanystyryp, osy uıymnyń qoldaýymen ony halyqaralyq deńgeıde júzege asyrý usynyldy. Qazaq Ulttyq ýnıversıteti «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda BUU О́rkenıetter alıansymen birlesip «Qaıyrymdy qoǵam azamattaryn qalyptastyrý. Qazirgi zamanǵy ýnıversıtetterdiń mıssııasy» atty halyqaralyq jobany júzege asyrýda.
ALMATY
