Kemel keleshek kepili

Seısenbi, 5 naýryz 2013 7:25

Qazaqstan 2050 jylǵa qaraı álemniń  eń damyǵan otyz eliniń qatarynda bolýǵa tıis.

Prezıdent N.Á. Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan

Elimizdiń damyp, ózge keregesi keń eldermen terezesin teńestirip jatqany – Elbasymyzdyń kóregen, sarabdal saıasatynyń jemisi. Qazaqta «ótken kúnnen alys joq, keler kúnnen jaqyn joq» degen sóz bar. Bul sóz tekten-tek aıtylmasa kerek. Biz Táýelsizdik alyp, jeke-dara memleket bolǵan kezde el tizginin qolǵa alǵan N.Nazarbaevtyń arqasynda Qazaqstan kemeldene tústi.

Seısenbi, 5 naýryz 2013 7:25

Qazaqstan 2050 jylǵa qaraı álemniń  eń damyǵan otyz eliniń qatarynda bolýǵa tıis.

Prezıdent N.Á. Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan

Elimizdiń damyp, ózge keregesi keń eldermen terezesin teńestirip jatqany – Elbasymyzdyń kóregen, sarabdal saıasatynyń jemisi. Qazaqta «ótken kúnnen alys joq, keler kúnnen jaqyn joq» degen sóz bar. Bul sóz tekten-tek aıtylmasa kerek. Biz Táýelsizdik alyp, jeke-dara memleket bolǵan kezde el tizginin qolǵa alǵan N.Nazarbaevtyń arqasynda Qazaqstan kemeldene tústi.

Elbasynyń kóptiń oıyn tyń­­­dap, birlikke toqtap jasaı­tyn jumystary jalpy jurt­tyń júregine jol taýyp jatady. Prezıdentimiz óziniń «Qa­zaq­stan-2050» Strategııasy – qa­lyp­tasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdiń budan ári qaryshtap, eselep damýyna jol kórsetip berdi. 1997 jylǵy «Qazaqstan-2030» Strategııalyq baǵdarlamasy jarııalanyp, elimiz el tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan damýdyń dańǵyl jolyna tústi. Sheteldik tisqaqqan saıasatkerler men jahandyq saıasattanýshylar álemde eshbir memleket mundaı deńgeıde damymaǵanyn aıtady. Munyń barlyǵy – eseli eńbekke, qajyr-qaıratpen jasalǵan jumysqa berilgen baǵa.
«Nur Otan» HDP-nyń Má­ji­listegi fraksııasynyń sheshimine sáıkes depýtattar elimizdiń óńir­lerine baryp, saılaýshylarmen kezdesýler ótkizýi – qalyptasqan dástúr. Burynǵydaı ár depýtat ózi týyp-ósken nemese qyzmet jasaǵan óńirine barýmen shektelmeı, parlamenttik fraksııa sheshimine sáıkes elimizdiń ár óńirlerine atbasyn tireıdi. Máselen, ózim Ońtústik Qazaqstan oblysynda týyp-ósip, qyzmet jasaǵan edim, biraq partııanyń sheshimimen ótken jolǵy saparymda Qyzylorda óńirin aralaǵan bolsam, jyldyń basynda Elbasymyzdyń «Qazaqstan-2050» Strategııasyn nasıhattaý jáne túsindirý maqsatynda Jambyl oblysyna baryp, 18 eldi mekende boldym. Sonyń ishinde Taraz qalasynda, oblystyń Jambyl, Jýaly, Turar Rysqulov jáne Qordaı aýdandarynda bolyp, turǵyndarmen 22 ret kezdesý ótti. El arasynda júrgende halyqtyń Elbasyna degen erekshe qurmetin baıqadym. Qaı jerde bolsa da mektep oqýshysynan bastap, zeınettegi qart kisilerge deıin memleket tarapynan erekshe qamqorlyq, qoldaý kórsetilip otyrǵanyn aıtty, Elbasyna rahmetterin jetkizip, ol kisiniń aman-saýlyǵyn tiledi.
Kezdesýlerdiń birinde sóz alǵan qarııa: «Men qalada turaıynshy dep áýre bolmaımyn. Qazir aýyldaǵy úıimde de barlyq jaǵdaıym jasalǵan. Baıaǵyda sheteldiń kınolarynan qaladan bir de kem túspeıtin aýyldaryn kórip, aýzymyzdyń sýy qurıtyn, sirá bizdiń elimiz mynadaı jaǵdaıǵa jetý úshin kemi júz, júz elý jyl kerek bolar dep oılaıtynmyn. Kózdi ashyp-jumǵansha júz, júz elý jylda jetemiz dep júrgen damyǵan elderdegideı aýylǵa bizdiń el aınalasy on-on bes jyldyń ishinde jetti. Sarqyrap sý kelip tur, kelinder burynǵydaı ot ja­ǵyp áýre bolmaıdy, gaz jaǵamyz, úıdiń ishi jyly. Budan artyq janyńa ne kerek? Oǵan qosa, aýyl dúkeninen turmysyńa kerektiniń bárin tabasyń. Burynǵydaı qalaǵa sabylmaısyń. Bir jerimiz aýyrsa, aýyldyq ambýlatorııadan em-dom alamyz. Qoramda bes-alty jylqy, jeti-segiz iri qara, otyz shaqty qoıym bar. Jaǵdaıymyz eshkimnen kem emes. Halqymyz: «Toısań, táýbe qyl» degen. Osyndaı jaǵdaı jasap bergen Elbasyna rahmet! Astanaǵa barǵanda elden úlken sálem aıtyńyzdar, aman bolsyn!» dep ystyq yqylasyn bildirdi.
Qarııanyń sózinen soń, halyq dý qol shapalaqtap turyp aldy. Mine, aýylda bolǵan kezdesýde halyqtyń Elbasyna degen ystyq yqylasy osyndaı zor eken. Joldaýda Nursultan Ábishuly: «Qazaqstan-2030» Strategııasy bizdiń memlekettiligimizdiń qalyp­tasý kezeńi úshin jasalǵan bolatyn. О́ziniń bazalyq ólshemi boıynsha ol oryndaldy. Bizdiń basty maqsatymyz – 2050 jylǵa qaraı Jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyn qurý. Qazaqstan HHI ǵasyrdyń ortasyna qaraı álemniń eń damyǵan 30 eliniń qatarynda bolýǵa tıis», – degen kezde Qazaqstannyń bolashaqta taǵy da óte joǵary qarqynmen damıtynyn sezindik.
Senimdi qadamdar jasaı biletin Elbasynyń úlken erliginiń biri – Astana qalasyn salýy. Qaısybir isti bastaýǵa úlken erik-jiger, qajyr-qaırat kerek. Sonda ǵana isiń ońdy bolyp, jurt aldyndaǵy qaǵıdań aıqyn, júziń jarqyn bolady. Osyndaı qaısar da parasatty minez boıyńnan tabylsa ǵana qala salasyń. Halyqtyń sanasyn aldyǵa jeteleısiń. Jańashyldyq úrdistiń otyn jaǵasyń. Osyndaı asyl qasıetterdi bir boıyna jınaǵan adam ǵana álemdi moıyndatqan Astanadaı qala salyp, halqyn bir ortalyqqa uıytady. Al Nursultan Ábishuly sııaqty az ǵana ýaqytta astana salý – kez kelgen el bas­qar­ǵan azamattyń qolynan kele bermeıtin is. Mundaı uly is – úlken azamattyq. Al ony moıyndamaý – aǵattyq. Tarıh aldyndaǵy qatelik. Tarıh demekshi… Nursultan Ábish­uly – qazaq úshin úlken is tyn­dyr­ǵan tarıhı tulǵa. Qazaqta: «Bi­ter istiń basyna jaqsy keler qasyna» deıdi. Táýbe! Qazaq tarıhyna kóz júgirtsek, nesheme náýbet zamandardan aman qalǵanymyzdy kóremiz. Tipti halyq bolyp jer betinen joıylyp jetýge shaq qalǵan kezderimiz bolǵan. Sonshama zarly kúnderde jasymaı, osy araıly kúnderdiń kelerine sengenbiz. Senim aqtaldy.
Táýelsizdik tańymyzdaǵy tal besigimiz – elordamyz. Ol – Elba­synyń tól týyndysy. Osy tusta Áýezovshe aıtar bolsaq, «El bolamyn deseń besigińdi túze!» Mine, tańymyz táýelsiz atqan tusta bir­qalypty óziniń yrǵaǵymen terbelip kele jatqan Astana qazaqtyń tal besigi. Biz – Astana degende kóz aldymyzǵa Nursultan Nazarbaev, al Nursultan Ábishuly degende kóz aldymyzǵa arman qala Astana, Táýelsiz Qazaqstan, ezýlerine kúlki úıirilgen baqytty adamdar elesteıtin kúnge jettik. Astana árqashan qazaqtyń maqtanyshy bola bergeı!
N.Nazarbaevtyń batyl jos­pa­ry­nyń biri jáne biregeıi «Qa­zaqstan-2050» Strategııasy – qa­lyp­tasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýy. Elbasymyz ár jyl saıyn Qa­zaqstan halqyna Joldaý arnaıdy. Sol tarıhı qujattardyń negizi bo­lyp kelgen «Qazaqstan-2030» Strategııalyq baǵdarlamasynyń basym bóligi oryndaldy. Son­dyq­tan uzaq merzimdi kelesi baǵ­dar­lamanyń qajettiligi týyn­dady. Al «Qazaqstan-2050» Strategııasy kemel keleshekti kóre bilý. Elimizdiń jan-jaqty damýyna túrli baǵdarlamalar jasalǵany jáne onyń maqsatty túrde oryndalyp kele jatqanyn halyqtyń ál-aýqatynyń jaqsarǵanynan baıqaımyz. Máselen, Údemeli ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda 2010 jyldan bastap jalpy quny 1 797 mlrd. teńge bolatyn 397 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, 44 myńnan astam jumys orny ashyldy.
Taǵy da elde bolǵan kez­de­sý­lerdiń biri orta býyn ókilderimen jáne stýdenttermen ótti. Sonda baıqaǵanym, Prezıdent Joldaýy, ásirese, jastarǵa úlken serpilis bergen eken. Olar eldik mańyzy zor Joldaýdaǵy kózdelip otyrǵan ekonomıkalyq, áleýmettik me­je­lerdi oryndaýǵa halyq bolyp atsalysý qajettigi jónindegi oılaryn ortaǵa saldy. Sondaı-aq jastar patrıotızmdi jáne memlekettik tildi damytý, táýelsiz eldiń ozyq oıly azamattaryn qalyptastyrý týraly oı-pikirlerimen bólisti. Sóz alǵan bir stýdent Joldaýdyń myna bir úzindisin tolǵanyspen oqyp berdi. «Qazirdiń ózinde elimizdegi oqýshylardyń 60 paıyzdan astamy memlekettik tilde oqıdy. Memlekettik til barlyq mektepterde oqytylady. Bul, eger bala bıyl mektepke barsa, endi on-on eki jyldan soń jappaı qazaqsha biletin qazaqstandyqtardyń jańa urpaǵy qalyptasady degen sóz. Qazaqstannyń bolashaǵy qazaq tilinde. Qazaq tili 2025 jylǵa qaraı ómirdiń barlyq salasynda ústemdik etip, kez kelgen ortada kúndelikti qatynas tiline aınalady. Osylaı táýelsizdigimiz búkil ultty uıystyratyn eń bas­ty qundylyǵymyz – týǵan tili­mizdiń mereıin ústem ete túsedi. Táýelsizdigin alǵan tusta elimizdegi qazaqtyń sany 6,8 mıllıon nemese 41% bolsa, qazir 11 mıllıonǵa jetip, 65%-dan asty», deı kele: «Qazaqstandaı keń baıtaq elim barda, bolashaqty kóre bi­letin Nursultan Ábishulyndaı Prezıdentim barda meniń tereń bilim ıesi bolmaýym azamattyǵyma syn. Sebebi, meniń jan-jaqty bi­lim alýyma memleket bar jaǵ­daıymdy jasap qoıǵan. Sheteldiń aldyńǵy qatarly oqý ornyna túsý men úshin úlken másele emes. О́ıtkeni, Elbasymyz arnaıy «Bolashaq» baǵdarlamasyn bekitti jáne ol kisiniń álemdik deńgeıdegi abyroıynyń arqasynda kez kelgen memlekette qazaq bolyp maqtanyshpen oqyp bilim alýyma bolady», dep sózin aıaqtady. Osy sózdi estigende Elbasymyzdyń: «Qazaqstannyń bolashaǵy bilimdi jastarda», degen ustanymy oıyma oraldy. Osy oraıda, Memleket basshysy Qazaqstan patrıotızminiń irgetasy – barlyq azamattardyń teń quqylyǵy jáne olardyń Otan namysy aldyndaǵy jalpy jaýapkershiligi ekendigin atap ótkeni anyq.
«Nur Otan» HDP-nyń qoǵamdyq qabyldaýlarynda jáne jergilikti jerlerde azamattardy qabyldap, suraqtaryna jaýap berdik. Partııa aktıvimen, máslıhat depýtattarymen, eńbek ujymdarymen jáne turǵyndarmen kezdesý barysynda kóterilgen máseleler az emes. Atap aıtqanda, adamnyń densaýlyǵyna zııan keltiretin óndiris oryndarynda qyzmet isteıtinderdi áleý­mettik qorǵaý, qoljetimdi tur­ǵyn úıdi aýyldarda da salý, jas ma­mandarǵa úı berýdiń zańnamalyq tetigin qarastyrý, jasóspirimder úıleriniń túlekterin turǵyn úımen qamtamasyz etý, joǵary synyp oqýshylaryna bolashaq mamandyq tańdaýynda kásibı baǵyt-baǵdar berý máseleleri qozǵaldy. О́ńirdiń problemalaryn sheshý boıynsha usynystar alǵa tartyldy.
Bizder jańadan salynǵan bir­qatar mektepterdi aralap kórip, kóńilimiz ósti. Olar jańa úlgidegi tehnologııamen qamtamasyz etilgen. Interaktıvti taqtalary bar, lıngofondy kabınetteri jumys istep tur. Kompıýterleri ınternet jelisine qosylǵan. Aýyldaǵy mektepterdiń de osyndaı deńgeıge kóterilgeni qýantty. «Jol kartasy» baǵdarlamasy sheńberinde óńirlerdiń ınfraqurylymyn damytý baǵytynda kóptegen jumystar jasalǵandyǵy kórinip tur. Prezıdenttiń áleýmettik salany alǵa bastyrý boıynsha bergen tapsyrmalary júzege asqanyna kýá boldyq. Ásirese, «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy aıasynda aýyldyq eldi mekenderde jańadan boı kótergen nysandar halyq ıgiligine aınalǵan. Sonymen qatar, «Aq bulaq» aýyz sý baǵdarlamasy boıynsha kóptegen aýyldarǵa taza aýyz sý jetkizilgen. Mysaly, Jýaly aýdanyndaǵy 150 tósektik aýrýhanada boldyq. Bul emdeý orny túgeldeı jańa zamanǵy medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen. Jańa tehnologııany meńgergen mamandary da bar, keıbir kúrdeli apparattar boıynsha óz qyzmetkerlerin qosymsha biliktiligin arttyrýǵa jiberip al­­ǵan. Aýrýhanada telekópir ar­qyly ózge óńirdegi dárigerlerden keńester alý múmkindigi jasalǵan.
Turar Rysqulov aýdanynda bolǵanymyzda, jergilikti bir kásipkerdiń azamattyq isine kýá boldyq. Ol óz qarjysyna mektep janynan 80 oqýshyǵa arnalǵan ınternat úıin salyp beripti. Shynymen de, aýyldyń eńsesi kóterilip qalǵan. О́zim buryn da Jambyl oblysynda bolyp júrmin. Búgingi tańda óńirdiń jańasha túlegenin baıqadyq. Jańadan salynǵan mektepter men aýrýhanalar, avtokólik joldary aýylǵa erekshe túr berip, kóriktendire túsken. Halyq naryqtyq ekono­mı­kanyń zańdylyqtaryna da ábden beıimdelip alypty. Aýyldyq jer­­lerde shaǵyn kásipkerlik te jan-jaqty damý jolyna túse bas­taǵan. Ár azamat óz jaǵdaıyn jaq­sartý arqyly eldiń alǵa basýy­na úles qosyp jatyr. Eń bastysy, turǵyndardyń bolashaqqa degen se­nimderi zor.
Kezdesýlerde usynystar da aıtyldy. Máselen, Prezıdenttiń Joldaýy týraly tek úlken jıyn­darda ǵana emes, shaǵyn basqo­sýlarda da ár adam óz kókeıindegi oıyn bildirip, eldiń damýyna úles qosýdyń joldaryn aıtyp otyrsa, sonyń ózi qoǵamdyq ortada ortaq maqsattyń qalyptasýyna yqpal etetini sózsiz. Ata-analar men muǵalimder bala tárbıesin de Elbasy Joldaýyndaǵy negizgi baǵyttarmen ushtastyra bilse, ol da jastardyń bolashaqqa degen kózqarasyn nyǵaıtýǵa oń áser etedi. Búgin qandaı deńgeıdemiz, al 2030 jyly, odan keıin 2050 jyly qandaı deńgeıge jetetinimiz jáne sol kezde el ekonomıkasynyń damýy, órkenıet jolyndaǵy tabysymyz, memlekettik tildiń qoldanylýy qandaı deńgeıde bolatyny – bári de jańa strategııalyq Joldaýda kórinis tapqan. Aldymyzda aıqyn maqsat tur. Soǵan jetý jolynda eseli eńbek etý – barshamyzdyń Otan aldyndaǵy azamattyq boryshymyz.

Ulasbek SÁDIBEKOV,
Parlament Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» HDP fraksııasynyń múshesi.