Aıan KО́LBAI: «Memlekettik qyzmetter standarttary qarapaıym jáne túsinikti bolýy tıis»
Seısenbi, 15 qańtar 2013 7:29
«Erekshe nazardy memlekettik qyzmetter kórsetýdiń sapasyn arttyrýǵa aýdarý qajet. Mindet – memlekettik apparattyń halyqpen ózara qarym-qatynastarynda birjaqty-óktem kózqarastardan arylyp, azamattarǵa memlekettik qyzmetterdi tıimdi jáne jedel túrde kórsetýge kóshý».
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń el halqyna Joldaýynan.
Seısenbi, 15 qańtar 2013 7:29
«Erekshe nazardy memlekettik qyzmetter kórsetýdiń sapasyn arttyrýǵa aýdarý qajet. Mindet – memlekettik apparattyń halyqpen ózara qarym-qatynastarynda birjaqty-óktem kózqarastardan arylyp, azamattarǵa memlekettik qyzmetterdi tıimdi jáne jedel túrde kórsetýge kóshý».
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń el halqyna Joldaýynan.
Búginde qoǵamdyq qyzmet kórsetý túrleri kóp. Múmkindigimizshe, qalaǵanymyzdy tańdap, qajetimizdi tutyna alamyz. Alaıda, memlekettik qyzmet túrlerin tutyný kezinde tańdaý quqymyz joq, ár memlekettik qyzmetti belgilengen memlekettik organ ǵana usynady. Osy turǵyda memlekettik qyzmet sapasyn arttyrý joldaryn jáne kórsetý standarttaryn túsindirý maqsatynda QR Qarjy mınıstrligi Kedendik baqylaý komıtetiniń táýekelderdi taldaý jáne statıstıka basqarmasynyń bastyǵy Aıan Máýlenbaıuly KО́LBAIMEN áńgimelesken edik.
– Aıan Máýlenbaıuly, Elbasy Joldaýynda memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasy jóninde arnaıy aıtyldy. Bul sizderdiń jumystaryńyzǵa tikeleı qatysty talap. Áńgimemizdi memlekettik qyzmet kórsetý standarty týraly túsinikten bastasaq. Jalpy, standarttaý degenimiz ne?
– «Standarttaý» – tutynýshyǵa eń jaqsy ónimdi jetkilikti mólsherde ári qolaıly baǵamen usyný úshin ónimniń joǵary sapasy men óndiristiń eń jaqsy tásiliniń úılesýi bolyp tabylady.
«Memlekettik qyzmet kórsetý standarty» – memlekettik qyzmettiń sıpattamasyna, túrine, mazmunyna jáne nátıjesine bekitilgen talaptardy belgileıtin normatıvtik quqyqtyq akt.
– Standarttaý máselesine qatysty arnaıy qabyldanǵan mańyzdy qujattar negizinde qandaı nusqaýlar bekitilip, jumystar atqarylýda?
– Ár túrli deńgeıdegi memlekettik qyzmetkerler men halyq arasyndaǵy tutynýshy kózqarasyn týdyrý búgingi zaman talaby. Bul rette, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń tapsyrmasy negizinde osy jańa bastamany engizý jáne júzege asyrý úshin birqatar normatıvtik aktiler daıyndalyp, keıbirine tolyqtyrýlar men ózgertýler engizildi, memlekettik qyzmet kórsetý standarty belgilendi. Atalǵan jumystar nátıjesinde QR Indýstrııa jáne saýda mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa jónindegi komıtetiniń 2005 jyly Memlekettik qyzmetterdi standarttaýdyń jalpy talaptary bekitildi. Onda standarttaý úderisiniń qaǵıdattary, negizgi termınderi, standarttaý nysandary jáne de basqa komponentter jaıynda aıtylǵan.
QR Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttiginiń 2006 jylǵy Memlekettik qyzmet kórsetý standarttaryn anyqtaý úshin modeldik ádistemelik nusqaýlary bekitildi. Memlekettik qyzmet kórsetýdiń úlgi standarty ázirlendi.
Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrliginde jumys toby qurylyp, «Memlekettik qyzmet týraly» Zań jobasy keńinen talqylanyp, ázirlendi. Zań jobasy adam ómiriniń barlyq salalaryna qatysty memlekettik qyzmettegi tutynýshy quqyqtary men mindetterin keńeıtýge baǵyttalǵan. Onda tutynýshynyń memlekettik qyzmetke júgingen kezde quqyǵy men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda shaǵymdaný múmkindikteri, sondaı-aq, memlekettik qyzmetterge standarttar men tártip talaptaryn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Mysaly, balany balabaqshaǵa tirkeýden bastap mektepke berý, túrli kýálikterdi, qujattardy resimdeý, medısına qyzmeti sııaqty taǵysyn taǵy basqa memlekettik qyzmet túrlerine jıi kezdesemiz. Bir «áttegen-aıy», halqymyzdyń kópshiligi qandaı da bir qyzmet sapasynyń joǵary bolýyn talap etip, oǵan kóńilderi tolmaıtyndyqtaryna shaǵymdanyp úırenbegen. Jylamaǵan balanyń keri ǵoı, talap etýdi úırenýimiz, kózqarasymyzdy ózgertýimiz kerek. Sondyqtan, tutynýshy men qyzmet túrin kórsetetin tarap arasyndaǵy qatynastardy ózgertý qajettiligi týyndaıdy. Olardyń sapasyn arttyrý úshin belgili bir standarttar men talaptar ázirlenýi qajet.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, Zań jobasy memlekettik qyzmet kórsetý sapasyna qoǵamdyq monıtorıng júrgizýdi kózdeıdi. Bul óz kezeginde basqarýshylyq sheshimderdi qabyldaýdaǵy qoǵamdyq birlestikter men azamattardyń rólin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Joba memlekettik qyzmet júıesine tujyrymdamaly túrde asa joǵary jaýapkershilikti júktep, halyqaralyq standarttarǵa jaýap bere alatyndyǵyn alqaly jıynda Qazaqstandaǵy BUU damý baǵdarlamasynyń turaqty ókili E.Panıklova atap ótken bolatyn.
Jalpy, kedendik organdarmen qoldanatyn memlekettik qyzmet kórsetýdi standarttaý sharalary Memleket basshysynyń jyl saıynǵy Joldaýy tapsyrmasyna sáıkes júrgiziledi.
– Standarttaý jumysynda álemdik tájirıbege súıený qajet ekeni anyq. Degenmen de, elimizdiń turaǵy, mentalıtetimiz eskerilgen bolar?
– Árıne, atalǵan jumystar memlekettik qyzmet kórsetýdi standarttaýdaǵy álemdik tájirıbelerdi zerttep, olardyń Qazaqstanǵa qolaıly jaqtaryn qarastyryp, jergilikti memleket júıesin, halyqtyń mentalıtetin eskere otyryp júrgizildi. Shetelderge issaparlar uıymdastyryldy. Sonymen birge QR Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttigi janynan Ulttyq jumys toby quryldy. Bul jumys tobyna sheteldik jáne otandyq táýelsiz sarapshylar tartylyp, jumys jospary bekitildi.
Memlekettik qyzmet kórsetýdi standarttaýdyń álemdik tarıhyna nazar aýdarar bolsaq, bul salada dúnıe júzinde alǵashqylardyń biri bolyp, Ulybrıtanııa 1991 jyly bastaǵan. Olar standarttaýǵa shamamen 10 jyl ýaqyt jumsaǵan. Qazirgi kúnde bul eldiń memlekettik organdary tolyǵymen bekitilgen standarttar boıynsha jumys atqarýda. Qazaqstan TMD elderiniń ishinde alǵashqylardyń biri bolyp, standarttaýdy qolǵa aldy. Reseıde de osy baǵytta jumystar júrgizilýde.
Álemde memlekettik qyzmet kórsetýdi standarttaýdyń eki ádisi bar. Onyń birinshisi, joǵarydan tómenge, ıaǵnı respýblıka dárejesinde úlgi standarttary bekitilip, sol úlgige qaraı ár qyzmet úshin belgili bir standarttar bekitiledi. Ekinshisi, tómennen joǵaryǵa qaraı, túrli qyzmet úshin ár aımaqtyń standarttary jeke-jeke bekitiledi. Osyǵan oraı elimiz úshin birinshi ádis tańdalǵan. Tájirıbege súıenip, standarttaýdy daıyndaý kezeń boıynsha atqarylyp, uıymdastyrylýda.
Memlekettik organdar men mekemeler arqyly kórsetiletin qyzmetterdiń ishinen halyq úshin mańyzy zor qyzmetterdiń standarttaryn óńdeý qajet. Standarttardy óńdeý úshin basymdyq qyzmetterdiń tizimin anyqtaý barysynda kórsetiletin qyzmettiń áleýmettik jáne ekonomıkalyq mańyzdylyǵy, onyń buqaralyǵyna, sondaı-aq, halyq úshin mindetti qyzmetter bolýyna jáne jemqorlyq táýeldiligine qaraı anyqtalǵan.
– Qazaqstanda elýge jýyq kedendik qyzmettiń túri memlekettik qyzmetterdiń tizilimine engiziletininen habardarmyz. Bul týraly ne aıtasyz?
– Qarjy mınıstrliginiń Kedendik baqylaý komıteti «Atameken» QUEP-pen birlesip, elý shaqty memlekettik qyzmet tizimin belgilep, ony ári qaraı jeke jáne zańdy tulǵalarǵa kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń tizilimine engizý úshin QR Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrligine jiberdi. QR Úkimetiniń qaýlysyna sáıkes atalǵan qyzmet túrlerin standarttaý jáne reglamentteý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta osy atalǵan keden organdary kórsetetin 6 memlekettik qyzmet boıynsha standarttar bekitilip, reglamentter ázirlenýde. Sonymen qatar, «Bıznes-prosesterdi ońtaılandyrý jáne avtomattandyrý boıynsha» is-sharalar josparyna sáıkes Kedendik baqylaý komıteti kórsetetin memlekettik qyzmettiń myna túrlerin:
«Ýákiletti ekonomıkalyq operator mártebesin berý», «Keden ókilderiniń tizilimine engizý», «Kedendik tasymaldaýshylardyń tizilimine engizý» memlekettik qyzmetterin jyl sońyna deıin elektrondy pishinge kóshirý josparlanýda.
– Memlekettik qyzmet sapasy syn kótermeıdi degen pikir bar. Qyzmet túriniń sapasy halyqty qanshalyqty qanaǵattandyryp otyr?
– Jalpy, memlekettik qyzmet kórsetý standarttaryn engizý, birinshiden, tutynýshyǵa qyzmet kórsetetin memlekettik organnyń is-áreketin qadaǵalaýdy jáne halyqpen tyǵyz baılanysta sapaly jumys isteı bilýdi talap etedi. Sondyqtan, memlekettik organdardyń sapaly jumysyn qamtamasyz etý úshin, olardyń maqsaty men is-áreket kórsetkishin ońtaılandyrýmen birge, bul fýnksııalardyń oryndalýyn arttyrý shart. Memlekettik qurylymdar jumysynyń tıimdiligin arttyrý, azamattarǵa kórsetiletin memlekettik qyzmettiń sapasyn jańa satyǵa kóterý – qazirgi kúnniń basty mindetteriniń biri. Memleket basshysy – memlekettik qyzmet kórsetý salasy áleýmettik óskeleń talaptaryna jaýap berip, soǵan oraı qyzmet jasaýǵa tıisti ekendigin qadap aıtyp, qyzmet kórsetýdiń sapasyn arttyrý salasyndaǵy biraz mindetterdiń basyn ashyp bergen bolatyn.
– Standarttaý baǵytynda qurylǵan halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń jumystary jaıynda aıtsańyz. Olardyń jumysy halyqqa qanshalyqty qolaıly?
– 2005 jyly alǵashqy bolyp memlekettik qyzmet kórsetýdi standarttaý baǵytynda atqarylǵan jumystar nátıjesinde bir tereze prınsıpi boıynsha qyzmet kórsetetin Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary ashyldy. Elimizde qyzmet kórsetýdiń sapasy jańa satyǵa kóterildi dep oılaımyn. Birinshiden, kezekke turýdyń mádenıeti túzeldi. Burynǵydaı aýzy-murnynan shyǵyp turatyn keptelis kezek, aıǵaı-shý joq. О́tinishin alyp kelgen árbir azamattyń isi on bes-jıyrma mınýttyń ishinde jasalyp bitedi. Mysaly, buryn osy ortalyqtar ashylǵanǵa deıin tólqujat nemese jeke kýálik alý úshin qalanyń ár jerinde ornalasqan ár túrli memlekettik organdardan qujattar jınap, bankke baryp bekitilgen tólemdi tólep áýrege túsetinbiz. Qazirgi tańda bul qyzmetti tutyný úshin tek qana Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna baramyz, ıaǵnı barlyǵy bir jerde shoǵyrlanǵan (bank, qajetti blankter, kóshirme, taǵy basqalar). Ortalyqtarda jumys oryndarynyń keńistigi ońtaılandyrylyp, kedergisiz qyzmet kórsetý úlgisi engizildi. Operatorlar kelýshilerge burynǵydaı bir tereze arqyly emes, kózbe-kóz otyryp qyzmet kórsetedi. Barlyq jumys oryndary kompıýterlermen jabdyqtalǵan. Qyzmet kórsetý kezinde kelýshi Elektrondy Úkimet portalynyń jumysymen tanysyp, sońynda operatordyń jumysyna da baǵa bere alady. Sonymen qatar, kezek kútip otyrǵan kezde qolaıly jaǵdaı jasalǵan: oryndyqtar, sý satatyn avtomattar, gazetter men teledıdar bar.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Perızat JOLAMANOVA.
