Semeı qalasynyń damýy árdaıym nazarda

– Qurmetti qaýym, elimiz boıynsha erekshe kúndi atap ótpek­piz. 29 tamyz BUU Bas Assambleıasynyń 64-sessııa­syn­da Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń usynysy boıynsha Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni bolyp belgilengen edi. Elbasy Semeı synaq polı­go­nyn saqtap qalý qajet degen pikirge áý bastan qar­sy­lyq bildirip, batyl sheshim jasap, polıgondy tarıhı Jarlyǵymen japqan kóregen basshy. Bul ustanym álem elde­rinde qoldaýǵa ıe boldy. Endi, mine, halyqty saýyqtyrý baǵy­tyn­da oń qadamdarǵa baryp otyrýy quptarlyq is. Osyǵan oraı Shyǵys Qazaqstan oblysynda kóptegen jumys atqarylyp jatyr, – dedi D.Ahmetov.

Oblys ákimi halyq den­saý­ly­ǵyn jaq­sar­týda, polıgon zardabyn tartqan tur­ǵyn­dardy keshendi emdeý boıynsha Semeı qalasyndaǵy atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtalyp, orynbasary Ásem Bekqyzyna sóz berdi.

Oblys ákiminiń orynbasary Ásem Núsi­po­va Semeıdegi je­del medısınalyq jár­dem aýrýhanasynda ashylǵan gıbrıd­ti ope­rasııa zaly hırýr­gııa salasyndaǵy kóp­tegen mańyz­dy dúnıeniń basyn birik­tire­tin­digine toqtaldy. Bul zaldyń erek­she­ligi, operasııa jasaıtyn klassıkalyq bólmeden kólemdi, úlken zal. Máselen, kóp júıeli blokta jańa deńgeıli tehnologııalar men qural-jabdyqtar, ashyq jáne shaǵyn ınvazıvti laparoskopııalyq magnıtti-rezo­nan­styq tomografııa, hırýr­gııa­lyq rentgen júıeleri, ÝDZ salasy, beınebaqylaý júıesi arqyly kúrdeli operasııany sapaly jasaý múmkindigi tolyq qamtylǵan.

Á.Núsipovanyń aıtýynsha, mundaı ja­ńa­shyl tehnologııa Semeı óńirin, oblys turǵyndaryn joǵary medısınalyq kómekpen tolyq qamtamasyz etýge múm­kin­dik beredi. Bul halyq ıgiligi úshin jasalǵan úlken sharýanyń biri. Gıbrıdti zal joǵary tehno­lo­gııa­lyq sapaly standart retinde res­­pýblıkadaǵy jalǵyz keshen bolyp tur. Semeıdegi jańa me­dı­sınalyq nysan JCI standarty boıynsha jobalanyp, jab­dyq­tal­ǵan.

Qala ákimi Ermak Sálimov Semeıdiń damý qalpyna, ekono­mı­kalyq kúsh-qýatyna toqtaldy. Ermak Bıdahmetuly Qaraǵaıly jańa shaǵyn aýdanyndaǵy «Abaı Arena» mádenı-sporttyq keshe­ni­niń qurylysy belsendi júrgizilip jatqanyn, nysan úsh bloktan turatynyn aıtty. Onyń birinde árleý jumystary júrgizilip jatsa, úshinshi bloktyń qasbeti 70 paıyzǵa derlik aıaqtaldy. Nysannyń qurylysyna 8 kompa­nııa­nyń 200-den astam adamy tartylǵan.

– Kásiporyn óndirisi men agrokeshen damýynda aıtarlyqtaı oń ózgerister bar, – dedi qala ákimi Ermak Sálimov, – ekono­mı­kalyq naryqtaǵy saýda aına­lymy jaqsaryp, negizgi kapı­tal­ǵa degen ınvestısııa ulǵaıdy. Qurylys salasy jandanyp kele jatyr. Qala bıýdjetine ekono­mı­­kanyń jaqsarýyna oraı kólem­di qarjy quıylýda. 2019 jyly munyń jalpy kólemi 62,1 mlrd teńge boldy. Turǵyn úı qurylysy da erekshe damyp keledi. Qalada bıylǵa deıin 67 kóppáterli úı salynǵan. Bıyl taǵy da 32 turǵyn úıdiń qurylysyn bastamaqshymyz. Jańa shaǵyn aýdan Qaraǵaıly da damyp keledi. Ol jerde 20 kóppáterli úı boı kóterdi. Jáne bilim berý mekemeleri de turǵyzyldy. Bobrovka kenti men Ushaqtar shaǵyn aýdanynda jańa mektepter salynyp, halyq ıgiligine berildi. Stepnoı jáne Shyǵys kentteri boıynsha mektep salýǵa jobalaý-smetalyq qujattar jasalyp jatyr.

E.Sálimovtiń aıtýynsha, 2026 jyly qala­da 133 turǵyn úı 702 myń sharshy metr­ge saly­nyp, paıdalanýǵa berilýi tıis. Bul eki myńnan astam semeılikti bas­panamen qamtýǵa múmkindik beredi. Orta­lyq­tandyrylǵan sýmen qamtylýǵa qalanyń bes aýdany: Komsomol, Stepnoı, Ushaqtar, Voshod, Lodochnaıa aýmaqtary kirýi qajet. 301 shaqyrym jylý jelileri jóndeýden ótedi. Atap aıtqanda, Ǵabbasov jylý qazan­dy­ǵy, Ortalyq, 35 kvartal, Zoovetınstıtýt qazan­dyq­tary. Bul jumystar bastalyp ta ketti.

Qyrkúıektiń 15-ine deıin kóptegen tur­ǵyn úı jylýǵa qosylý boıynsha daıyn­dyq qujattaryn alady. Osy rette oblys ákimi Danıal Ahme­tov saıajaılardaǵy tur­ǵyn­dardyń jaǵ­da­ıy­na qaraýdy tapsyrdy.

– Saıajaı kooperatıvteriniń jumy­syn qarańyz, – dedi oblys ákimi, – onda qarapaıym adamdar turyp jatyr. Sý, elektr energııa­sy, jol máselesine oraı problemalary bar. Bul máselelerdi tez arada sheship, jaǵdaı jasaý kerek. Sol sııaqty oblys kóleminde 375 myń sharshy metrge qosymsha turǵyn úı salýdy tapsyrdym. Onyń teń jartysy Semeıde salynýy tıis.

Budan keıin Radıasııalyq medısına jáne ekologııa ǵylymı-zertteý ınstı­tý­tynyń dırektory, medısına ǵylym­darynyń kandıdaty Talǵat Molda­ǵa­lıev ınstıtýttaǵy atqarylyp jatqan sharýalar jaıly aıtty.

– Bizdiń ınstıtýtqa qarasty aýrýhana men dıagnostıkalyq keńes bólimi bar, – deıdi Talǵat Moldaǵalıev, – onda radıasııa­dan zardap tartqan halyqty emdeıdi. Búgingi jıyn jáne 29 tamyz kúni biz úshin asa mańyzdy. Biz buǵan deıin kóptegen eldiń ǵylymı-zertteý ınstıtýttarymen baılanys ornatyp keldik. Bul jumys jal­ǵa­syn tabady. Ásirese, Hırosıma, Naga­sakı ýnıversıtetteriniń radıasııany zertteýde kóp kómegi boldy. Halyqaralyq qaýymdastyq bizdiń jumystarymyzǵa qyzy­ǵý­shylyq tanytýda. Biz ıadrolyq qarýdan bas tartqan memlekettiń ǵylymı ınstıtýty retinde synaq­tar­dyń zardabyn jan-jaqty kór­setýge umtylamyz. Instıtýt bul kúnderi Japonııa, Anglııa, Ger­ma­nııa, Reseı elderimen tyǵyz baılanys­ta jumys isteıdi.

Ozyq tehnologııalardy iske qosý qajet

 Budan keıin oblys basshysy Semeıdegi Jedel medısınalyq járdem aýrýhanasynda boldy. Bul aýrýhana jaqyn arada halyqaralyq JCI standarty sertıfıkatyna ótinish tapsyrǵan bolatyn. Sol arqyly álemdegi eń úzdik mekemeler qataryna ótken. Sondaı-aq aýrýhanada gıbrıdti operasııa jasaıtyn zal da ashyldy. Danıal Kenjetaıulynyń aıtýynsha, sońǵy 3,5 jyl ishinde medısınalyq qural-jabdyqtardy alý úshin 23 mlrd teńge bólingen. Bul halyq densaýlyǵy úshin jasalyp otyrǵan sharýa. Endi aldaǵy ýaqytta dáriger qaýymdy 3-6 aıǵa ǵana emes, tolyq bilim alyp shyǵý úshin bir jyl boıy oqytady.

– Eger biz damyǵan 30 mem­le­kettiń qataryna enemiz desek, medısına qyz­met­ker­le­rine de joǵarǵy talaptar qoıamyz, – dedi oblys ákimi Danıal Ahmetov, – olar osyndaı jańadan ashylyp jatqan gıbrıdti operasııa zalynda jumys isteı alatyn bilikti maman bolyp qa­lyp­­tasýlary qajet. Aǵylshyn jáne taǵy basqa halyqaralyq qaty­nastar tilderin meń­gergeni jón. Jańa ınnovasııalyq em­deý-dıagnostıkalyq tehnologııalaryn to­lyq meńgerip, el ıgiligine jumys isteýi tıis. Dári­ger qaýymyna barlyq jaǵdaı jasap otyrmyz. Baspanamen, medı­sınalyq tehnologııalyq qural­darmen qamtydyq. Medı­sına qyzmetkerleri respýb­lı­ka­lyq deńgeıde halyqqa em-shara­larymen ıgiligin tıgize alatyn maman bolýy kerek. Sonda ǵana elimizdegi medısınanyń bola­shaǵy jarqyn ekenine kámil senemiz.

Oblys ákimi Qaraǵaıly shaǵyn aýdanynda medısına salasynyń 15 qyzmetkerine páter kiltin tabys etti.

Qaraǵaıly shaǵyn aýdanyn­da­ǵy jańa­dan salynǵan kóppáterli úılerge qonys­tanýshylardyń qatary kún sanap artyp keledi. Oblys basshysy osy úıler­den páterlerge ıe bolǵan medısına qyz­met­ker­leri men dárigerlerdi shyn jú­rek­ten quttyqtap, el úshin aıanbaı eńbek ete berýlerine, halyq densaýlyǵyn saqtaýǵa belsene atsalysýǵa shaqyrdy.

– Qaraǵaıly shaǵyn aýdany «Nurly jer» baǵdarlamasy bo­ıynsha qolǵa alynyp, Elbasynyń tapsyrmasymen halyqtyń ál-aýqaty tómen, kóp balaly otbasylardy úımen qamtý úshin arnaıy jasalyp jatqan ınfra­qu­rylymy jaqsy ári qolaıly aýdan, – dedi D.Ahmetov.

Sharaǵa arnaıy qatysqan  Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Kamaljan Nadyrov Qaraǵaıly shaǵyn aýdanynda halyqtyń jaıly ómir súrýin qamtamasyz etý úshin keshendi jumystar atqarylǵanyn málimdedi. Sońǵy jyldary Semeıdiń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne jeke turǵyn úı qurylysy salalarynda oń ózge­ris­ter baıqa­la­tynyn atap ótti.

Baspanaly bolǵan tur­ǵyn­dar oblys basshysyna rıza­shy­lyq­ta­ryn bildirdi.

SEMEI