– Qurmetti qaýym, elimiz boıynsha erekshe kúndi atap ótpekpiz. 29 tamyz BUU Bas Assambleıasynyń 64-sessııasynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń usynysy boıynsha Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni bolyp belgilengen edi. Elbasy Semeı synaq polıgonyn saqtap qalý qajet degen pikirge áý bastan qarsylyq bildirip, batyl sheshim jasap, polıgondy tarıhı Jarlyǵymen japqan kóregen basshy. Bul ustanym álem elderinde qoldaýǵa ıe boldy. Endi, mine, halyqty saýyqtyrý baǵytynda oń qadamdarǵa baryp otyrýy quptarlyq is. Osyǵan oraı Shyǵys Qazaqstan oblysynda kóptegen jumys atqarylyp jatyr, – dedi D.Ahmetov.
Oblys ákimi halyq densaýlyǵyn jaqsartýda, polıgon zardabyn tartqan turǵyndardy keshendi emdeý boıynsha Semeı qalasyndaǵy atqarylyp jatqan jumystarǵa toqtalyp, orynbasary Ásem Bekqyzyna sóz berdi.
Oblys ákiminiń orynbasary Ásem Núsipova Semeıdegi jedel medısınalyq járdem aýrýhanasynda ashylǵan gıbrıdti operasııa zaly hırýrgııa salasyndaǵy kóptegen mańyzdy dúnıeniń basyn biriktiretindigine toqtaldy. Bul zaldyń ereksheligi, operasııa jasaıtyn klassıkalyq bólmeden kólemdi, úlken zal. Máselen, kóp júıeli blokta jańa deńgeıli tehnologııalar men qural-jabdyqtar, ashyq jáne shaǵyn ınvazıvti laparoskopııalyq magnıtti-rezonanstyq tomografııa, hırýrgııalyq rentgen júıeleri, ÝDZ salasy, beınebaqylaý júıesi arqyly kúrdeli operasııany sapaly jasaý múmkindigi tolyq qamtylǵan.
Á.Núsipovanyń aıtýynsha, mundaı jańashyl tehnologııa Semeı óńirin, oblys turǵyndaryn joǵary medısınalyq kómekpen tolyq qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Bul halyq ıgiligi úshin jasalǵan úlken sharýanyń biri. Gıbrıdti zal joǵary tehnologııalyq sapaly standart retinde respýblıkadaǵy jalǵyz keshen bolyp tur. Semeıdegi jańa medısınalyq nysan JCI standarty boıynsha jobalanyp, jabdyqtalǵan.
Qala ákimi Ermak Sálimov Semeıdiń damý qalpyna, ekonomıkalyq kúsh-qýatyna toqtaldy. Ermak Bıdahmetuly Qaraǵaıly jańa shaǵyn aýdanyndaǵy «Abaı Arena» mádenı-sporttyq kesheniniń qurylysy belsendi júrgizilip jatqanyn, nysan úsh bloktan turatynyn aıtty. Onyń birinde árleý jumystary júrgizilip jatsa, úshinshi bloktyń qasbeti 70 paıyzǵa derlik aıaqtaldy. Nysannyń qurylysyna 8 kompanııanyń 200-den astam adamy tartylǵan.
– Kásiporyn óndirisi men agrokeshen damýynda aıtarlyqtaı oń ózgerister bar, – dedi qala ákimi Ermak Sálimov, – ekonomıkalyq naryqtaǵy saýda aınalymy jaqsaryp, negizgi kapıtalǵa degen ınvestısııa ulǵaıdy. Qurylys salasy jandanyp kele jatyr. Qala bıýdjetine ekonomıkanyń jaqsarýyna oraı kólemdi qarjy quıylýda. 2019 jyly munyń jalpy kólemi 62,1 mlrd teńge boldy. Turǵyn úı qurylysy da erekshe damyp keledi. Qalada bıylǵa deıin 67 kóppáterli úı salynǵan. Bıyl taǵy da 32 turǵyn úıdiń qurylysyn bastamaqshymyz. Jańa shaǵyn aýdan Qaraǵaıly da damyp keledi. Ol jerde 20 kóppáterli úı boı kóterdi. Jáne bilim berý mekemeleri de turǵyzyldy. Bobrovka kenti men Ushaqtar shaǵyn aýdanynda jańa mektepter salynyp, halyq ıgiligine berildi. Stepnoı jáne Shyǵys kentteri boıynsha mektep salýǵa jobalaý-smetalyq qujattar jasalyp jatyr.
E.Sálimovtiń aıtýynsha, 2026 jyly qalada 133 turǵyn úı 702 myń sharshy metrge salynyp, paıdalanýǵa berilýi tıis. Bul eki myńnan astam semeılikti baspanamen qamtýǵa múmkindik beredi. Ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtylýǵa qalanyń bes aýdany: Komsomol, Stepnoı, Ushaqtar, Voshod, Lodochnaıa aýmaqtary kirýi qajet. 301 shaqyrym jylý jelileri jóndeýden ótedi. Atap aıtqanda, Ǵabbasov jylý qazandyǵy, Ortalyq, 35 kvartal, Zoovetınstıtýt qazandyqtary. Bul jumystar bastalyp ta ketti.
Qyrkúıektiń 15-ine deıin kóptegen turǵyn úı jylýǵa qosylý boıynsha daıyndyq qujattaryn alady. Osy rette oblys ákimi Danıal Ahmetov saıajaılardaǵy turǵyndardyń jaǵdaıyna qaraýdy tapsyrdy.
– Saıajaı kooperatıvteriniń jumysyn qarańyz, – dedi oblys ákimi, – onda qarapaıym adamdar turyp jatyr. Sý, elektr energııasy, jol máselesine oraı problemalary bar. Bul máselelerdi tez arada sheship, jaǵdaı jasaý kerek. Sol sııaqty oblys kóleminde 375 myń sharshy metrge qosymsha turǵyn úı salýdy tapsyrdym. Onyń teń jartysy Semeıde salynýy tıis.
Budan keıin Radıasııalyq medısına jáne ekologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Talǵat Moldaǵalıev ınstıtýttaǵy atqarylyp jatqan sharýalar jaıly aıtty.
– Bizdiń ınstıtýtqa qarasty aýrýhana men dıagnostıkalyq keńes bólimi bar, – deıdi Talǵat Moldaǵalıev, – onda radıasııadan zardap tartqan halyqty emdeıdi. Búgingi jıyn jáne 29 tamyz kúni biz úshin asa mańyzdy. Biz buǵan deıin kóptegen eldiń ǵylymı-zertteý ınstıtýttarymen baılanys ornatyp keldik. Bul jumys jalǵasyn tabady. Ásirese, Hırosıma, Nagasakı ýnıversıtetteriniń radıasııany zertteýde kóp kómegi boldy. Halyqaralyq qaýymdastyq bizdiń jumystarymyzǵa qyzyǵýshylyq tanytýda. Biz ıadrolyq qarýdan bas tartqan memlekettiń ǵylymı ınstıtýty retinde synaqtardyń zardabyn jan-jaqty kórsetýge umtylamyz. Instıtýt bul kúnderi Japonııa, Anglııa, Germanııa, Reseı elderimen tyǵyz baılanysta jumys isteıdi.
Ozyq tehnologııalardy iske qosý qajet
Budan keıin oblys basshysy Semeıdegi Jedel medısınalyq járdem aýrýhanasynda boldy. Bul aýrýhana jaqyn arada halyqaralyq JCI standarty sertıfıkatyna ótinish tapsyrǵan bolatyn. Sol arqyly álemdegi eń úzdik mekemeler qataryna ótken. Sondaı-aq aýrýhanada gıbrıdti operasııa jasaıtyn zal da ashyldy. Danıal Kenjetaıulynyń aıtýynsha, sońǵy 3,5 jyl ishinde medısınalyq qural-jabdyqtardy alý úshin 23 mlrd teńge bólingen. Bul halyq densaýlyǵy úshin jasalyp otyrǵan sharýa. Endi aldaǵy ýaqytta dáriger qaýymdy 3-6 aıǵa ǵana emes, tolyq bilim alyp shyǵý úshin bir jyl boıy oqytady.
– Eger biz damyǵan 30 memlekettiń qataryna enemiz desek, medısına qyzmetkerlerine de joǵarǵy talaptar qoıamyz, – dedi oblys ákimi Danıal Ahmetov, – olar osyndaı jańadan ashylyp jatqan gıbrıdti operasııa zalynda jumys isteı alatyn bilikti maman bolyp qalyptasýlary qajet. Aǵylshyn jáne taǵy basqa halyqaralyq qatynastar tilderin meńgergeni jón. Jańa ınnovasııalyq emdeý-dıagnostıkalyq tehnologııalaryn tolyq meńgerip, el ıgiligine jumys isteýi tıis. Dáriger qaýymyna barlyq jaǵdaı jasap otyrmyz. Baspanamen, medısınalyq tehnologııalyq quraldarmen qamtydyq. Medısına qyzmetkerleri respýblıkalyq deńgeıde halyqqa em-sharalarymen ıgiligin tıgize alatyn maman bolýy kerek. Sonda ǵana elimizdegi medısınanyń bolashaǵy jarqyn ekenine kámil senemiz.
Oblys ákimi Qaraǵaıly shaǵyn aýdanynda medısına salasynyń 15 qyzmetkerine páter kiltin tabys etti.
Qaraǵaıly shaǵyn aýdanyndaǵy jańadan salynǵan kóppáterli úılerge qonystanýshylardyń qatary kún sanap artyp keledi. Oblys basshysy osy úılerden páterlerge ıe bolǵan medısına qyzmetkerleri men dárigerlerdi shyn júrekten quttyqtap, el úshin aıanbaı eńbek ete berýlerine, halyq densaýlyǵyn saqtaýǵa belsene atsalysýǵa shaqyrdy.
– Qaraǵaıly shaǵyn aýdany «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha qolǵa alynyp, Elbasynyń tapsyrmasymen halyqtyń ál-aýqaty tómen, kóp balaly otbasylardy úımen qamtý úshin arnaıy jasalyp jatqan ınfraqurylymy jaqsy ári qolaıly aýdan, – dedi D.Ahmetov.
Sharaǵa arnaıy qatysqan Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Kamaljan Nadyrov Qaraǵaıly shaǵyn aýdanynda halyqtyń jaıly ómir súrýin qamtamasyz etý úshin keshendi jumystar atqarylǵanyn málimdedi. Sońǵy jyldary Semeıdiń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne jeke turǵyn úı qurylysy salalarynda oń ózgerister baıqalatynyn atap ótti.
Baspanaly bolǵan turǵyndar oblys basshysyna rızashylyqtaryn bildirdi.
SEMEI