Jańa júıege kóshedi

Juma, 1 naýryz 2013 8:08

Gazetimizdiń keshegi sanynda Memlekettik basqarý akademııasynda «Qazaqstan- 2050» Strategııasy erejelerine sáıkes ozyq basqarý sheshimderin qabyldaý jáne ákimshilik reformalardy iske asyrý máseleleri jóninde halyqaralyq semınar ótkeni týrasynda jazylǵan bolatyn. Eldi eleńdetken ákimshilik reforma týrasynda arnaıy shetelden bilikti maman shaqyrtylyp, dáris tyńdalǵan osy mańyzdy shara týraly esepti oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz.

Juma, 1 naýryz 2013 8:08

Gazetimizdiń keshegi sanynda Memlekettik basqarý akademııasynda «Qazaqstan- 2050» Strategııasy erejelerine sáıkes ozyq basqarý sheshimderin qabyldaý jáne ákimshilik reformalardy iske asyrý máseleleri jóninde halyqaralyq semınar ótkeni týrasynda jazylǵan bolatyn. Eldi eleńdetken ákimshilik reforma týrasynda arnaıy shetelden bilikti maman shaqyrtylyp, dáris tyńdalǵan osy mańyzdy shara týraly esepti oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz.

Jasyryp jabatyn nesi bar, kópshilik arasynda memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmetterine kóńilderi tolmaı, osy pátshaǵarlar halyqtan túsken qarjydan eńbekaqy almaı ma, endeshe, nege aldaryna barsań, júre tyńdap, sheshilýi ońaı sharýanyń ózin qıyndatyp, ábden ótkelekten ótkizip qınaıtyny nesi degen sóz jıi aıtylady. Árıne, barlyq memlekettik qyzmetshige birdeı topyraq shashýdan aýlaqpyz, alaıda tapqan nanyn adalymen jep, eńbegin satpaıtyn adal qyzmetshiler de osynyń arasynda, qosaq arasynda ketip jatady, degenmen, «Jel turmasa shóptiń basy qımyldamaıdy», «Halyq aıtsa, qalt aıtpaıdy» degen de sóz bar.

Áıteýir, memlekettik qyz­mettiń, ákimshilik basqarýdyń reformaǵa suranyp turǵany aıqyn.

Elimizde 26 naýryzdan bastap «Memlekettik qyzmet týraly» Zańǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlardyń kúshine enýinen jurtshylyq tek jaq­sylyq kútip otyr. Bir aıǵa jetpeıtin ýaqytta ákimshilik basqarýǵa jańalyq alyp keletin zań qalaı jumys jasar eken, jergilikti ózin ózi basqarýda ákimder saılanady eken degen áńgime qarııalar otyrǵan jerde de aıtylatyn boldy. Bul zańdaǵy ózgeristerge halyqtyń kóz tigip otyrǵanyn kórsetedi emes pe?!

Sondyqtan reformany júzege asyrý jumystary aldynda ótki­zil­gen halyqaralyq semınarǵa biz­diń de qyzyǵý­shylyǵymyzdyń týýy zańdy.

Semınar jumysyn ashyp, onda sóz sóılegen Qazaqstan Prezıdenti Ákimshiligi Bas­shy­synyń orynbasary Ǵabıdolla Ábdirahymov elimizde ákimshilik reforma júrgizý aıasynda birqatar mańyzdy sharalar qabyldanatynyn atap ótti. Olar eki baǵytta atqarylyp, birinshi baǵytta memlekettik qyz­met salasy odan ári jetil­dirilse, ekinshi baǵytta ózin ózi basqarý salasynda mańyzdy qadamdar jasalmaq. Máselen, memlekettik qyzmetshiler sanatyna buryn memlekettik basqarý júıesinde bolmaǵan «A» korpýsy qosylady. Oǵan mınıstrlikterdegi qazirgi jumys jasap jatqan jaýapty hatshylar men komıtet tóraǵalary, al jergilikti basqarý organdarynan aýdan ákimderi kirip, bul korpýs sanaty 400 laýazymdy qurap, joǵary kólemde jalaqy taǵaıyndalatyn bolady. Olardyń barlyǵy arnaıy testten ótedi, onyń ishinde qýanarlyǵy–osy sanattaǵylardyń bar­ly­ǵynyń memlekettik tilden test tapsyratyndyǵy. Prezı­dent Ákimshiligi Basshysy oryn­basarynyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytqa «A» korpýsyna kiretin laýazymdy qyzmetkerlerge arnalǵan test baǵdarlamasy jasalǵan. Ony Memlekettik qyzmet isteri agenttigi daıyndap ta qoıypty. Al «A» korpýsyna ótýge úmitker test tapsyrǵannan keıin Ulttyq kadr komıssııasynan áńgimelesýden ótedi. Osydan keıin árbir úmitkerdiń qandaı laýazymdy qyzmetke baratyndyǵy sheshiledi.

Jergilikti ózin ózi basqa­rýdaǵy endigi bir jańalyq – aýyl ákimderiniń saılanýy. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha ol osy jyldyń qyrkúıek aıyna deıin júrgizilýi tıis. Sondyqtan degen Ǵabıdolla Ábdirahymov saılaý tamyz aıynyń ishinde ótýi múmkin dep ortalyq organdardyń birqatar ókiletteriniń jergilikti organdardyń quzyretine óte­tinin aıtty, ıaǵnı «5 myńǵa jýyq shtattyq birlik mınıstr­likterden alynyp, aýyl apparattaryn qurý úshin beriletin bolady», – dedi ol. Qazirgi kúni de aýyldyq jerlerde ákimder jumys isteýde. Degenmen, olar­dyń jetkilikti apparaty joq. Sondyqtan da aýyl ákim­dikteriniń apparatyn keńeıtý kózdelip otyr eken, sonymen birge, olarǵa biraz jaýapkershilik te júkteletini belgili.

Memlekettik qyzmet isteri agent­tiginiń tóraǵasy Álıhan Baımenov Ulybrıtanııa Birik­ken Koroldigi Premer-mı­nıstri Keńsesiniń Tonı Bler basqarǵan ýaqyt­taǵy basshysy bolǵan Djona­tan Paýellge sóz berer­de táýelsiz Qazaqstannyń memlekettik qyzmetti qurýda o basta aǵylshyn-sakson tájirıbesi qaperge alynǵanyn aıta kele, meıman oqıtyn dáristiń barlyq qatysýshylarǵa paıdasy bolatynyn jetkizdi. Al alqaly jıynda «Memlekettik qyzmettegi personaldy basqarýdaǵy qazirgi zamanǵy úrdister. Ulybrıtanııa tájirıbesi» taqyryby boıynsha minberge kóterilgen Djonatan Paýelldiń dárisi nazar aýdararlyqtaı bolyp shyqty.

Al Memlekettik qyzmet isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Álı Kómekbaev «Memlekettik qyzmet týraly» Zańdy júzege asyrý» jáne «A» korpýsyn qurý jóninde sóz sóılep, eldegi memlekettik qyzmet sapasyn jaq­sartý tóńireginde áńgime órbitti.

Memlekettik qyzmet­ker­lerdiń dárejesine qaraı eki korpýsqa bólinetini týraly másele buryn da kóterilip kelgen edi. Máselen, «A» korpýsyna basqarýshy qyzmetkerler toptalatyn bolsa, «B» korpýsyna atqarýshy, ıaǵnı oryndaýshy qyzmetkerler jınaqtalmaq. Kadrlardy, mem­le­kettik qyz­metkerlerdi bulaı­sha bólý – mem­lekettik qyzmet­kerlerdiń qyzmettik satyda kóterilýin durys júrgizýge, jalpy alǵanda, memlekettik qyzmet sapasyn arttyrýǵa jaǵdaı jasaıtyn kórinedi. Bir atap óterligi, «A» korpýsynda jumys jasaý úshin qyzmetker aldymen «B» korpýsynda uzaq ta qajyrly eńbek etýge tıis. Tek sodan keıin ǵana oǵan alǵashqy korpýsqa ótýge múmkindik týmaq. Bul – elimizdegi memlekettik qyzmet júıesiniń jandanyp jáne memlekettik qyzmet sapasynyń jaqsartylyp, sondaı-aq memlekettik qyzmetke alynýshylarǵa qoıylatyn ta­lap­tardyń jyl sanap qatań­datylyp kele jatqanyn kórsetse kerek.

Jıyn barysynda Álı Kó­mek­baev memlekettik qyzmet salasyn jandandyrýǵa qatysty reforma jaıyn áńgime ózegine aınaldyrdy. Bul zańǵa ózge­ris­ter naýryzda enetinin bar­lyq­taryńyz bilesizder. Osy saladaǵy reformaǵa sáıkes, saıası qyzmetkerlerdiń sanyn azaıtý arqyly elimiz memlekettik qyzmettiń álem boıynsha eń ozyq úlgisin qalyptastyratyn bolady. Memlekettik qyzmet­kerdiń kásibı biliktiligi men memlekettik qyzmettiń sapasyn arttyrý baǵy­tynda jańa zań jobasy oń ózge­rister ákeledi degen oıdamyz, dedi ol óz sózinde. Onyń só­zine qaraǵanda, jańa zań kúshine engen sátte memlekettik qyzmetkerlerdiń jańa tizimi qurylady. Máselen, joǵaryda aıtqanymyzdaı, «A» korpýsyna qala, aýdan ákimderi de enip, olarǵa belgili bir deńgeıde biliktilik talaptary qoıylady. Al aýyl, kent ákimderi «B» korpýsyna toptastyrylmaq.

Bir aıta keterligi, mem­lekettik qyzmetkerdiń orny úsh jaǵdaıda – taǵylymdamadan ótýge jiberil­gende, áskerı boryshyn óteýge shaqyrylǵanda, oqýǵa túskende saqtalyp qalady eken.

Qazirgi tańda Prezıdent Ákim­shiliginiń kadrlyq saıasatyn júzege asyrý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizilýde. Búginde bul zań jobasynyń óz kúshine enýine tyńǵylyqty daıyndyqtar jasalýda. Bul rette negizgi fýnksııalarǵa toqtalýǵa bolady: máselen, «A» korpýsynan úmitti qyzmetkerlerdiń jeke qujattary men materıaldary jan-jaqty qaralady. Búginde Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń basshylyǵymen «A» korpýsyna kiretin memlekettik qyzmetkerlerge arnalǵan test baǵdarlamasy ázirlengenin joǵaryda aıttyq.

Sondaı-aq, Á.Kómekbaev ózi­niń sózinde memlekettik qyzmetke qabyldanatyn azamattyń táji­rı­besi aıryqsha eskeriletinin, bul onyń joǵary laýazymdy qyz­metke kóterilýine belgili bir dárejede yqpal etetinin de tilge tıek etti. Bul rette, olarǵa qoıylar talap ta sáıkesinshe kúsheıtiletin bolady. Bir sózben aıtqanda, elimizde jasalyp jatqan mundaı ózgerister, ıaǵnı jańa reformalardyń barlyǵy memlekettik qyzmettiń, ákimshilik basqarýdyń sapasyn arttyrýdy kózdeıdi, dedi ol.

Budan keıingi kezekte «Jer­gilikti aýyl ákimderin saılaýdy uıymdastyrý» máselesi boıynsha Ortalyq saılaý komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Foos sóz alyp, jergilikti ózin ózi basqarýǵa engizilgen ózgeristerdiń biri – aýyl ákimderin saılaý tóńi­re­ginde jınalǵandarǵa aqpa­rat berdi. Onyń aıtýynsha, jergilikti jerlerde aýyl ákimderin saılaýdyń júıesi jan-jaqty ázirlengen. «Bıyl­ǵy jyldyń tamyz aıynda ótkizý kózdelip otyrǵan sha­ra­ǵa daıyndyq bastalyp ketti. Olarǵa qoıylar talap ta kúsheı­tildi. Máselen, aýyl ákimine úmitker azamattarǵa qoıylar talaptar jańartyldy. Solardyń biri – úmitkerlerdiń barlyǵy da joǵary bilimdi azamattar bolýy tıis», – dedi V. Foos.

Jıyn barysynda mem­le­kettik qyzmet sapasyn arttyrýǵa, ákimshilik jáne jergilikti ózin ózi basqarý tetigin kúsheıtýge qatys­ty ózge de ózekti máseleler jan-jaqty talqy tarazysyna tústi.

Anar TО́LEÝHANQYZY,

Láıla EDILQYZY,

«Egemen Qazaqstan».

––––––––––––––––––

Sýretti túsirgen

Erlan OMAROV.