Máńgilik El formýlasy

Senbi, 2 naýryz 2013 9:07

Aldyńǵy jyly el mereıin ústem etken Qazaqstan Táýelsizdiginiń jıyrma jyldyq mereıtoıynyń eń bir sharyqtaý shegi tórtkúl dúnıege qazaq atyn tanytqan asqaq Astanada ashylǵan «Máńgilik El» saltanat arkasy bolǵany barshamyzdyń esimizde. Máńgilik el bolý – myń ólip, myń tirilgen qazaq halqynyń asqaq armany. Arada bir jyl ótkende sol arman asqaryn baǵyndyrýdyń bas baǵdarlamasy jasalyp, jer jahanǵa jarııa etilýi sanamen oılap bilgen kisi kóńiline zor qýanysh ári úlken maqtanysh sezimin uıalatady. Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýymen tutas tanysqannan keıin túıgen oı osy boldy.

Senbi, 2 naýryz 2013 9:07

Aldyńǵy jyly el mereıin ústem etken Qazaqstan Táýelsizdiginiń jıyrma jyldyq mereıtoıynyń eń bir sharyqtaý shegi tórtkúl dúnıege qazaq atyn tanytqan asqaq Astanada ashylǵan «Máńgilik El» saltanat arkasy bolǵany barshamyzdyń esimizde. Máńgilik el bolý – myń ólip, myń tirilgen qazaq halqynyń asqaq armany. Arada bir jyl ótkende sol arman asqaryn baǵyndyrýdyń bas baǵdarlamasy jasalyp, jer jahanǵa jarııa etilýi sanamen oılap bilgen kisi kóńiline zor qýanysh ári úlken maqtanysh sezimin uıalatady. Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýymen tutas tanysqannan keıin túıgen oı osy boldy.

Tarıhı Joldaýdyń kóptiń kóńil tórinen oryn ıemdenýiniń, menińshe, eki túrli negizi bar. Birinshiden, aldyńǵy Joldaýlardan aıyrmashylyǵy – El Táýelsizdigi mereıli merekesine arnalǵan saltanatty jıynda jarııa etilýi jurt qýanyshyn eseleı tústi. Ekinshiden, Elbasynyń óz sózimen aıtqanda, «2030-Strategııasynyń merziminen buryn oryndaýǵa qol jetken parametrleriniń qorytyndylaryn shyǵarý úlken abyroı» bolǵany el mereıin tasytty: «El 20 jyl boıy egemendigimiz ben saıası salmaǵymyzdy nyǵaıtýǵa jumys istedi. 20 jyl ótken soń bul maqsatqa qol jetti. Qalyptasý kezeńi tabysty aıaqtaldy. Bizdiń aldymyzda Qazaqstannyń tutas­tyǵyn saqtaı otyryp damytý mindeti turdy. Biz josparlaǵannan da asyra oryndadyq, – dep qorytyndy jasaǵan Elbasy sózin naqty derektermen dáıektep berdi. – Tuńǵysh ret tarıhta bizdiń memleketimiz halyqaralyq dárejede tanylǵan naqty shekarasyn belgiledi. 14 myń shaqyrym memlekettik shekara mejelendi. Jan basyna shaqqanda ishki jalpy ónim 1998 jylǵy 1500 dollardan 2012 jyly 12 myń dollarǵa jetip, 7 eseden astam ósti. Sońǵy 15 jylda halyqtyń sany 14 mıllıonnan 17 mıllıon adamǵa deıin ósti. Sońǵy bes jylda ana ólimi shamamen 3 ese azaıdy, bala týý kórsetkishi bir jarym ese ósti. О́mir súrý uzaqtyǵy 70 jasqa deıin ulǵaıdy. 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónimniń kólemi jaǵynan biz álemniń 50 iri ekonomıkasynyń qataryna kiremiz».

Bul Elbasy tilge tıek etken negizgi nátıjelerdiń bir parasy ǵana. Al sanamalaı bersek, onyń qatary eselene bererine eshkimniń kúmáni týmasy anyq. Saryarqa tórinde kún sanap kórkeıip ósip, Alash atyn álemge pash etken asqaq Astananyń ózi nege turady!

Sonymen, Qazaqstannyń 2050 jyl­ǵa deıingi jańa saıası baǵyty baǵ­darlanýynyń bir sebebi «Qazaq­stan-2030» Strategııasynyń oryndalýy­men baılanysty ekenine kóz jetkendeı boldy. «Qazaqstan-2050» Strategııasy – «Qazaqstan-2030» Strategııasynyń jańa kezeńdegi úılesimdi damýy. Osyǵan oraı, ulttyń 2050 jylǵa deıingi jańa saıası baǵytynyń jobasyn usynamyn», – deıdi Elbasy bul jóninde.

«Myqty memleket kúnkóris saıasatymen emes, josparlaý saıasatymen, uzaq merzimdi damýmen jáne eko­no­mıkalyq ósýmen aınalysady». Joldaýda kúlli álemge pash etilgen osy tujyrym – «Qazaqstan-2050» Strategııasyn qabyldaýdaǵy ekinshi sebep ekeni esh talas týǵyzbaıdy.

Al úshinshi sebepti Elbasy: «2050 jyl – jaı beıneli data emes. Bul búginde álemdik qaýymdastyq baǵdar ustap otyrǵan naqty merzim. Birikken Ulttar Uıymynda 2050 jylǵa deıingi órkenıetter damýynyń jahandyq boljamy ázirlendi. 2050 jylǵa deıingi boljamdyq baıandamany Dúnıejúzilik azyq-túlik uıymy jarııalady. Qytaı ózi úshin dál osyndaı strategııalyq jos­parlaý kókjıegin aıqyndap aldy», – dep qarastyrady Joldaýda.

Qazaqstan damýynyń, búgingi jetken jetistikterimizdiń eń negizgi kilti elimizdegi turaqtylyq pen tatýlyqta ekenin Elbasy egemendigimizdiń eleń-alańynan beri talmaı aıtýmen keledi. «Birligi bar el ozady, birligi joq el tozady. Bul tarıh zańy. Sondyqtan qazaqtardyń birligi – eldigimizdiń kilti, eń basty máselesi. Qazaqty eshýaqta syrttan jaý alǵan emes. Qazaq álsirese, alaýyzdyqtan álsiregen, kúsheıse, birlikten kúsheıgen. Úıdiń berekesi qabyrǵasynyń qııýymen emes, teńiniń jııýymen, otbasyndaǵy syılastyqpen, tatýlyqpen kiredi. Memleket te solaı.

Údeýdiń syry – birlikte,

Júdeýdiń syry – alaýyzdyqta.

Babalarymyz tiri bolý úshin bir bolsa, biz árdaıym iri bolý úshin bir bolýymyz kerek», – degen joldardy tebirenbeı oqý múmkin emes. Budan artyq qalaı aıtýǵa bolady?!

Áńgime aýany tarıhı Joldaýdyń ıdeologııalyq myǵymdyǵyna qaraı oıysqandyqtan, oıymyzdy shegine deıin shegeleı jetkizýdi jón kórdik. Bizdińshe, «2050 Strategııasynyń» aldyńǵy «2030 Strategııasynan» bas­ty aıyrmashylyǵy da, artyqshylyǵy da osynda. Onyń tabıǵı zańdylyǵy da joq emes. Budan 15 jyl buryn táı-táı basqan Táýelsiz Qazaqstannyń ekonomıkalyq qýaty tym álsiz bolatyn. El aldynda halyqtyń ál-aýqatyn kóterý mindeti turdy. Sondyqtan birinshi orynǵa ekonomıkalyq múdde shyqty. Ideologııalyq máseleler keıinge shegerildi. Qazirgi Qazaqstan jaǵdaıy múlde bólek. El ekonomıkasy qarqyndy damyp, halqymyzdyń turmysy kósh ilgeri túzeldi. Ony eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Biraq tek materıaldyq baılyq adamdardy baqytty ete almaıtynyn ómir kórsetip berdi. Endigi jetispeıtini – rýhanı baılyq. «2050 Strategııasy» osy olqylyqtyń ornyn toltyrý jolyn aıqyndaýymen de asa baǵaly. Joldaýdyń «Ulttyq ıntellıgensııanyń róli» atty bóliminde Elbasynyń: «Biz memlekettigimizdiń rýhanı máseleler ekonomıkalyq, materıaldyq máselelerden eshbir kem baǵalanbaıtyn damý kezeńine kelip otyrmyz», dep tujyrym jasaýy – sózimizdiń jany bar ekeniniń naqty dáleli.

Osy oraıda, Joldaýda ult zııalylaryna aıryqsha mańyz berilip, eren jaýapkershilik júgin arqalatyp otyrǵany da kóńil tórinen oryn ıemdengenin jasyrǵymyz kelmeıdi. О́ıtkeni, Elbasy dál aıtqandaı, «Rýhanı damýda negizgi rólge árqashan ıntellıgensııa ıe». Sondyqtan da «ıntellegensııa qalyptasqan memleket kezeńinde jalpyulttyq qundylyqtar jasaýda aldyńǵy qatarly kúsh bolýy kerek».

Jalpyulttyq qundylyqtar degende, eń aldymen, ult zııalylarynyń kóńilin memlekettik til mártebesine ıe ana tilimizdiń jadaý jaǵdaıy alańdatatynyn esh jasyra almaımyz. Joldaýda bul másele boıynsha da kóńilge medet bolarlyq baǵyt-baǵdar aıqyndalyp, naqty tapsyrmalardyń berilýi janymyzǵa jaqqanyn aıtýǵa tıistimiz.

Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıinine kelgende, Alash kósemsózin zertteýshi retinde Alash ıdeıasy men Elbasy Joldaýy arasyndaǵy tarıhı sabaqtastyqqa kóz jetkizgendeı boldym. Ol – qazaq jurtyn Máńgilik El etý ıdeıasy. «Biz bolashaqqa kóz tigip, táýelsiz elimizdi «Máńgilik El» etýdi murat qyldyq. «Qazaqstan-2050» Strategııasy osynaý máńgilik joldaǵy býyndar birliginiń, urpaqtar sabaqtastyǵynyń kórinisi. Táýelsiz eldi óz qolymen qurǵan býynnan bastalǵan uly isterdi keıingi urpaqtyń laıyqty jalǵastyratynyna kámil senemin. Babalarymyzdyń erligi, búgingi býynnyń eren isteri jáne jas urpaqtyń jasampazdyǵy arasynda sabaqtastyq bolsa ǵana biz Máńgilik El bolamyz.

Men HHI ǵasyr Qazaqstannyń «altyn ǵasyry» bolaryna senemin. Qazaqstan halqy uly tarıhtyń ıesi atanýǵa laıyq.

Ańsarly azattyǵymyz ben táý eter táýelsizdigimiz baıandy bolsyn! Máńgilik El bolý jolyndaǵy uly isterimiz jańa dáýirlerge jol ashsyn!» – dep, tarıhı Joldaýy arqyly tórtkúl dúnıege pash etken Elbasy tujyrymy sonyń aıqyn aıǵaǵy.

Qaırat SAQ,

L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq

ýnıversıteti jýrnalıstıka jáne saıasattaný

fakýltetiniń dekany, alashtanýshy ǵalym.