Rýhanııat • 06 Qyrkúıek, 2019

Qyzyl tam kesenesi

850 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Saıyn dalanyń tósinde kóne qupııany, ótken ómirdiń elesterin baýyryna buǵyp jatqan qanshama qazyna bar. Sonyń biri sonadaıdan kózge túsetin Qyzyl tam kesenesi. Aǵash ataýlydan ada, kóseniń ıegindeı janar toqtatatyn qarasyn kórine qoımaıtyn jalpaq dalanyń jonyndaǵy kesene qozykósh jerden menmundalap kórinedi. Esil ózeniniń oń jaǵalaýynda, Derjavınsk qalasynan shamamen 25 shaqyrym jerde.

Qyzyl tam kesenesi

Kónekóz qarııalardyń aıtýyna qaraǵanda, Ahmet kópes osy daladaǵy aqshamen saýda jasaǵan az ǵana adamnyń biri bolsa kerek. Myńdy aı­da­ǵan baı, onyń ústine at tuıaǵy jetetin jermen alys-beris jasap, peshenesine ja­zyl­ǵan baılyqty jınaǵan eken. Kúnderdiń bir kúninde Ahmet baı uıqysynan turmaı qalady. Halin bile kelgen et jaqyn aǵaıyn-týys tamyry soqpaı jatqan soń dám-tuzy taýsyldy dep sheshedi. Endigisi ne turys, qara jerdiń qoınaýyna, jer besikke tapsyrý kerek. Sharapatyn kór­gen talaı jaqsy men jaı­sań «oıbaýyrymdap», at qoıyp kelip, janazasyn shyǵa­ryp,­ jerlegen. Arada bir-eki kún ótken soń qabir basynan es­tigen jannyń jon arqa­syn shymyrlatatyn azaly ún shyǵady. Júrek jutqan jigit­ter qabirdi ashyp qarasa, baı tiri eken. Biraq keıingi jurt shaıtan tiriltip tur dep sheshedi. Qalaı bolǵanda da aq ajaldyń kelgeni anyq.

Sóıtip, Torǵaı dalasyn­daǵy eń yqpaldy, bedeldi adamnyń eki tirilip, bir ólgeni anyq. Baıdyń básine saı mazar salynady. Mazardyń qabyrǵalary ılengen bal­shyq kirpishtermen kóte­ri­lip, kúmbezdeledi. Kólemi ájep­táýir, uzyndyǵy jeti metrge jýyq, al bıik­tigi de sol shamada. Uzaq ýaqyt ótken­dikten be, qabiriniń ústi men eden­niń astyndaǵy kirpishteri tozǵan. Mazar­dyń aldyńǵy betinde arabsha jazylǵan jazý bertinge deıin saqtalǵan.

Ahmet baıdyń urpaqtary Jar­­qaıyń aýdanynda­ tir­­shilik etip jatyr. 2003­ jyly L.N.Gýmılev atyn­da­ǵy Eýra­zııa ulttyq ýnıversı­tetiniń ar­heo­logııalyq ekspedısııasy arnaıy zert­tep, Qyzyl tam kesenesi XVIII ǵasyr­­da salynǵandyǵyn anyq­taǵan bolatyn. Ári olar bul keseneni óńirdegi eń kóne qurylys­tyń biri dep paıymdap otyr.

Jalpaq daladaǵy kóz janary jeter jerden kóńil arbaıtyn kóne beıit bul jerde kimderdiń ómir súrgendigin, meken etkendigin meńzeıtindeı.

Aqmola oblysy,
Jarqaıyń aýdany