Rýhanııat • 27 Qyrkúıek, 2019

Taý men ózenderdiń tamyljyǵan órnegi

410 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Almatydaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıinde Qytaıdyń Tan áýletiniń ejelgi Batys naryǵynyń Sıan mýzeıimen kópjyldyq yntymaqtastyq aıasynda «Tan Sanchao» maıly keskindeme mýzeıiniń jáne Sıannyń ejelgi astanasynyń keskindeme jáne kallıgrafııa ınstıtýtynyń qoldaýymen «Jibek jolyna arnalǵan kórkemsýret týyndylarynyń estetıkasy – ejelgi Chanannyń keskindeme áleminiń kvıntessensııasy» atty kórme ashyldy.

Taý men ózenderdiń tamyljyǵan órnegi

Uly Jibek joly sheńberinde Qytaı Halyq Respýblıkasy men Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet jáne óner salasyndaǵy yntymaqtastyq qarym-qatynasyn jalǵastyryp, mýzeı isi salasyndaǵy dostyq baılanystardy nyǵaıta otyryp, osy eki el mýzeıleriniń jobasy iske asyrylýda.

Kórme «Aspan asty eliniń» beıneleý ónerimen tanystyrady, atalmysh kórmege Qytaıdyń Sıan qalasyndaǵy tanymal Tan Sanchao, Sýı Szymo, Ý Chenbın jáne Chjoý Sısıan sýretshilerdiń 60-tan astam shyǵarmalary usynyldy. Kórme ekspozısııasy eki negizigi bólimnen turady: biregeı maıly keskindeme jáne dástúrli qytaılyq «gohýa» keskindemesi.

Kórmeniń birinshi bólimi ataqty qytaı sýretshisi Tan Sanchao shyǵarmashylyǵyna arnalǵan, ol maıly keskindeme tehnıkasynda oryndalǵan 40 jumysyn kópshilik nazaryna usynady. Maıly keskindeme stılinde shyǵarmalardy jasaý úshin boıaǵyshtarmen aralasqan tez kebetin ósimdik maıy (zyǵyr, kóknár jáne jańǵaq) negizinde boıaý qoldanylady, bul qanyq jáne baı túster, sonymen qatar kólem berý úshin múmkindik beredi. 2018 jyly Tan Sanchao «Qytaıdaǵy reformalar men ashyqtyq saıasatynyń bastalýynyń 40 jyldyǵyna oraı mádenıet pen ónerge eleýli úles qosqany úshin» jáne «Batystyń 10 uly qaıratkerleri (Jibek joly)» joǵarǵy marapatqa ıe boldy.

Kórmeniń ekinshi bólimi «gohýa» dástúrli qytaı keskindemesine arnalyp otyr. Bul mánerdegi shyǵarmalar qylqalammen jasalady, onyń kómegimen sý, týsh, túrli-tústi boıaý juqa jibekke nemese qaǵazǵa jaǵylady. «Gohýa» óziniń mazmuny men kórkemdik qundylyǵy turǵysynan «Aspan men adam birliginiń» fılosofııalyq tujyrymdamasyn kórsetedi.

Bul bólimde úsh kórnekti kallıgrafııa jáne keskindeme sheberleriniń jumystary usynyldy:

Sýretshi Sýı Szymo - ǵylymǵa baǵyttalǵan zamanaýı óner qaıratkeri, onyń shyǵarmalarynyń spektri kallıgrafııa, gohýa, chjýan stılindegi mórlerdi naqyshtaýdy, farfordan jasalǵan buıymdardy, músindi, ınstallıasııany, karıkatýrany, fotosýretti, sondaı-aq áńgime, poezııa, proza, ocherkterdi jáne basqa da óner salalaryn qamtıdy. 2012 jyly Sýı Szymo BUU-nyń halyqaralyq bilim, ǵylym jáne folklor óneri qaýymdastyǵynan mádenıet jáne óner salasyndaǵy erekshe jetistikteri úshin marapatqa ıe boldy.

Ý Chenbın – Sıan qalasyndaǵy Qytaı keskindeme akademııasynyń shtatty sýretshisi. Sıan ádebıet, tarıh jáne óner akademııasynyń «Shanshýı» (taýlar men ózender) shyǵarmashylyq zerthanasynyń meńgerýshisi. Ý Chenbınniń sýretteriniń basym bóligi «Taýlar men ózender» stılindegi shyǵarmalardy quraıdy. Onyń sýretteri tamasha mazmunǵa toly jáne aıqyn áseri bar, sezimdik jáne kórneki qabyldaý tizbegin, tabıǵı landshaftyń sulýlyǵyn qurý.

Chjoý Sısıan – Shyǵys pen batys mádenıeti álemine tanymal adam, Qytaı músinshiler akademııasynyń múshesi, onyń qosymsha mamandyǵy «gohýa» bolyp tabylady. Sýretshiniń shyǵarmalary negizinen «taýlar men ózender», «adamdar men zattar» stılimen usynylǵan, ol  tabıǵat sulýlyǵy men Szınan aýylynyń sıýjetterin kórsetedi.

Kelisti kórkem týyndylar kelýshilerge tabıǵattyń ǵajaıyp sıqyry men tańǵy tamyljyǵan sulýlyǵyn, Tań óńiriniń keskindemesiniń kórikti móltildegen mıýa ásemdigin kórip, olardy jasaýshylardyń kóńil-kúıi men ónerge degen umtylysyn tamashalaýǵa múmkindik beredi.

 

ALMATY

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar