Apat aıtyp kelmeıdi. Ásirese munaı-gaz óndirýshi aımaq Mańǵystaýda óndiris qaýipsizdigine salǵyrt qaraýǵa bolmas. Osyny eskergendikten áý bastan-aq qaýipti óndiristik nysandarda tótenshe jáne apattyq jaǵdaılarda júrgiziletin taý-ken qutqarý, atqylamaǵa qarsy, gazdan qutqarý, qaterdiń aldyn alý, sondaı-aq órtti sóndirý jáne alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý jáne basqa da avarııalyq-qutqarý jumystaryn atqarý maqsatynda qurylǵan avarııalyq-qutqarý qyzmeti mekemesi bar. «Áý bastan» deıtinimiz, buryn respýblıkalyq memlekettik mekeme quramynda júrip, bıyl naýryz aıynan bastap jaýapkershiligi shekteýli seriktestik bolyp ózgergen mekeme óz isiniń maqtaýlysy. Iаǵnı keshe kenetten paıda bola ketip, búgin tender máselesinde qıyndyqqa tap bolyp jatqan keshegisi kúmán, tirligi tuman kim kóringenniń biri emes. 51 jyldyq tarıhy ishinde irili-usaqty apattardy aýyzdyqtap, el alǵysyna bólengen tustary az emes. Alaıda tender tóńiregindegi túıtkil qutqarýshylardy tyǵyryqqa tirep otyr.
Tender tálkegi
«Aqberen» JShS avarııalyq-qutqarý qyzmeti Mańǵystaý fılıalynyń dırektory Amangeldi Qýanalıevtiń aıtýynsha, Mańǵystaý oblysynda munaı-gaz salasynda apattar bola qalǵan jaǵdaıda kásibı mamandarmen tolyqqan, tehnıkasy ozyq, tájirıbeli qutqarý qyzmeti kómekke shuǵyl kirisýi tıis. Mańǵystaý oblysy aýmaǵynda qyzmet etip jatqan irili-usaqty óndiris oshaqtarynda jumys tártibi qatań saqtalady degenniń ózinde, apat degenimiz – eshkimmen aqyldaspaı-aq oıran salýy yqtımal dúleı. Kez kelgen jaǵdaıda oryn ala qalǵan ony aýyzdyqtaýǵa shamamyz kele me, dúleıge tótep berer qaýqarymyz qanshalyqty?
Bizde orny bar, barynsha qalyptasqan qutqarý qyzmetin odan ári qoldap, zamanaýı turǵydan jańǵyrta jańartyp, jetildire túsýdiń ornyna, ony aıaqtan shalyp, qarjydan qaǵajý qaldyryp, omaqastyrý ońaı bolyp tur.
«Naqtyraq aıtsaq, qazir Mańǵystaýda tender tálkegi qutqarýshylardy ábden tıtyqtatqan kórinedi. 120-dan astam adam eńbek etetin, zamanaýı 40 shaqty arnaıy iri tehnıkasy bar bul seriktestikpen tenderge teń dárejede aty-jóni belgisiz, qyzmeti kúmándi kompanııalar túsedi eken.
Qyzmet qunyn 4-5 ese tómen qoıyp, tenderdi jeńetin olarda qajetti talaptar men sharttar qaǵaz júzinde ǵana bar. Qujaty saqadaı-saı, nebir apattardy toıtarýǵa ózin besaspap maman retinde kórsetip, tenderge talasatyndar arasynda «bir kabınet» ishinde qyzmet etip, ne turaqty bazasy, ne tehnıkasy, tipti mardymdy qutqarýshylary joq «oıynshylar» tabylady. Olar apatty jaǵdaı oryn alyp, janushyrǵan shaqyrtý dabyly túskende oqıǵa ornyna attap baspaı boı tasalap qalady eken. «Aqberen» seriktestigi basshysynyń aıtýynsha, «Embimunaıgazdan» munaı atqylap, apat bolǵanda joǵaryda atalǵandaı kóldeneń kompanııalardyń biri oqıǵa ornyna múldem kelmeı qoıǵan, esesine olarǵa tıesili barlyq jumysty «aqberendikter» atqaryp, qaýipti joıǵan.
– Jaqynda «Qarajanbasmunaıgaz» kompanııasy tender jarııalap, oǵan az qarajatpen aqtóbelik qutqarý kompanııasy da qatysady. О́zderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge nıetti kompanııany tekserip Aqtóbege barǵan munaıshylar aty bar, zaty joq qutqarýshylardy eshqandaı talapqa saı emes dep tanyǵan. Bul – jumystaryna jaýapkershilikpen qaraıtyn munaı kompanııasynyń áreketi. Biraq barlyǵy osylaı qutqarýshylarmen jete tanyssa jaqsy ǵoı. Bir ǵana kelisimmen, «barmaq basty, kóz qysty» áreketpen jasalatyn tenderlerge toqtam kerek, – deıdi Amangeldi Qurmashuly.
Búginde «Aqberen» JShS Mańǵystaý fılıalymen óńirdegi 50 shaqty kompanııa kelisimshartqa otyrǵan. 24 saǵat kezekshilikpen eńbek etetin qutqarýshylardyń aýyz toltyryp aıtatyn jetistikteri barshylyq. Olar «Qalamqas» ken ornynda birneshe kúnge ulasqan órtti aýyzdyqtap, úlken qaterdi toqtatty.
О́z qyzmetin respýblıkalyq bıýdetten qarajat almaı, qyzmet kórsetiletin sharýashylyq sýbektilerimen sharttardy oryndaýdan túsken jeke kiristeri esebinen júzege asyryp keledi. Kásiporyn qoıylǵan maqsattaryn iske asyrý úshin qyzmetterin joǵary sapa, asqan jaýapkershilikpen júzege asyrady. Mekemede tehnıkalyq qaýipsizdik sharalary qatań saqtalady. Mamandar kúndelikti jattyǵyp, úsh jylda bir ret attestasııadan ótip otyrady. Respýblıkalyq deńgeıdegi oqý-jattyǵýlarda aqberendikterdiń shashasyna shań juqqan emes. Sondaı-aq mekemede qyzmetkerlerdi áleýmettik turǵydan qoldaý da qarastyrylǵan. Olar jylyna bir ret tegin medısınalyq tekseristen ótedi. Saýyqtyrý oryndary, eńbek demalysy, bala týý, sabaqqa barý nemese otbasyndaǵy qaıǵyly jaǵdaı kezinde qarjylaı kómek beriledi. Munyń ózi qutqarýshylardyń óz qyzmetine salǵyrt qaramaýyna serpin berip keledi.
Qutqarýshylyq qyzmet – bul memlekettik pe, jekemenshik seriktestik pe, menshik ıeligi kimge tıisti bolsa da halyq úshin barynsha qajetti qyzmet. Sondyqtan qutqarýshylardyń qyzmetin beıbit kúnde tasada qaldyrmaı qoldap, jetildirip otyrýdyń ornyna «tenderdiń talapaıyna» tastap, sergeldeńge salý orynsyz.
«Saqtansań – saqtaımyn» deıtin sózdiń ózi bizdiń halqymyz úshin qulaqsińdi bolǵan tirkes bolýy múmkin apattardy jáne odan saqtaný kerektigin eskertedi emes pe?!
Mańǵystaý oblysy
