«Otyrar kitaphanasy 1000-1200 jyl shamasyndaı dúnıejúzindegi eń úlken kitaphana bolyp kelgen eken» degen degen derekter tarıh qaltarysynda qaldy. Biz kórmegen Otyrar kitaphanasynyń jerden shyǵyp qalǵan belgilerin – terige jazylǵan, terimen oralǵan qol jazbalardyń shashylyp, úgitilip, kúlge aınalyp ketken ketken qıyndylaryn atalarymyz kóripti.
Balalyq shaǵy Otyrar –Túrkistanda ótken, 1970 jyldary 100-ge jaqyndap qaıtys bolǵan naǵashy atamyz 1920-1930 jyldary Otyrar dalasyn ıgerý bastalǵan eki metr tereńdikten terimen qaptalǵan qoljazbalar shyǵatynyn berige deıin aıtyp otyratyn.
Elimizde 1930 jyldary 290 buqaralyq kitaphana bolsa, 1939 jyly olardyń sany 3304-ke jetken. Kitaphanalardyń sany nege bulaı kúrt artqanyn ózińiz de túsine berińiz. Iаǵnı, rýhanı azyq beretin kitaptar adamzatty tárbıeleýdiń basty quraly ekenin bilgendikten osyndaı áreketke barǵan syńaıly. Ony kúshpen moıyn burǵyza almaısyń. Aqparattyń qol jetimdiligi, ǵalamtor ensıklopedııalyq jan azyqty ǵana qanaǵat tutatyn urpaqty qalyptastyrdy. Qazir kitap pen oqyrmandy tabystyrýdyń mıllıon túrli múmkindigi bar. Marqum bolyp ketken jazýshylarymyzdyń kózderiniń qarashyǵyndaı bolyp saqtalyp kelgen kitaptar qory kópshilikke arnalǵan qitaphanalarǵa ótti.
Almaty, Astana, Shymkent sııaqty iri megapolısterdegi oıyn –saýyq ortalyqtarda kitap kórmeleri uıymdastyryla bastady. Sondaı oryndardyń biri respýblıkalyq býkrossıng sharasy negizinde Almaty qalasynyń oıyn-saýyq ortalyqtarynyń birinde arnaıy kitap sóresi boı kóterdi.
«Social Development Center» áleýmettik qorynyń atqarýshy dırektory Birjan Qazturǵanov jýrnalıstermen kezdesken kezde bul álemdik órkenıette qalyptasqan dástúr bolsa da elimizde damymaı oytrǵanyn aıtty.
«Býkrossıng» jobasy osy baǵytta qolǵa alynyp otyr. Demek oqyrman shkafta turǵan kitaptardy qaıtarymsyz alyp ketpeı, onyń ornyna basqa oqýlyq alyp kelýi qajet. Bolmasa oqyp bitkennen keıin ornyna qoıý kerek degen erejelerdi ár kitaptyń muqabasyna túsinikti etip jazyp qoıamyz», deıdi Birjan Qazturǵanov.
Sonyń arqasynda kez kelgen oqyrman mundaǵy ózin qyzyqtyrǵan eńbekti alyp kete alady.
Biraq onyń ornyna ne basqa kitap qoıýy qajet, ne bolmasa oqyp bitirgennen soń qaıta ornyna ákelýi tıis. Sharanyń maqsaty da osy. «Osylaısha elimizde kitap almasý mádenıeti artady»,- deıdi uıymdastyrýshylar.
Shara Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń qoldaýymen, «Azamattyq bastamalar ortalyǵynyń» granttyq qarjylandyrylýy esebinen júzege asty. Qazirdiń ózinde Almatyda osyndaı sóreniń 9-y ornatylsa, elorda men Shymkentte bes besten bar. Olar ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýnıversıtetinde, «Jibek Joly» metro stansasynda ornalastyrylǵan. Áleýmettik joba aıasynda bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin kitap sórelerin eldiń 17 qalasynda ornatý josparda bar.
Demek áreket bar. ENDI qoldaý kerek.
Gúlbarshyn Aıtjanbaıqyzy,
«Eqemen Qazaqstan»
ALMATY
