Inabat
(bolǵan oqıǵa jelisimen)
Gúldeste búgin alabóten mazasyz. Toqyma stanoktary poıyzdyń yshqyna ornynan qozǵalyp, keıin jeńil qalypqa túskeni tárizdi saǵattaıyn syrtylmen tolassyz júıtkýde. Júıkesinde tynym joq boıshań áıel kempirqosaqtyń san alýan tústerin - arba jipterdi birde juptap, birde tobymen tez-tez jiberip álek. «Tek mıyma zaqym kelmesin, oısoqqy bolyp ketermin» degen oıdan selk ete qalyp, ile-shala «Iá Allam, barlyq oı-sanam aqylǵa baılanyp, júrekke salmaq túsirmesin» dep kúbirledi. О́ziniń dál qazirgi qımyl-qareketin ózi paıymdaı alatynyn bilý úshin sergektene túsip, aınalasyn bir sholyp ótti. Qalyń oıdan sharshaǵan shoq-shoq kirpigi lezde qaıtadan tómen tústi. Fabrıkada jumys istegenine on eki jyldan asypty. Qasyna júgirip qurbysy Unzıla keldi:
«Gúldeste, búgin eńbek ardagerlerin marapattaıdy deıdi. Saǵan úlken syılyq beretin kórinedi». Gúldeste qyryqtan mol asqan shaǵynda turmys qurýdyń tym qajetti dilgir zat ekenin túsingen kezi. Jaratylysqa jaǵatyn myqty marapat sol bolar edi-aý!!!
...Alyp ushyp senbi kúni Túlkibas mańyndaǵy jalǵyz baýyryna attandy. Munda óıtkeni Inabat bar, alpys eki tamyry ıip osy qyzdy uzaq turdy qushaqtap. Shetinen eńbekqor úı ishindegi jeti balanyń sút kenjesi tipten qaǵylez, alabóten suńǵyla. Inabat ápkesine sonsha meıirim arnap, ántek qana jeńinen tartty. Surǵylt kókti kórsetip, bir kúlimsirep qoıdy - onysy: jaýyn tókse de, tóbege keteıik degeni. Ekeýara eń túsinikti emeýrin. Besin aýǵan shaqta ekeýi qyr asyp, sańyraýqulaq terýge taýǵa shyqty. «Aý, Gúldestemisiń, qaraǵym, ótkende aıtqanym oıyńda júr me? Soqyr bolsam da, qudaı kózdi kókiregime jaratqan, kimge kim laıyqty jup bolaryn bilip otyram. Anaý Tolyqbaıdyń Kóksegenine aıttym sen týraly, ózi on qoly oımaq, dánekershi, aýyldyń búkil kóligin de sol jóndeıdi» - kórshi shaldyń aýladan shyǵa beriste kórip qalyp aıtqan áńgimesi boıyna qanat bitirgendeı shýý etip usha jóneldi. Uıalǵany da bar.
«Qarashy, dáý mama, bulttar da dop sııaqty domalaıdy eken!» - Inabat shynynda da shómeledeı bop tý syrtynan etekke jóńkilgen, tumannan túıilgen túıdek-túıdek bulttarǵa qarap máz. Boıyna birden zoraıyp úreı kirgen áıel Inabatty tas qyp baýyryna qysty. Eki sebetke toly sańyraýqulaqqa úrke qarap otyryp, qoıý tumanda járdemshi bolar telefonyn tastap ketkenine ókindi. Qaı jotadan túsip, qaı belestiń betkeıinde ekenin túısikpen boljaǵysy keldi. Ymyrt úıirilgen. «Aıtpaqshy, kúnshyǵysqa qarap tursań, arqa tusyń - batys, oń qolyń - ońtústik, sol qolyń - soltústik. Qaı jerde de - kompas» -Inabat munyń oıyn ańǵarǵandaı ańqyldap, muǵalimnen úırengenin aıtyp otyr, ázirshe alańsyz qalypta. Tek qatty tońǵanyn bildirip, ápkesiniń qymtap oraǵan kúıinde búrise tústi. Endi áıeldiń ústinde tek jeńil jeıdesi qaldy. Kúrteshesi, sharfy, shulyǵyna deıin qalaqtaı kishkenege japsyryp jatyr. Aýzynda bir sóz - «Iá, Jaratýshym, jarylqa, adastyrma, qutqara gór balapanymdy!!!» Sanasy san-saqqa ketti, «jaı otyrmaıyq, jan bópem, sanamaq oınaıyqshy» - sergek otyrýǵa úndegeni álsizdeý, bálkim, senimsiz shyqty. Sóıtse de elgezek kishkene qyz lezde ilip áketti: «bir degenim-bileý, eki degenim-egeý, úsh degenim-úski, tórt degenim - tóstik, bes degenim - besik, alty degenim - asyq, jeti degenim-jelke, segiz degenim - serke, toǵyz degenim - torqa, on degenim-oımaq, on bir - qara jumbaq». Qa-ra-a jum-ba-a-aq... nege ekeni belgisiz, sońǵy sózdi soza qaıtalady. Sóıtti de qarshadaı qyz ózinen-ózi «qoryqpaımyn ǵoı»-dedi sybyrlap. Selk etip oıanǵan áıel oń qabyrǵasyndaǵy tıtteı tiri jannyń uıqy arasyndaǵy sandyraǵyn estidi: «meniń ákeshimniń atyn Nurqanat dep, al úlken aǵamdy Nurjanat dep maǵan uqsatyp qoıypty ıá?». Jasy úlkenderdi ózinen keıin qoıǵan qatesin úzdik búldirshin birinshi ret bilgen joq. Talyqsyp baryp shyqqan taǵy bir sózi óli tynyshtyqty buzdy: «Dáý mamama bala bere gór» - bul tórt jasynan beri tún balasynda kúbirleıtin jalǵyz duǵasy edi...
Qushaqtasyp otyrǵan qos muńlyqqa uzaq nóserden soń aspan-shatyr, jer-tósenish keıipte. Kenet qalyń túnekti shuǵyla jaryq shaıyp ótkendeı boldy: kishkene alaqanda bir túp báısheshek solmaǵan kúıi aǵarańdap kórindi...
Qarlyǵash Isına
