Múddelestik muraty

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazar­baev­tyń Malaızııaǵa memlekettik     sapary eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardy sapalyq jańa deń­geıge kóterýge alǵyshart jasady Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń Malaızııa jaǵynyń shaqy­rýy boıynsha osy elge sapary besinshi márte júzege asty. Sapar ma­qsaty saıası únqatysýdy jo­ǵa­ry deń­geı­de damytý, saýda-eko­nomıkalyq, ınvestısııalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq ynty­maq­tas­tyqty belsendi arnaǵa túsirý boldy. HH ǵasyrdyń sońǵy shıreginde Malaızııa Ońtústik-Shyǵys Azııa­daǵy mesheý qalǵan agrarly aımaqtan jańa ındýstrııalyq mem­leket deńgeıine kóterildi. Sóı­tip, úshinshi myńjyldyqqa eko­nomıkalyq ósý qarqyny men turǵyndar tabysynyń deńgeıi jóninen óńirdegi kóshbasshy elder qatarynda qadam basty. Árıne, álemdik qarjy daǵda­ry­sy Malaızııa ekonomıkasyna da keri yqpalyn tıgizip, 2009 jyly el IJО́-si 1,8 paıyzǵa tómendedi. Úkimettiń 2009-2011 jyldarǵa arnalǵan daǵdarysqa qarsy sharalar paketiniń nátıjesinde ósý qarqynyn qalpyna keltirýge qol jetkizildi. Qazirgi kezde Malaızııa damýdyń jańa kezeńinde tur. N.Razak úkimetiniń bastamasy boıynsha 2020 jylǵa qaraı ult­tyq IJО́ kólemin eki eselendirýge baǵyttalǵan memlekettik damý baǵ­darlamasy qabyldandy. Ol «transformasııanyń jańa saıa­sa­ty» dep atalady. Búginde bul el ózin álemge ekonomıkalyq jaǵy­nan damyǵan musylman memleketi retinde moıyndatýǵa umtylyp otyr. Malaızııa – Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi assosıasııasynyń (ASEAN) negizin qalaýshy mem­leketterdiń biri jáne osy uıym­nyń qaýipsizdik jónindegi óńirlik forýmynyń belsendi múshesi. Son­daı-aq Islam Yntymaq­tas­ty­ǵy Uıymy (IYU) men basqa da bedeldi óńirlik birlestik­ter­diń belsendi qatysýshysy. 2007-2008 jyldary bul el IYU-ǵa tóraǵalyq etti. Malaızııa basshylyǵy Qa­zaq­stan­nyń saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq tabystaryn joǵa­ry baǵalap qana qoımaı, Ota­ny­myzdy Ortalyq Azııadaǵy senimdi seriktesi retinde qarastyrady. Máselen, resmı Kýala-Lýmpýr Qazaqstan Prezıdentiniń Azııa­da­ǵy ózara is-qımyl jáne senim sha­ralary jónindegi keńes (AО́SShK) shaqyrý týraly basta­ma­syn qoldap, búginde forýmǵa baıqaýshy mártebesin ıelengen. Sapardyń saıası qyryna kelsek, bıyl eki el arasynda dıp­lo­matııalyq qarym-qatynas orna­ǵa­nyna 20 jyl toldy. Qazaqstan Prezıdenti Malaızııanyń Jo­ǵar­ǵy bıleýshisi Sultan Abdýl Halım Mýadzam Shah Iаng-Dı-Per­týan Agong HIV-pen ol joǵary memlekettik laýazym ıelengen 11 sáýir­den keıin kezdesken sheteldik al­ǵash­qy memleket basshysy boldy. Nursultan Nazarbaev Malaızııa úkimetiniń basshysy Nadjıb Týn Razakpen kezdeskennen keıin uıymdastyrylǵan baspasóz más­lıhatynda atap kórsetkendeı, eki el arasyndaǵy taýar aınalymy memleketterdiń áleýetine esh sáı­kespeıdi. Sondyqtan sapar­dyń negizgi maqsaty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty barynsha tereńdetý bolyp ta­byl­dy. Kelissózder barysynda son­daı-aq 14 jyldan beri ju­mysy toqtap turǵan Qazaqstan-Malaızııa Birlesken  saýda-eko­no­mıkalyq komıtetiniń (BSEK) qyzmetin qaıta jandandyrý ar­qy­ly úkimetaralyq jáne vedom­stvoaralyq baılanystarǵa jańa­sha serpin berýge umtylys tany­tyldy. Malaızııa kompanııalary ener­getıka, mıneraldyq resýrstar ón­dirý, munaı-hımııa, aýyl sharýa­shylyǵy, qurylys jáne qarjy salalarynda birlesken jobalar jasap, olardy júzege asyrýǵa qyzyǵýshylyq bildirdi. Malaı ta­rabynyń munaı hımııasy sala­syndaǵy úlken tájirıbesin eskere kelgende, joǵary sapaly mu­naı hımııasy ónimin alý maq­sa­tynda jáne qoldanystaǵy munaı óńdeý zaýyttaryn jańǵyrtý úshin kómirsýtegi shıkizatyn te­reń­deı óńdeıtin tolyq tehno­logııalyq sıkl qurý tıimdi. Sonymen qatar, Qazaqstan úshin birlesken kásiporyndar qurý maqsatynda Malaızııadan ınvestısııa tartý paıdaly. Osy qatar­da Malaızııaǵa Qazaqstan qar­jy­sy da artyqtyq etpeıtini túsi­nik­ti. Joǵary deńgeıdegi kelis­sóz­der kezinde atalǵan baǵyttarda birqatar ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi. Qazaqstan Respýblı­ka­synyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Ise­keshevtiń qatysýymen ótken eki el kompanııalary arasyndaǵy bıznes-forým barysynda da atalǵan taqyryp boıynsha egjeı-tegjeıli pikir almasyldy. Osy negizde ekijaqty tanys­tyrylymdar bolyp ótti. Bıznes-forým nátıjeleri kóp keshikpeı óziniń jemisin beretini kúmánsiz. Aýyl sharýashylyǵy sala­syn­daǵy yntymaqtastyq ta aı­tar­lyqtaı múmkindikterge ıe. 2005 jyly Qaz